Jeszcze nie ma nauczyciela
Chcę nauczyciela!
Jak to działa?

Das Präteritum wird verwendet bei vergangenen Handlungen, oft in Nachrichten, Zeitung, Radio oder Fernsehen.

(Czasu Präteritum używamy do opisywania czynności zakończonych w przeszłości, często w wiadomościach, w gazecie, radiu lub telewizji.)

Co to jest Präteritum i kiedy go używać?

  • Präteritum to prosty czas przeszły w języku niemieckim.
  • Dla Ciebie na poziomie A2 ważny jest głównie w tekście pisanym:
    • wiadomości, artykuły
    • raporty, relacje
    • opisy „co się stało” wczoraj, w zeszłym tygodniu itd.
  • W mówieniu codziennym częściej używa się Perfekt, ale w mediach i tekstach – właśnie Präteritum.
  • W tym rozdziale ćwiczysz Präteritum czasowników:
    • słabych (regularnych) – np. berichten
    • mocnych (nieregularnych) – np. sehen

1. Szybki obraz: słabe vs mocne czasowniki

Typ czasownika Co dzieje się z tematem? Jaką końcówkę dodajemy? Przykład (ich)
słaby (regularny) temat bez zmiany samogłoski -te + końcówka osoby berichten → ich berichte → ich berichtete
mocny (nieregularny) zmiana samogłoski w temacie bez -te w 1. i 3. os. l.poj. sehen → ich sehe → ich sah

Klucz: patrz na samogłoskę w temacie i na końcówkę. To od razu pokazuje, czy czasownik jest słaby, czy mocny.

2. Präteritum słabych czasowników: „-te, -test, ...”

Na przykładzie berichten (relacjonować, donosić).

  • Weź temat: bericht-
  • Dodaj -te
  • Potem normalną końcówkę osoby (prawie jak w Präsens)
Osoba Końcówka Präteritum Forma Polski skrót
ich -te ich berichtete relacjonowałem / -am
du -test du berichtetest relacjonowałeś / -aś
er/sie/es -te er berichtete relacjonował / -a / -o
wir -ten wir berichteten relacjonowaliśmy
ihr -tet ihr berichtetet relacjonowaliście
sie/Sie -ten sie berichteten relacjonowali / Pan(i) relacjonował(a)

Wzór dla słabych czasowników:

  • -te, -test, -te, -ten, -tet, -ten
  • Brzmi podobnie do polskiego: „-łem, -łeś, -ł, -liśmy, -liście, -li”.

3. Präteritum mocnych czasowników: zmiana samogłoski

Na przykładzie sehen (widzieć).

  • Temat w Präsens: seh-
  • W Präteritum samogłoska się zmienia: seh → sah
  • W 1. i 3. osobie l.poj. nie ma „-te”.
Osoba Forma Na co uważać?
ich ich sah tylko zmiana samogłoski, bez -te
du du sahst temat „sah-” + końcówka osoby „-st”
er/sie/es er sah taka sama forma jak „ich sah”
wir wir sahen „-en” w 1. os. l.mn.
ihr ihr saht „-t” dla „ihr”
sie/Sie sie sahen jak „wir sahen”

Uwaga na typowy błąd:

  • *ich sehte – źle (to wygląda jak słaby czasownik)
  • ich sah – dobrze (mocny czasownik, zmiana samogłoski)

4. Dwie rzeczy naraz: samogłoska + końcówka osoby

Przy mocnych czasownikach patrz zawsze na dwa elementy:

  1. Jaka jest samogłoska w temacie?
    • sehen → sah-
  2. Jaka jest końcówka osoby?
    • ich: brak końcówki → ich sah
    • du: -st → du sahst
    • er/sie/es: brak końcówki → er sah
    • wir: -en → wir sahen
    • ihr: -t → ihr saht
    • sie/Sie: -en → sie sahen

Prosty test: jeśli w 1. i 3. osobie l.poj. widzisz formę bez „-te”, prawdopodobnie jest to czasownik mocny.

