Czasowniki nieregularne sein, haben, wissen, werden

1. O co chodzi w sein, haben, wissen, werden?

• sein – „być” (stan, cecha, miejsce)
• haben – „mieć” (posiadanie, objawy, czas wolny)
• wissen – „wiedzieć” (informacja, fakt)
• werden – „stać się / będę” (zmiana, przyszłość, przypuszczenie)

Te cztery czasowniki są nieregularne. Trzeba ich formy zapamiętać – nie da się ich poprawnie utworzyć „na logikę”.

2. Tabela – wszystkie formy w jednym miejscu

Uwaga: małe sie = „oni / one”, duże Sie = „Pan / Pani / Państwo”. Forma czasownika jest taka sama.

3. Kiedy używać sein, a kiedy haben?

W medycznych i codziennych sytuacjach to bardzo ważne rozróżnienie.

• sein – opis stanu: jak się czuję, jaki jestem

• Ich bin krank. – Jestem chory.
• Du bist müde. – Jesteś zmęczony.
• Wir sind im Büro. – Jesteśmy w biurze.

• haben – „mam coś”: ból, objaw, czas

• Ich habe Kopfschmerzen. – Boli mnie głowa (dosł. mam bóle głowy).
• Sie hat Fieber. – Ona ma gorączkę.
• Wir haben heute viel Arbeit. – Mamy dziś dużo pracy.

Typowy błąd:

• Ich bin Kopfschmerzen. – Źle
• Ich habe Kopfschmerzen. – Dobrze

4. wissen – kiedy „wiedzieć”, a nie „znać”

Na poziomie A1 skup się na prostym użyciu:

• wissen + zdanie (że… gdzie… kiedy…)

• Ich weiß, dass du krank bist. – Wiem, że jesteś chory.
• Wir wissen nicht, ob er heute kommt. – Nie wiemy, czy on dziś przyjdzie.
• Weißt du, wann der Arzt kommt? – Czy wiesz, kiedy przyjdzie lekarz?

Formy du / er / sie:

• du weißt – pamiętaj o końcówce -t i o ß
• er / sie / es weiß – bez końcówki -t

Dlatego:

• du weiß – źle
• du weißt – dobrze

5. werden – „będę”, „staję się”, „prawdopodobnie”

Na tym etapie najważniejsze są dwa zastosowania:

1. Przyszłość – „będę …”

• Ich werde morgen im Büro sein. – Jutro będę w biurze.
• Du wirst heute früher nach Hause gehen. – Pójdziesz dziś wcześniej do domu.
• Wir werden bald wieder gesund. – Wkrótce znów będziemy zdrowi.

Struktura:

• osoba + formy werden + bezokolicznik na końcu zdania

• Ich werde morgen arbeiten.
• Wir werden nächste Woche kommen.

2. Zmiana stanu – „staję się …” (częściej na wyższych poziomach, ale warto rozpoznać)

• Er wird nervös. – On robi się nerwowy.

Uwaga na osobę „du”:

• du wirst (nie: werdest du w zdaniu oznajmującym na 2. miejscu)

• Du wirst morgen wieder arbeiten. – Jutro znowu będziesz pracować.

6. Typowe pary: co z którym czasownikiem?

Zapamiętaj krótkie schematy – przydają się szczególnie przy zdrowiu.

• sein + przymiotnik

• Ich bin müde / krank / gesund / nervös.
• Sie ist gestresst.

• haben + rzeczownik

• Ich habe Fieber / Husten / Kopfschmerzen.
• Wir haben Stress im Büro.

• wissen + zdanie

• Ich weiß, dass …
• Wir wissen nicht, ob …

• werden + bezokolicznik (przyszłość)

• Ich werde morgen arbeiten.
• Wir werden im Büro sein.

7. Typowe błędy Polaków – na co uważać?

• Mieszanie sein i haben

• Ich bin Fieber. – źle
• Ich habe Fieber. – dobrze
• Ich habe müde. – źle
• Ich bin müde. – dobrze

• Zła końcówka przy du

• du bist Fieber – powinna być forma haben → du hast Fieber
• du weiß → du weißt

• Brak bezokolicznika przy werden

• Ich werde morgen im Büro. – czego „będę”?
• Ich werde morgen im Büro sein. – pełne, poprawne zdanie

8. Prosty test kontrolny – czy rozumiesz?

Spróbuj odpowiedzieć (w myślach lub na kartce). Jeśli potrafisz, temat masz opanowany na poziomie A1.

1. Jak powiesz po niemiecku:
   • „Jestem chory, mam gorączkę.”
2. Jak powiesz do kolegi:
   • „Czy wiesz, kiedy przychodzi lekarz?”
3. Jak powiesz:
   • „Jutro będziemy znowu w biurze.”
4. Czy umiesz podać na głos wszystkie formy:
   • ich – du – er/sie/es – wir – ihr – sie/Sie dla sein?
   • to samo dla haben, wissen, werden?

Jeśli któreś zdanie sprawia kłopot – wróć na chwilę do tabeli i do krótkich schematów z punktu 6.