Zdania względne z der, die, das

Relativsätze mit der, die, das

Relativsätze verbinden zwei Sätze mit der, die, das, z.B. „Der Polizist, der hilft" oder „Der Ausweis, den ich habe".

(Zdania względne łączą dwa zdania za pomocą der, die, das, np. „Der Polizist, der hilft” lub „Der Ausweis, den ich habe”.)

Wyjaśnienie nauczyciela

Relativsatz (der/die/das) w mianowniku i bierniku: o co chodzi?

Zdanie względne pozwala doprecyzować rzeczownik: kto? co? który?

Zdanie główne wskazuje osobę/rzecz.
Zdanie względne dodaje informację i zaczyna się od: der / die / das (czasem den).
Zdanie względne jest zwykle oddzielone przecinkiem: ,

Najważniejsza zasada: przypadek zależy od roli w zdaniu względnym

Nie patrz na przypadek w zdaniu głównym. Zadaj pytanie w zdaniu względnym:

Kto/co wykonuje czynność? → zaimek jest podmiotem → Nominativ (der/die/das).
Kogo/co mam/ widzę/ szukam? → zaimek jest dopełnieniem → Akkusativ (tylko męski: den).

Szybka tabela: co się zmienia w bierniku?

Rodzaj	Nominativ (podmiot)	Akkusativ (dopełnienie)
męski	der	den
żeński	die	die
nijaki	das	das

W praktyce: na poziomie A2 zapamiętaj jedno „przestawienie”: der → den w bierniku.

Jak to sprawdzić w 10 sekund (procedura „check”)

Znajdź rzeczownik, który opisujesz: der Mann / die Frau / das Auto.
Ustal jego rodzaj: der/die/das.
Sprawdź rolę zaimka w zdaniu względnym:
- Jeśli po zaimku od razu jest czasownik (np. … der hilft) → zwykle podmiot → der/die/das.
- Jeśli w zdaniu względnym jest już inny podmiot (np. ich) → zaimek często jest dopełnieniem → dla męskiego den.

Minimalne pary: ta sama osoba, inna rola (i inny zaimek)

Nominativ (podmiot):

Das ist der Kollege, der heute im Büro arbeitet. (On pracuje.)
Akkusativ (dopełnienie):

Das ist der Kollege, den ich suche. (Ja szukam jego.)

Najczęstsze pułapki (i jak ich uniknąć)

Pułapka 1: „W zdaniu głównym jest den Pass, więc też dam den”.

Poprawnie: patrz na zdanie względne: Ich brauche den Pass, den ich verloren habe.
Pułapka 2: mylenie rodzaju.

Das Formular, ~~den~~ ich ausfülle… → Das Formular, das ich ausfülle… (Formular = nijaki).
Pułapka 3: „die” wydaje się zawsze poprawne.

Die Tasche, die ich suche… jest OK (żeński). Ale: Der Mann, ~~die~~ ich sehe… → Der Mann, den ich sehe…

Szyk w zdaniu względnym: jedno, co musisz pamiętać

Zaimek względny stoi na początku zdania względnego.
Orzeczenie (czasownik) idzie na koniec zdania względnego.

Przykład: Das ist der Mann, den ich jeden Morgen im Aufzug treffe.

Autotest: czy umiesz wybrać der czy den?

Der Beamte, ___ hilft, ist sehr freundlich.

Odpowiedź: der (on pomaga = podmiot).
Ich brauche den Pass, ___ ich verloren habe.

Odpowiedź: den (ja zgubiłem = „Pass” jest dopełnieniem).

Nominativ: zaimek względny jest podmiotem, np. „Der Nachbar, der hilft”.
Akkusativ: zaimek względny jest dopełnieniem (obiektem), np. „Der Hund, den ich habe”.

Kasus (przypadek)	Maskulin (rodzaj męski)	Feminin (rodzaj żeński)	Neutrum (rodzaj nijaki)
Nominativ (mianownik)	Der Mann, der im Park joggt. (Mężczyzna, który biega w parku.)	Die Frau, die hier arbeitet. (Kobieta, która tutaj pracuje.)	Das Auto, das schnell fährt. (Samochód, który jedzie szybko.)
Akkusativ (biernik)	Der Ball, den ich kaufe. (Piłka, którą kupuję.)	Die Frau, die ich sehe. (Kobieta, którą widzę.)	Das Buch, das ich lese. (Książka, którą czytam.)

Wyjątki!

Forma rodzaju żeńskiego i nijakiego pozostaje taka sama w Nominativ i Akkusativ. Zmienia się tylko męski zaimek względny!

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Ist das der Mann, ___ Sie im Bus gesehen haben?

2. Ich suche den Geldbeutel, ___ ich gestern im Hotel verloren habe.

3. Hier ist die Tasche, ___ Sie vorhin beschrieben haben.

4. Wir brauchen den Ausweis, ___ Sie gerade beantragen.

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Połącz dwa zdania w jedno zdanie z zdaniem podrzędnym względnym (der/die/das). Zwróć uwagę: w bierniku zmienia się tylko męski zaimek względny na „den” (np. „Das ist der Kollege, den ich suche.”).

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

Das ist der Kollege. Ich suche den Kollegen.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Das ist der Kollege, den ich suche.
(To jest kolega, którego szukam.)
Hier ist der Mann. Ich treffe den Mann jeden Morgen im Aufzug.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Hier ist der Mann, den ich jeden Morgen im Aufzug treffe.
(Oto mężczyzna, którego spotykam każdego ranka w windzie.)
Das ist die Kollegin. Sie arbeitet heute im Büro.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Das ist die Kollegin, die heute im Büro arbeitet.
(To jest koleżanka, która dziś pracuje w biurze.)
Ich sehe die Frau. Die Frau steht am Empfang.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Ich sehe die Frau, die am Empfang steht.
(Widzę kobietę, która stoi przy recepcji.)