Dopełniacz z przyimkami (während, trotz, wegen)

Genitiv mit Präpositionen (während, trotz, wegen)

Einige Präpositionen verlangen den Genitiv, z.B. während, trotz, wegen, aufgrund, angesichts.

(Niektóre przyimki wymagają dopełniacza, np. während, trotz, wegen, aufgrund, angesichts.)

Wyjaśnienie nauczyciela

Co tu jest ważne: przyimki z dopełniaczem (Genitiv)

Te przyimki łączą się w języku standardowym z Genitivem: während, trotz, wegen, aufgrund, angesichts, anstatt.
Struktura jest stała: Präposition + (Genitiv) Artikel + Nomen.
Znaczenie: często podają powód (wegen, aufgrund), kontrast (trotz), czas/sytuację (während, angesichts), zastępstwo (anstatt).

Szybka mapa znaczeń (PL → DE)

Intencja	Najczęstszy wybór	Typowy kontekst
„podczas”	während + Genitiv	czas trwania: podróż, pobyt, spotkanie
„mimo”	trotz + Genitiv	coś przeszkadza, ale to i tak się dzieje
„z powodu”	wegen + Genitiv	bezpośrednia przyczyna (często codzienna)
„ze względu na / w wyniku”	aufgrund + Genitiv	bardziej formalnie: komunikaty, raporty
„wobec / w obliczu”	angesichts + Genitiv	okoliczności, sytuacja ogólna (np. temperatury)
„zamiast”	anstatt + Genitiv	wybór alternatywy

Jak rozpoznać Genitiv „na oko” (najczęstsze formy)

Klucz: po tych przyimkach szukasz formy „czyjego? czego?” → Genitiv.

Rodzaj / liczba	Rodzajnik w Genitivie	Przykład (podróże)
męski / nijaki	des	während des Aufenthalts
żeński	der	aufgrund der Abfahrt
liczba mnoga	der	angesichts der Bauarbeiten

Końcówki rzeczownika: na co uważać (praktycznie)

Najczęściej zmienia się rzeczownik męski i nijaki: dostaje końcówkę -s lub -es.
- während des Aufenthalts
- trotz des schlechten Wetters (uwaga: też przymiotnik!)
- wegen des Staus
Żeński i liczba mnoga: rzeczownik zwykle bez końcówki, ale rodzajnik to der.
- aufgrund der Abfahrt
- angesichts der Temperaturen

Wskazówka: jeśli widzisz des, prawie zawsze spodziewaj się też -s/-es na rzeczowniku.

Przymiotnik po Genitivie (częsty punkt błędu)

Gdy między rodzajnikiem a rzeczownikiem stoi przymiotnik, w Genitivie często zobaczysz:

des + przymiotnik -en + rzeczownik (często z -s/-es)
der + przymiotnik -en + rzeczownik

Poprawnie	Niepoprawnie
trotz des schlechten Wetters	~~trotz dem schlechten Wetter~~ (potocznie bywa, ale nie standard)
aufgrund der frühen Abfahrt	~~aufgrund die frühe Abfahrt~~

„wegen” a Dativ: co zrobić, żeby brzmieć poprawnie

W mowie potocznej często usłyszysz: wegen dem Stau.
W języku standardowym (egzaminy, e-mail w pracy, oficjalne komunikaty) trzymaj się: wegen des Staus.
Jeśli chcesz brzmieć bardziej formalnie, możesz też użyć: aufgrund + Genitiv.

Samokontrola: 3 pytania, zanim wybierzesz „des/der”

Co chcę wyrazić? czas (während) / powód (wegen, aufgrund) / kontrast (trotz) / „wobec” (angesichts) / „zamiast” (anstatt)
Jaki rodzaj ma rzeczownik? m/n → des, ż/pl → der
Czy jest przymiotnik? prawie zawsze dostaje końcówkę -en w tej konstrukcji.

Miniwzorce do zapamiętania (gotowe klocki)

während des + (N m/n + -s/-es) → während des Aufenthalts
trotz des + (Adj-en) + (N + -s/-es) → trotz des schlechten Wetters
wegen des + (N + -s/-es) → wegen des Staus
aufgrund der + (N ż/pl) → aufgrund der Abfahrt
angesichts der + (N ż/pl) → angesichts der Temperaturen
anstatt des + (N m/n + -s/-es) → anstatt des Fluges

Struktura: przyimek + rodzajnik + rzeczownik w dopełniaczu.
Dopełniacz z przyimkiem często wskazuje powody lub sytuacje.

Präposition (Przyimek)	Struktur (Struktura)	Beispiel beim Reisen (Przykład w podróży)
während (podczas)	des + Nomen	Während des Aufenthalts steigen wir um. (Podczas pobytu* przesiadamy się.)*
trotz (pomimo)	des + Nomen	Trotz des Wetters fährt der ICE. (Pomimo pogody* jedzie ICE.)*
wegen (z powodu)	des + Nomen	Wegen des Staus warten wir. (Z powodu korka* czekamy.)*
aufgrund (ze względu na)	der + Nomen	Aufgrund der Abfahrt müssen wir umsteigen. (Ze względu na odjazd* musimy się przesiąść.)*
angesichts (w obliczu)	der + Nomen	Angesichts der Temperaturen reisen wir nachts. (W obliczu temperatur* podróżujemy nocą.)*
anstatt (zamiast)	des + Nomen	Anstatt des Fluges nehmen wir den ICE. (Zamiast lotu* jedziemy ICE.)*

Wyjątki!

wegen w języku potocznym często używa się z celownikiem.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Während ___ Aufenthalts in München musste ich am Hauptbahnhof umsteigen.

2. Wegen ___ Staus kommt der ICE heute etwa zehn Minuten später an.

3. Aufgrund ___ Abfahrt um 6:15 Uhr empfehlen wir, früh am Gleis zu sein.

4. Trotz ___ schlechten Wetters ist unsere Dienstreise nach Hamburg gut verlaufen.

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Połącz dwa zdania w jedno i użyj przyimka z dopełniaczem podanego w nawiasie (przyimek + dopełniacz). Przykład: „Pada. Zostajemy w hotelu.” → „Z powodu deszczu zostajemy w hotelu.”

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

Wskazówka Wskazówka (wegen) Es gibt einen Unfall auf der Autobahn. Wir kommen später am Bahnhof an.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
Wegen des Unfalls auf der Autobahn kommen wir später am Bahnhof an.
(Z powodu wypadku na autostradzie przyjeżdżamy później na dworzec.)
Wskazówka Wskazówka (trotz) Wir haben starken Wind. Die Fähre fährt trotzdem.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
Trotz des starken Winds fährt die Fähre trotzdem.
(Pomimo silnego wiatru prom mimo to płynie.)
Wskazówka Wskazówka (während) Wir sind im Zug unterwegs. Ich rufe dich nicht an.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
Während der Zugfahrt rufe ich dich nicht an.
(Podczas podróży pociągiem nie dzwonię do ciebie.)
Wskazówka Wskazówka (aufgrund) Die Strecke ist gesperrt. Unser Zug hat Verspätung.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Przykład
Aufgrund der Streckensperrung hat unser Zug Verspätung.
(Z powodu zamknięcia trasy nasz pociąg ma opóźnienie.)

Ćwiczenie 3: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną formę z dopełniaczem po przyimku.