5. Typowe pułapki przy sehen i berichten

  • Mieszanie Präteritum i Perfekt:
    • *Gestern habe ich die Nachrichten hörte. – źle
    • Poprawnie:
      • tylko Präteritum: Gestern hörte ich die Nachrichten.
      • albo tylko Perfekt: Gestern habe ich die Nachrichten gehört.
  • Dodawanie -te do mocnych czasowników:
    • *Im Fernsehen sehte ich einen Beitrag. – źle
    • Im Fernsehen sah ich einen Beitrag. – dobrze
  • Zła końcówka osoby przy słabych czasownikach:
    • *Heute Morgen hörte wir ... – źle
    • Heute Morgen hörten wir ... – dobrze (wir → -ten)

6. Mały test kontrolny: czy rozpoznajesz typ czasownika?

Spróbuj odpowiedzieć sobie na te pytania (bez patrzenia w tabelę), potem sprawdź.

  1. Czy „sehen” jest słaby czy mocny?
    • Odpowiedź: mocny – zmienia samogłoskę: sehen → sah.
  2. Czy „berichten” jest słaby czy mocny?
    • Odpowiedź: słaby – temat zostaje, dodajesz -te: berichtete.
  3. Jak powiesz „widziałem” w języku niemieckim w Präteritum?
    • Poprawna forma: ich sah.
  4. Jak powiesz „relacjonowaliśmy” (my) w Präteritum?
    • Poprawna forma: wir berichteten.
  5. Jak powiesz „(ty) nic mu nie relacjonowałeś” w Präteritum?
    • Poprawna forma: du berichtetest ihm nichts.

7. Na co szczególnie uważać przy mówieniu o wiadomościach?

  • W kontekście wiadomości, raportów, artykułów częściej używaj Präteritum:
    • Die Zeitung berichtete über den Streik.
    • Im Fernsehen sah ich einen Bericht über die Situation.
  • Pytaj sam siebie przy tworzeniu zdania:
    1. Jaki to czasownik: słaby czy mocny?
    2. Czy potrzebuję „-te” po temacie?
    3. Jaka jest osoba: ich, du, er/sie/es, wir, ihr, sie/Sie?
  • Jeśli nie pamiętasz formy mocnej (jak sah), możesz w mówieniu użyć na razie Perfekt:
    • ich habe gesehen – jest całkowicie poprawne w języku mówionym.

8. Podsumowanie: co już umiesz?

  • Wiesz, że słabe czasowniki w Präteritum mają schemat:
    • temat + -te, -test, -te, -ten, -tet, -ten
    • np. ich berichtete, wir berichteten.
  • Wiesz, że mocne czasowniki zmieniają samogłoskę i 1./3. os. l.poj. jest bez -te:
    • np. ich sah, er sah, wir sahen, ihr saht.
  • Rozumiesz, że nie wolno mieszać Präteritum i Perfekt w jednym czasowniku.
  • Potrafisz rozpoznać i poprawnie użyć form sah / sahst / sahen / saht i berichtete / berichtetest / berichteten w krótkich zdaniach o wiadomościach.

Jeśli te punkty są dla Ciebie jasne, jesteś gotów, aby na zajęciach skupić się już głównie na mówieniu i ćwiczeniu zdań w Präteritum.

  1. Starke Verben haben einen Vokalwechsel: „sehen -> ich sah"
  2. Schwache Verben haben keinen Vokalwechsel. An den Stamm wird „-te" angehängt.
  3. Schwache Verben haben die Endungen: „-te, -test, -te, -ten, -tet, -ten"
sehen (widzieć)berichten
ich sah (widziałem / widziałam)ich berichtete (relacjonowałem / relacjonowałam)
du sahst (widziałeś / widziałaś)du berichtetest (relacjonowałeś / relacjonowałaś)
er/sie/es sah (on/ona/ono widział / widziała)er/sie/es berichtete (on/ona/ono relacjonował / relacjonowała)
wir sahen (widzieliśmy)wir berichteten (relacjonowaliśmy)
ihr saht (widzieliście)ihr berichtetet (relacjonowaliście)
sie sahen (oni/one widzieli / widziały)sie berichteten (oni/one relacjonowali / relacjonowały)

Wyjątki!

  1. Uwaga: pierwsza i trzecia forma czasownika „sehen” jest nieregularna!
  2. W języku potocznym częściej używa się czasu Perfekt.
  3. W wiadomościach częściej używa się czasu Präteritum.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Gestern ___ ich im Fernsehen eine lange Sendung über die Situation in Berlin.

