De gebiedende wijs: voornaamwoordelijke aanvulling

L'impératif: pronoms compléments

Utilisez l’impératif avec pronoms compléments comme le, moi, en pour éviter des répétitions en donnant un ordre, ex: donne-le, envoie-moi.

(Gebruik de gebiedende wijs met objectvoornaamwoorden zoals le, moi, en om herhaling te vermijden wanneer je een opdracht geeft, bv.: donne-le, envoie-moi.)

Uitleg van de docent

Wat gebeurt er met voornaamwoorden bij de gebiedende wijs (impératif)?

Normaal staan Franse voornaamwoorden vaak vóór het werkwoord. Maar bij de gebiedende wijs (een instructie) is het anders:

Het voornaamwoord komt achter het werkwoord.
Tussen werkwoord en voornaamwoord staat altijd een koppelteken (-).

Zonder voornaamwoord	Met voornaamwoord (impératif)
Imprime la lettre.	Imprime-la.
Envoie moi le dossier. ~~(onnatuurlijk)~~	Envoie-moi le dossier.

Stap-voor-stap: zo maak je de juiste vorm

Zoek het complement: wat/ wie bedoel je precies?
Kies het juiste voornaamwoord:
- COD (lijdend voorwerp): le / la / les (= het/haar/ze)
- COI (meewerkend voorwerp): moi / toi / lui / nous / vous / leur (= aan mij/jou/hem/ons/u/hun)
- en = “ervan/er… van” (meestal: de + iets)
- y = “erheen/er… (naar/in)” (plaats of à + iets)
Zet het voornaamwoord achter het werkwoord met een koppelteken.

Snelle keuzehulp: COD of COI?

Vraag	Type	Voornaamwoorden	Voorbeeld (impératif)
Wat? Wie? (zonder “à”)	COD	le / la / les	Imprime-la.
Aan wie? (meestal met “à”)	COI	moi / toi / lui / nous / vous / leur	Téléphone-lui.

Let op: in het Frans zeg je niet à lui of à moi in dit soort korte instructies; je gebruikt het voornaamwoord: lui / moi.

Twee voornaamwoorden? Dit is de volgorde

Soms heb je een ding (COD) én een persoon (COI). In de gebiedende wijs komen ze allebei achter het werkwoord, in deze volgorde:

Werkwoord + (le/la/les) + (moi/toi/lui/nous/vous/leur)

Bedoeling	Correct	Niet doen
Geef het aan mij.	Donne-la-moi.	~~Donne-moi-la.~~
Geef het aan hem/haar.	Donne-la-lui.	~~Donne-lui-la.~~

De speciale regel met en en y: soms blijft de -s

Bij tu-vormen in de gebiedende wijs valt de -s vaak weg (bijv. Parle !). Maar:

Met en en y zet je die -s terug (voor de uitspraak).

Zonder en/y	Met en/y
Parle.	Parles-en.
Va.	Vas-y.

Praktische check: zie je -en of -y direct achter het werkwoord? Dan is koppelteken verplicht, en bij tu vaak ook die -s.

Zelfcheck (mini-checklist)

Staat het voornaamwoord achter het werkwoord?
Staat er een koppelteken? (Werkwoord-voornaamwoord)
Heb je le/la/les vóór moi/toi/lui/nous/vous/leur gezet?
Bij en of y (tu): heb je de -s behouden of toegevoegd? (Parles-en, Vas-y)

Het objectvoornaamwoord staat altijd na het werkwoord.
Er staat altijd een "-" tussen het werkwoord en het objectvoornaamwoord.
Met de voornaamwoorden en of y behouden de werkwoorden de s (Prends-en ; Vas-y)

Vorm	Vorm zonder voornaamwoorden	Voorbeeld
Donner + me + la	Donne-moi la réponse immédiatement. (Geef me het antwoord onmiddellijk.)	Donne-la-moi immédiatement. (Geef het me onmiddellijk.)
Prendre + le + nous	Prends les dossiers pour nous. (Neem de dossiers voor ons.)	Prends-les pour nous. (Neem ze voor ons.)
Donner + lui + la	Donne la clé à lui demain. (Geef hem morgen de sleutel.)	Donne-la-lui demain. (Geef hem die morgen.)
Envoyer + vous + les	Envoyez les invitations à vous. (Stuur de uitnodigingen naar jullie.)	Envoyez-les-vous. (Stuur ze naar elkaar.)
Répéter + nous + le	Répète la question pour nous. (Herhaal de vraag voor ons.)	Répète-la pour nous. (Herhaal die voor ons.)

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Imprime___ et signe-la avant d'envoyer la candidature.

2. Présente___ au recruteur à l'accueil.

3. Parles___ dans la lettre de motivation.

4. Va___ maintenant : ouvre le portail emploi et cherche une offre.

Oefening 2: Meerkeuze

Instructie: Kies de juiste zin.

Oefening 3: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf elke zin in de gebiedende wijs door het aanvullend zinsdeel te vervangen door een voornaamwoord (le, la, les, lui, moi, toi, nous, vous, en, y) dat na het werkwoord met een koppelteken wordt geplaatst. Voorbeeld: « Envoie le CV. » → « Envoie-le. »

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (le) Envoie le CV au recruteur, s'il te plaît.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Envoie-le au recruteur, s'il te plaît.
(Stuur het naar de recruiter, alsjeblieft.)
Hint Hint (le) Présente ton collègue au recruteur.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Présente-le au recruteur.
(Stel hem voor aan de recruiter.)
Hint Hint (lui) Téléphone à ta responsable.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Téléphone-lui.
(Bel hem/haar op.)
Hint Hint (la) Préparez votre équipe pour la réunion.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Préparez-la pour la réunion.
(Bereid het voor op de vergadering.)

Oefening 4: Grammatica in actie

Instructie: Werk in tweetallen en geef duidelijke instructies om het dossier vandaag af te ronden.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

Votre collègue vous aide à relire et finaliser votre candidature ce soir.

Bespreek

Quelles étapes suivez-vous avant d’envoyer la candidature ? (Welke stappen volgen jullie voordat je de sollicitatie verstuurt?)
Quels documents adaptez-vous au profil de l’offre et pourquoi ? (Welke documenten pas je aan op het profiel van de vacature en waarom?)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Imprime la lettre de motivation et la candidature. (Print de motivatiebrief en de sollicitatie.)
Adapte le CV au profil de l’offre. (Pas het cv aan op het profiel van de vacature.)
Envoie-moi l’annonce en ligne et garde-la pour l’entretien. (Stuur mij de online vacature en bewaar die voor het sollicitatiegesprek.)

Gebruik in gesprek

Impératif + pronom COD (Envoie-le, Adaptez-le) (Imperatief + lijdend voorwerp (Stuur het op, Pas het aan))
Impératif + pronom COI (Envoie-moi, Donne-moi) (Imperatief + meewerkend voorwerp (Stuur het naar mij, Geef het aan mij))
Impératif + en/y (Parles-en, Vas-y) (Imperatief + en/y (Praat erover, Ga ervoor))