La dieta mediterranea è stata inventata nei primi anni Novanta e include frutta, verdura, cereali, legumi, pesce e olio d'oliva. È considerata una dieta sana che aiuta il corpo a stare bene.
Dieta śródziemnomorska została wynaleziona na początku lat dziewięćdziesiątych i obejmuje owoce, warzywa, zboża, rośliny strączkowe, ryby oraz oliwę z oliwek. Uważana jest za zdrową dietę, która pomaga ciału dobrze funkcjonować.

Ćwiczenie 1: Nauka przez zanurzenie w języku

Instrukcja: Rozpoznaj wskazane słownictwo w wideo.

Słowo Tłumaczenie
La pasta Makaron
I legumi Rośliny strączkowe
L’olio extravergine di oliva Oliwa z oliwek extra vergine
Il pesce Ryby
La carne Mięso
La verdura Warzywa
Le insalate Sałatki
Negli anni novanta il medico Walter Willett ha creato la piramide alimentare mediterranea. (W latach dziewięćdziesiątych lekarz Walter Willett stworzył śródziemnomorską piramidę żywieniową.)
La piramide mostra che la base della dieta sono cereali integrali, pasta, legumi, semi, verdure, olio extravergine di oliva e frutta. (Piramida pokazuje, że podstawą diety są produkty pełnoziarniste, makaron, rośliny strączkowe, nasiona, warzywa, oliwa z oliwek extra vergine i owoce.)
Il pesce e i latticini si mangiano qualche volta alla settimana, mentre la carne si mangia poco. (Ryby i produkty mleczne je się kilka razy w tygodniu, podczas gdy mięso spożywa się rzadziej.)
Questo modello aiuta a prevenire sovrappeso, malattie del cuore, diabete e alcuni tipi di tumore. (Ten model pomaga zapobiegać nadwadze, chorobom serca, cukrzycy i niektórym rodzajom nowotworów.)
L’olio extravergine di oliva contiene grassi buoni e fa bene al colesterolo e all’intestino: è il cuore della dieta mediterranea. (Oliwa z oliwek extra vergine zawiera „dobre” tłuszcze i jest korzystna dla poziomu cholesterolu oraz dla jelit: to serce diety śródziemnomorskiej.)
Anche i cereali integrali sono importanti perché hanno molte fibre e sostanze che proteggono la salute. (Również produkty pełnoziarniste są ważne, ponieważ mają dużo błonnika i substancji chroniących zdrowie.)
Frutta e verdura hanno fibre, vitamine e sali minerali e si mangiano ogni giorno, cambiando spesso colore e tipo. (Owoce i warzywa zawierają błonnik, witaminy i minerały i powinno się jeść je codziennie, często zmieniając kolor i rodzaj.)
Il pesce è la principale fonte di proteine animali, e il pesce azzurro ha omega-tre utili per il cuore e per il cervello. (Ryby są głównym źródłem białka zwierzęcego, a ryby tłuste zawierają kwasy omega‑3 korzystne dla serca i mózgu.)
Le proteine arrivano anche dai legumi, molto usati nella cucina contadina tradizionale. (Białko pochodzi też z roślin strączkowych, szeroko używanych w tradycyjnej kuchni wiejskiej.)
I legumi si possono mangiare con la pasta o con i cereali, come secondo piatto, in salse o puree, in burger o polpette, oppure freddi nelle insalate. (Rośliny strączkowe można jeść z makaronem lub z produktami zbożowymi, jako drugie danie, w sosach lub puree, w burgerach czy kotletach, albo na zimno w sałatkach.)

Pytania dotyczące ze zrozumienia:

  1. Perché la dieta mediterranea con pasta, legumi, verdura, olio extravergine di oliva e frutta è considerata una dieta sana?

    (Dlaczego dieta śródziemnomorska z makaronem, roślinami strączkowymi, warzywami, oliwą z oliwek extra vergine i owocami jest uważana za zdrową?)

  2. Secondo il testo, quali alimenti si mangiano ogni giorno e quali si mangiano solo qualche volta alla settimana? Fai due liste brevi.

    (Według tekstu, które produkty je się codziennie, a które spożywa się tylko kilka razy w tygodniu? Zrób dwie krótkie listy.)