Wczoraj ___ widziałem w telewizji długi program o sytuacji w Berlinie.)

2. Heute Morgen ___ die Nachrichten von einem schlimmen Unfall auf der Autobahn.

Dziś rano ___ wiadomości o poważnym wypadku na autostradzie.)

3. Am Wochenende ___ ihr im Fernsehen einen aktuellen, internationalen Wetterbericht.

W weekend ___ wy w telewizji aktualną, międzynarodową prognozę pogody.)

4. In der Mittagspause ___ ich meiner Kollegin, was in den Nachrichten passiert war.

W przerwie na lunch ___ mojej koleżance, co wydarzyło się w wiadomościach.)

Ćwiczenie 2: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz w każdym zdaniu właściwą formę czasu Präteritum.

1.
Mieszanka Perfekt i Präteritum jest błędna; prawidłowa jest tylko prosta forma Präteritum.
To jest Perfekt, nie Präteritum; ćwiczenie wymaga formy Präteritum.
2.
Błędne połączenie czasownika pomocniczego i formy Präteritum; w Perfekt poprawnie byłoby „hat ... berichtet” (w tłumaczeniu: konstrukcja Perfekt).
Brak zakończenia Präteritum; ta forma wygląda jak Präsens (ale jest błędna odmiana).

Ćwiczenie 3: Przepisz zwroty

Instrukcja: Wstaw czasowniki w nawiasach w czasie przeszłym prostym (Präteritum) i napisz zdanie na nowo.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi
  1. Gestern (sehen) ich im Fernsehen die Nachrichten über den Streik.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Gestern sah ich im Fernsehen die Nachrichten über den Streik.
    (Gestern sah ich im Fernsehen die Nachrichten über den Streik.)
  2. Letzte Woche (berichten) die Zeitung über die neue Steuer.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Letzte Woche berichtete die Zeitung über die neue Steuer.
    (Letzte Woche berichtete die Zeitung über die neue Steuer.)
  3. Am Abend (sehen) wir eine Reportage über das Leben von Expats in Deutschland.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Am Abend sahen wir eine Reportage über das Leben von Expats in Deutschland.
    (Am Abend sahen wir eine Reportage über das Leben von Expats in Deutschland.)
  4. Im Radio (berichten) der Moderator den ganzen Morgen über Probleme im Zugverkehr.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Im Radio berichtete der Moderator den ganzen Morgen über Probleme im Zugverkehr.
    (Im Radio berichtete der Moderator den ganzen Morgen über Probleme im Zugverkehr.)

Ćwiczenie 4: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: Omówcie aktualną wiadomość i opowiedzcie, co się stało.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie
Sytuacja
In der Mittagspause sprechen Sie mit Kolleginnen über die heutigen Nachrichten.
(W przerwie na lunch rozmawiasz z koleżankami o dzisiejszych wiadomościach.)
Omówić
  • Welche Neuigkeiten sahen oder hörten Sie heute im Radio, Fernsehen oder in der Zeitung? (Jakie wiadomości widzieliście lub słyszeliście dziś w radiu, w telewizji albo w gazecie?)
  • Wie berichtete das Medium über die Situation oder den Unfall? War es schlimm? Erzählen Sie kurz, was passierte. (Jak medium relacjonowało tę sytuację lub wypadek? Czy to było poważne? Krótko opowiedz, co się wydarzyło.)
Przydatne słowa i zwroty
  • Ich sah die Sendung gestern im Fernsehen. (Widziałem program wczoraj w telewizji.)
  • Die Nachrichten berichteten, dass die Situation schlimm war. (Wiadomości informowały, że sytuacja była poważna.)
  • Ich informierte mich im Radio über den Wetterbericht. (Dowiedziałem się o prognozie pogody w radiu.)
Użyj w rozmowie
  • Präteritum schwacher Verben: ich berichtete, wir berichteten (Präteritum słabych czasowników: ich berichtete, wir berichteten)
  • Präteritum starker Verben: ich sah, wir sahen (Präteritum mocnych czasowników: ich sah, wir sahen)

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Louis Fernando Hess

licencjat nauk ścisłych - międzykulturowa psychologia biznesu

Hamm-Lippstadt University of Applied Sciences

University_Logo

Niemcy


Ostatnia aktualizacja:

środa, 04/03/2026 08:46