Jeszcze nie ma nauczyciela
Poproś nauczyciela

Pronominalne przysłówki: über, um, davon

Pronominaladverbien: über, um, davon


Pronominaladverbien ersetzen Objekte mit einem Pronomen oder Fragewort.

(Pronominaladverbien zastępują dopełnienia za pomocą zaimka lub zaimka pytajnego.)

Kiedy użyć „da- / wo-” (Pronominaladverb), a kiedy „przyimek + zaimek”?

Kluczowa decyzja: czy mówisz o osobie, czy o rzeczy / sprawie / procesie?

  • Osobaprzyimek + zaimek osobowy: um sie, über ihn
  • Rzecz / temat / sytuacjaPronominaladverb: damit, darum, darüber
O co chodzi? Forma w języku niemieckim Mini-przykład
osoba (ona) um sie

Kümmerst du dich um die Kollegin? – Ja, ich kümmere mich um sie.

rzecz / sprawa darum

Kümmerst du dich um das Problem? – Ja, ich kümmere mich darum.

Jak zbudowane są Pronominaladverbien (da- / wo-)

To „zbitka”: da- + przyimek (dla zdań twierdzących) albo wo- + przyimek (dla pytań).

Znaczenie Przyimek Twierdzenie Pytanie
„z / z tym”, „z tym się liczyć” mit damit womit?
„o / o tym”, „o to chodzi” um darum worum?
„o / na temat”, „denerwować się o” über darüber worüber?

Najczęstsza pułapka: osoba vs. „sprawa związana z osobą”

Czasem temat jest „o człowieku”, ale gramatycznie to nadal sprawa/informacja (czyli rzecz).

  • Osoba: Ärgerst du dich über deinen Kollegen? – Ja, ich ärgere mich über ihn.

  • Sprawa (np. jego zachowanie): Ärgerst du dich über sein Verhalten? – Ja, ich ärgere mich darüber.

Szyk zdania: gdzie wstawić „damit / darum / darüber”?

  • Najczęściej stoi blisko czasownika, w typowej pozycji dopełnienia.

  • W zdaniach z czasownikiem rozdzielnie złożonym: pronominaladverb zwykle stoi przed drugą częścią czasownika.

Wzór Przykład
Ich + Verb + Pronominaladverb

Ich rechne damit.

Ich + Verb + Pronominaladverb + … + (część 2)

Ich denke oft darüber nach.

Szybki „autotest” przed odpowiedzią

  1. Co zastępuję? osobę czy rzecz/sprawę?

  2. Jaki jest wymagany przyimek w danym czasowniku/wyrażeniu? (np. rechnen mit, sich ärgern über, sich kümmern um)

  3. Jeśli to rzecz: buduję da- + przyimek (twierdzenie) albo wo- + przyimek (pytanie).

Mini-checklista poprawności (typowe błędy)

  • Nie mieszaj: über wen vs. worüber (rzecz).

  • Nie używaj zaimka osobowego do rzeczy: mit ihm (o terminie) → damit.

  • Pytanie o rzecz: worum/worüber/womit; pytanie o osobę: um wen/über wen/mit wem.

  1. Użyj damit dla 'mit etwas'.
  2. Użyj darum dla 'um etwas'.
  3. Użyj darüber dla 'über etwas'.
Funktion (Funkcja)Personalpronomen/ Pronominaladverb (Zaimki osobowe / przysłówki zaimkowe)Beispiel (Przykład)
um + sie [Person] (o nią [osoba])um sie

Kümmerst du dich um die Katze? (Opiekujesz się kotem?)

- Ja, ich kümmere mich um sie. (- Tak, opiekuję się nią.)

um + ihn [Person] (o niego [osoba])um ihn (o niego)

Ärgerst du dich über deinen Freund? (Złościsz się na swojego chłopaka/przyjaciela?)

- Ja, ich ärgere mich über ihn. (- Tak, złoszczę się na niego.)

mit + dieser  (z tą)damit (z tym)

Hast du mit dieser Chance gerechnet? (Czy liczyłeś/liczyłaś się z tą szansą?)

