Jeszcze nie ma nauczyciela
Poproś nauczyciela
Jak to działa?
B1.12 - Iść do teatru

Okazywanie posiadania z dopełniaczem: des/der

Besitz zeigen mit dem Genitiv: des/der

Der Genitiv zeigt Besitz oder Zugehörigkeit.

(Dopełniacz (Genitiv) pokazuje posiadanie lub przynależność.)

Genitiv w praktyce: „czyj? czyja? czyje?”

Genitiv w niemieckim najczęściej oznacza przynależność lub część całości. Użyjesz go, gdy po polsku naturalnie mówisz: czyj / czyja / czyje, kogo / czego.

  • Wessen = czyj/czyja/czyje? (pytanie kontrolne)
  • die Rolle des Schauspielers = rola aktora (czyja rola?)
  • der Anfang des Stücks = początek sztuki (czego początek?)

Szybki wybór: des czy der?

Najpierw ustal rodzaj/liczbę rzeczownika, który „posiada” (czyli stoi w genitivie).

Rzeczownik w genitivie Rodzaj / liczba Artykuł Co dzieje się z rzeczownikiem?
Schauspieler maskulin des zwykle -(e)s: Schauspielers
Stück neutrum des zwykle -(e)s: Stücks
Regisseurin feminin der bez zmiany: der Regisseurin
Zuschauer plural der bez zmiany: der Zuschauer

Końcówka -(e)s: kiedy -s, a kiedy -es?

Dla maskulin i neutrum po des prawie zawsze dodajesz końcówkę do rzeczownika:

  • -s – w większości przypadków: des Schauspielers, des Stücks
  • -es – gdy wymowa byłaby „twarda” bez dodatkowej sylaby (typowe końcówki):
    -s, -ß, -sch, -tz, -z, -x
Końcówka rzeczownika Genitiv
der Platz die Lage des Platzes
das Glas der Rand des Glases
der Stress die Folgen des Stresses

Najczęstsze pułapki (i jak ich uniknąć)

  1. Brak -s / -es po „des”

    • die Rolle des Schauspieler
    • die Rolle des Schauspielers

  2. Zły artykuł (mylenie „des” i „der”)

    • die Freundin des Regisseurin
    • die Freundin der Regisseurin (feminin → der)

  3. Genitiv plural: bez końcówki na rzeczowniku

    • der Applaus der Zuschauern
    • der Applaus der Zuschauer

„von + Dativ” jako bezpieczna alternatywa (kiedy i jak)

W mowie potocznej Niemcy często zastępują genitiv konstrukcją von + Dativ. To jest poprawne i czasem brzmi naturalniej, zwłaszcza w dłuższych grupach.

bardziej „książkowo” bardziej potocznie
die Jacke des Schauspielers die Jacke von dem Schauspieler
der Eingang des Theaters der Eingang von dem Theater
die Musik der Pianistin die Musik von der Pianistin

Uwaga: nie mieszaj obu konstrukcji w jednej frazie:

  • von dem Stücks → albo von dem Stück (Dativ), albo des Stücks (Genitiv)

Autokontrola: 3 pytania przed wyborem formy

  1. Czy pytanie brzmi wessen? (czyj/czyja/czyje)? Jeśli tak → genitiv pasuje.

  2. Jaki jest rodzaj/liczba rzeczownika w genitivie?

    • mask./neutr. → des + zwykle -(e)s
    • fem./plural → der + bez zmian

  3. Czy rzeczownik kończy się na -s/-ß/-sch/-tz/-z/-x? Jeśli tak → częściej -es.

  1. Dopełniacz (Genitiv) odpowiada na pytanie w czyim: Wessen Stück war das?
  2. Rodzaj męski / nijaki: rodzajnik des + rzeczownik + -s.
  3. Rodzaj żeński / liczba mnoga: rodzajnik der, rzeczownik pozostaje bez zmian.

 

Form (Rodzaj)Artikel (Rodzajnik)Beispiel (Przykład)
Maskulin (rodzaj męski)der (der)des + -s (des + -s)die Rolle des Schauspielers (rola aktora)
Neutrum (rodzaj nijaki)der (der)des + -s (des + -s)der Anfang des Stücks (początek sztuki)
Feminin (rodzaj żeński)die  (die) der (der)die Musik der Pianistin (muzyka pianistki)
Plural (liczba mnoga)die  (die) der (der)der Applaus der Zuschauer (aplauz widzów)

Wyjątki!

  1. Alternatywa dla dopełniacza (Genitiv): von + celownik (Dativ) = von dem
  2. Rodzaj męski / nijaki: rodzajnik des + rzeczownik + -es -> gdy rzeczownik kończy się na -s/ -ß/ -sch/ -tz/ -z lub -x.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Die Kostüme ___ Schauspielers haben dem Publikum sofort gefallen.

Kostiumy ___ aktora od razu spodobały się publiczności.

2. Am Ende ___ Stückes hat das ganze Publikum lange applaudiert.

Na końcu ___ sztuki całe audytorium długo biło brawo.

3. In der Pause habe ich mit der Freundin ___ Regisseurin über die Inszenierung gesprochen.

W przerwie rozmawiałem z przyjaciółką ___ reżyserki o inscenizacji.

4. Der Applaus ___ Zuschauer war nach der Premiere besonders laut.

Oklaski ___ widzów po premierze były szczególnie głośne.

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przepisz zdania: Zastąp konstrukcję „von + Dativ” dopełniaczem (np. „die Tasche von dem Mann” → „die Tasche des Mannes”).

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi
  1. Das ist die Jacke von dem Schauspieler.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Das ist die Jacke des Schauspielers.
    (Das ist die Jacke des Schauspielers.)
  2. Wir warten vor dem Eingang von dem Theater.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Wir warten vor dem Eingang des Theaters.
    (Wir warten vor dem Eingang des Theaters.)
  3. Ich habe den Anfang von dem Stück nicht verstanden.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ich habe den Anfang des Stücks nicht verstanden.
    (Ich habe den Anfang des Stücks nicht verstanden.)
  4. Die Musik von der Pianistin hat mir sehr gefallen.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Die Musik der Pianistin hat mir sehr gefallen.
    (Die Musik der Pianistin hat mir sehr gefallen.)

Ćwiczenie 3: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: Omówcie w parze; na końcu uzgodnijcie rekomendację.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie
Sytuacja
Nach der Premiere sprechen Sie im Foyer über das Stück, die Musik und das Publikum.
(Po premierze rozmawiacie w foyer o sztuce, muzyce i publiczności.)
Omówić
  • Wessen Inszenierung hat Sie mehr überzeugt: die des Regisseurs oder die der Schauspieler? Warum? (Czyja inscenizacja bardziej was przekonała: reżysera czy aktorów? Dlaczego?)
  • Wessen Musik hat Ihnen besser gefallen: die der Pianistin oder die des Dirigenten? Begründen Sie kurz. (Która muzyka podobała wam się bardziej: pianistki czy dyrygenta? Krótko uzasadnijcie.)
Przydatne słowa i zwroty
  • die Inszenierung des Regisseurs (inscenizacja reżysera)
  • die Musik der Pianistin (muzyka pianistki)
  • der Applaus des Publikums (brawa publiczności)
Użyj w rozmowie
  • Wessen ...? (Czyja ...?)
  • des/der + Nomen (Genitiv) (des/der + rzeczownik (dopełniacz))
  • des + Nomen + -s/-es (des + rzeczownik + -s/-es)

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Flavio Redecker

Magister filologii francuskiej i historii

Osnabrück University


Ostatnia aktualizacja:

niedziela, 22/03/2026 02:11