De onbepaalde aanwijzende voornaamwoorden ceci, cela, ça

Les pronoms démonstratif neutres ceci, cela, ça

Ceci, Cela, Ça sont des pronoms démonstratifs neutres qui désignent une chose ou une idée. Ils remplacent un groupe de mots ou une phrase.

(Ceci, Cela, Ça zijn onzijdige aanwijzende voornaamwoorden die naar een ding of een idee verwijzen. Ze vervangen een woordgroep of een zin.)

Uitleg van de docent

Kies het juiste aanwijzend voornaamwoord: snelle beslisroute

Ik wijs iets aan “hier” (dichtbij / in mijn hand / net genoemd): ceci.
Ik verwijs naar “dat” (verder weg / eerder genoemd / algemener): cela of (informeler) ça.
Vóór être (c’est / ce sont / ce doit être…): ce of c’ (niet ~~ça est~~).
Ik bedoel “wat / datgene wat”: ce que.
Ik bedoel “waar(aan) / datgene waar(aan)”: ce à quoi.

Ceci vs. cela/ça: dichtbij vs. verder/algemener

Wat wil je doen?	Frans	Typisch gebruik
Iets heel concreet aanwijzen, “dit hier”	ceci	handleiding, presentatie, demonstratie
Verwijzen naar iets dat wat verder staat / eerder gezegd werd	cela	neutraler, vaker in schrijftaal
Zelfde als cela, maar informeler	ça	heel vaak in spreektaal

Praktisch: in gesprekken hoor je meestal ça. In een e-mail/rapport klinkt cela vaak netter.

De valkuil: vóór “être” gebruik je ce/c’

Correct: C’est prêt. / Ce sont des agrumes.
Fout: ~~Ça est prêt~~.

Waarom? In het Frans staat er vóór être standaard ce/c’ als “neutraal onderwerp”.

Situatie	Correct	Niet doen
“Het is + adjectief”	C’est important.	~~Ça est important~~
“Dat zijn + meervoud”	Ce sont de bonnes idées.	~~Ça sont…~~

Ça als “dat/het” voor een algemene idee (heel typisch!)

Als je niet één concreet object bedoelt, maar een algemeen idee/een hele categorie, dan is ça het meest natuurlijk.

Le télétravail, j’aime ça. (telewerken in het algemeen)
Les réunions tardives, je n’aime pas ça.
Ce bruit, c’est ça le problème. (het probleem = “dat”, die situatie)

Check: Kun je in het Nederlands “dat soort dingen / zoiets” zeggen? Dan past vaak ça.

Ça om de zin lichter te maken (vooral in spreektaal)

Soms gebruik je ça om niet te zwaar te klinken of om herhaling te vermijden.

Je ne lui ai pas dit ça. (= dat heb ik hem/haar niet gezegd)
Le beurre, j’aime ça ! (algemene voorkeur, spontaan)

Interrogatief: “Qui ça ? / Où ça ?”

Ça kan een vraagwoord versterken, meestal verbaasd of heel direct (spreektaal).

Qui ça ? (Wie bedoel je?)
Où ça ? (Waar precies?)

Formeler (bv. op het werk): Qui ? / Où ? zonder ça.

Ce que en ce à quoi: “wat” vs. “waaraan”

Je zoekt…	Structuur	Voorbeeld
“datgene wat …” (lijdend voorwerp)	ce que + zin	C’est exactement ce que je voulais dire.
“datgene waar(aan) …” (na à)	ce à quoi + zin	C’est ce à quoi je pense depuis hier.

Zelfcheck: hoort jouw werkwoord in het Frans vaak met à (penser à, s’attendre à, tenir à…)? Dan zit je snel in de zone van ce à quoi.

Let op met register: cela/ce vs. ça

Ça = natuurlijk, informeel, heel vaak mondeling.
Cela = neutraler/iets formeler, vaak geschreven.
Ce = vooral “technisch” vóór être, en ook iets formeler in vaste zinnen.

Meer spreektaal	Meer schrijftaal
Pourvu que ça soit vrai !	Pourvu que cela soit vrai ! / Pourvu que ce soit vrai !