- Ich habe damit gerechnet. (- Liczyłem/liczyłam się z tym.)

über + die Verspätung (z powodu spóźnienia)darüber (z tego powodu)

Ärgerst du dich über die Verspätung? (Złościsz się z powodu spóźnienia?)

- Ja, ich ärgere mich darüber. (- Tak, złoszczę się z tego powodu.)

Frage (über + was) (Pytanie (o + co))worüber (o czym)Worüber ärgerst du dich? (O co się złościsz?)
Frage (über + wen) (Pytanie (o + kogo))Über wen (O kogo)Über wen denkst du nach? (O kim myślisz?)

Wyjątki!

  1. Pronominaladverbien łączą przyimek + zaimek osobowy.
  2. Pronominaladverbien często odnoszą się do rzeczy lub czynności/procesów.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Ich mache mir Sorgen ___ den Termin, weil ich die Überweisung noch nicht habe.

Martwię się ___ wizytę, ponieważ nie mam jeszcze skierowania.

2. Die Ärztin hat die Ergebnisse erklärt, aber ich habe noch nicht ___ nachgedacht.

Lekarka wyjaśniła wyniki, ale jeszcze ___ nie myślałam.

3. Die Hebamme hat ___ gerechnet, weil mein Zyklus unregelmäßig ist.

Położna ___ liczyła, ponieważ mój cykl jest nieregularny.

4. ___ ärgerst du dich eigentlich - über den Kollegen oder über den Arzt?

___ właściwie się złościsz – na kolegę czy na lekarza?

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przepisz odpowiedź, zastępując rzecz: w odniesieniu do rzeczy lub procesów użyj przysłówkowego zaimka miejsca (da-/wo-), w odniesieniu do osób użyj przyimka + zaimka osobowego. Przykład: Denerwujesz się spóźnieniem? - Tak, denerwuję się z tego powodu.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi
  1. Rechnest du mit der Unterstützung deines Teams? - Ja, ich rechne mit der Unterstützung meines Teams.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Rechnest du mit der Unterstützung deines Teams? - Ja, ich rechne damit.
    (Liczysz na wsparcie swojego zespołu? – Tak, liczę na to.)
  2. Kümmerst du dich um deine Nachbarin, wenn sie krank ist? - Ja, ich kümmere mich um meine Nachbarin.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Kümmerst du dich um deine Nachbarin, wenn sie krank ist? - Ja, ich kümmere mich um sie.
    (Opiekujesz się swoją sąsiadką, gdy jest chora? – Tak, opiekuję się nią.)
  3. Ärgerst du dich über den Kollegen aus der Buchhaltung? - Ja, ich ärgere mich über den Kollegen.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ärgerst du dich über den Kollegen aus der Buchhaltung? - Ja, ich ärgere mich über ihn.
    (Denerwujesz się na kolegę z księgowości? – Tak, denerwuję się na niego.)
  4. Denkst du oft über den Termin nächste Woche nach? - Ja, ich denke oft über den Termin nach.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Denkst du oft über den Termin nächste Woche nach? - Ja, ich denke oft darüber nach.
    (Czy często myślisz o terminie w przyszłym tygodniu? – Tak, często o tym myślę.)

Ćwiczenie 3: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną formę z odpowiednim przysłówkiem zaimkowym.

1.
Niepoprawnie: Brakuje tu przysłówka zaimkowego; »z moim ginekologiem« zmienia znaczenie (osoba zamiast rzecz) i nie pasuje do wyrażenia »liczyć się z czymś«. Użyj »z tym«, jeśli masz na myśli »z terminem/badaniem«.
2.
Niepoprawnie: Ta forma jest nienaturalna i gramatycznie błędna – po »denerwuję się« potrzebny jest tu przysłówek zaimkowy »z powodu tego« albo konstrukcja zdania podrzędnego bez dodatkowego »tego«. »Z powodu tego, że...« jest błędne.

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Flavio Redecker

Magister filologii francuskiej i historii

Osnabrück University


Ostatnia aktualizacja:

piątek, 08/05/2026 04:03