  3. In che modo puoi usare i legumi nei tuoi pasti di tutti i giorni? Descrivi due possibilità, per esempio a pranzo in ufficio o a cena a casa.

    (W jaki sposób możesz używać roślin strączkowych w codziennych posiłkach? Opisz dwie możliwości, na przykład na lunch w biurze lub na kolację w domu.)

Ćwiczenie 2: Dialog

Instrukcja: Przeczytaj dialog i odpowiedz na pytania.

Cibo quotidiano

Codzienne jedzenie
1. Luca: Buongiorno, dottoressa. Ho fatto le analisi. Come sono andate? (Dzień dobry, pani doktor. Zrobiłem badania. Jak wyszły?)
2. Dottoressa: Buongiorno, Luca. I valori sono buoni, ma puoi migliorare un po’ l’alimentazione. (Dzień dobry, Luca. Wyniki są dobre, ale możesz nieco poprawić sposób odżywiania.)
3. Luca: Davvero? Cerco di seguire una dieta sana ogni giorno. Cos’altro posso fare? (Naprawdę? Staram się codziennie trzymać zdrową dietę. Co jeszcze mogę zrobić?)
4. Dottoressa: Tu segui già la dieta mediterranea, vero? (Już stosujesz dietę śródziemnomorską, prawda?)
5. Luca: Sì, è la mia dieta abituale… Però quando lavoro mangio spesso cose veloci. (Tak, to moja codzienna dieta… Ale kiedy pracuję, często jem coś na szybko.)
6. Dottoressa: Capisco. Anche piccoli cambiamenti quotidiani possono aiutare molto. (Rozumiem. Nawet małe, codzienne zmiany mogą bardzo pomóc.)
7. Luca: Per esempio? Cerco già di mangiare carne solo un paio di volte alla settimana. (Na przykład? Już staram się jeść mięso tylko kilka razy w tygodniu.)
8. Dottoressa: Ottimo. Per una dieta più equilibrata aggiungi due o tre porzioni di pesce e un po’ di legumi, sono ricchi di proteine. (Świetnie. Dla bardziej zrównoważonej diety dodaj dwie–trzy porcje ryb i trochę roślin strączkowych — są bogate w białko.)
9. Luca: Sì, li mangio spesso, soprattutto la sera. (Tak, jem je często, szczególnie wieczorem.)
10. Dottoressa: Benissimo. E bere abbastanza acqua durante la giornata è sempre una buona idea! (Bardzo dobrze. A picie odpowiedniej ilości wody w ciągu dnia to zawsze dobry pomysł!)
11. Luca: Grazie, dottoressa. Da oggi divento un paziente modello! (Dziękuję, pani doktor. Od dziś zostanę wzorowym pacjentem!)

1. Dove si svolge probabilmente il dialogo?

(Gdzie prawdopodobnie odbywa się dialog?)

2. Com’è la situazione di salute di Luca, secondo la dottoressa?

(Jaka jest sytuacja zdrowotna Luki według pani doktor?)

Ćwiczenie 3: Pytania do otwartej rozmowy

Instrukcja: Odpowiedz na pytania i popraw je z nauczycielem.

  1. Che cosa mangi e bevi di solito a colazione durante la settimana lavorativa?
    Co zwykle jesz i pijesz na śniadanie w dni powszednie?

    __________________________________________________________________________________________________________

  2. Descrivi il tuo pranzo tipico in ufficio o all’università: dove mangi e cosa prendi di solito?
    Opisz swój typowy obiad w pracy lub na uczelni: gdzie jesz i co zwykle wybierasz?

    __________________________________________________________________________________________________________

  3. Pensi di avere un’alimentazione sana? Perché sì o perché no? Fai un esempio dei cibi che mangi in una giornata tipica.
    Czy uważasz, że odżywiasz się zdrowo? Dlaczego tak lub dlaczego nie? Podaj przykład potraw, które jesz w typowy dzień.

    __________________________________________________________________________________________________________

  4. Se il medico ti dice: “Devi mangiare più sano”, cosa cambi nella tua dieta quotidiana?
    Gdyby lekarz powiedział: „Musisz jeść zdrowiej”, co zmienił(a)byś w swojej codziennej diecie?

    __________________________________________________________________________________________________________