Speciale gevallen: “ça/ce doit être” en “ça/ce ne peut pas être”

Met devoir/pouvoir + être kan zowel ça als ce. Ce klinkt vaak iets netter.

Ça doit être passionnant. / Ce doit être passionnant.
Ça ne peut pas être Paul. / Ce ne peut pas être Paul.

Mini-checklist (voor je zelfcorrectie)

Staat er être direct na je pronomen? → kies ce/c’.
Wijs je iets letterlijk aan? → ceci.
Verwijs je naar iets eerder genoemd/meer op afstand? → cela (netter) of ça (spreektaal).
Bedoel je “datgene wat”? → ce que.
Bedoel je “datgene waaraan” (met à)? → ce à quoi.

We gebruiken ceci om aan te wijzen wat dichtbij is. We gebruiken cela of ça voor wat verder weg is.
We gebruiken “ça” om “le”, “la”, “les” te vervangen wanneer ze een algemeen idee uitdrukken en soms in bepaalde gevallen van dubbele pronominalisatie om de zin lichter te maken.
We gebruiken soms “ça” om een vragend voornaamwoord te versterken.
We gebruiken ce ou c' om ça te vervangen vóór het werkwoord être.

Pronom (Voornaamwoord)	Exemple (Voorbeeld)
Ceci	Nous allons utiliser ceci pour assaisonner le plat. (We gaan dit* gebruiken om het gerecht op smaak te brengen.*)
Cela	Cela servira plus tard. (Dat zal later van pas komen.)
Ça	J'ai besoin de ça pour la purée. (Ik heb dat* nodig voor de puree.) Le beurre, j'aime ça ! (Boter, dát vind ik lekker!) Je ne lui ai pas dit ça ! (Ik heb hem/haar dat niet gezegd!) Qui ça ? (Wie dan?) Où ça ? (Waar dan?*)
Ce / C'	Ce sont des agrumes. (Dit zijn citrusvruchten.) C'est un agrume. (Het is een citrusvrucht.)
Ce + que Ce + à + quoi	- Tu veux faire un plat spécial ce weekend ? (- Wil je dit weekend een speciaal gerecht maken?) - C'est exactement ce que je pensais ! / - C'est justement ce à quoi je pensais (- Dat is precies wat* ik dacht! / - Dat is nu juist waaraan ik dacht*)

Uitzonderingen!

Ça is informeler en wordt vaak mondeling gebruikt. Exemple : Pourvu que ça soit vrai !
"Ce" is formeler en komt vaker voor in schrijftaal. Exemple : Pourvu que ce soit vrai ! Il y a cependant une seule possibilité pour « Ce fut »
Vóór devoir/pouvoir + être : Ça / ce doit être passionnant ; Ça/ ce ne peut pas être Paul qui a bu toute la bouteille.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Regarde bien : ___, c'est le beurre pommade, pas le beurre fondu.

2. Tu vois ce mélange au sommet du gratin ? On le garde pour plus tard : ___ servira à saupoudrer au moment de gratiner.

3. Le beurre fondu, j'aime ___, mais il ne faut pas en mettre trop dans la patate écrasée.

4. Pour la cuisson, ___ doit être tiède avant de passer la panure, sinon elle ne tient pas.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf elke zin door de aangegeven woordgroep te vervangen door het voorgestelde neutrale aanwijzend voornaamwoord (dit, dat, 't, dit/dat, wat, waarnaar).

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (ceci) Nous allons utiliser cette épice pour assaisonner le plat.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Nous allons utiliser ceci pour assaisonner le plat.
(We gaan ceci gebruiken om het gerecht op smaak te brengen.)
Hint Hint (cela) Nous garderons cette information pour plus tard.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Nous garderons cela pour plus tard.
(We bewaren cela voor later.)
Hint Hint (ça) Je n'aime pas les retards.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Je n'aime pas ça.
(Ik hou niet van ça.)
Hint Hint (ça) Le problème, c'est cette odeur dans la cuisine.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Le problème, c'est ça.
(Het probleem is ça.)

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies de juiste zin.