Da- und Wo-Komposita verbinden Verben und Präpositionen mit Pronomen. Beispiele: darauf, dafür, worüber, damit.
(Da- en Wo-samenstellingen verbinden werkwoorden en voorzetsels met voornaamwoorden. Voorbeelden:
- Da- + pronomen (bijv. darauf, dafür)
- Wo- + pronomen (bijv. worüber, woran)
| Komposita (Samenstellingen) | Verwendung (Gebruik) | Beispielphrase (Voorbeeldzin) |
|---|---|---|
| Darauf | bezieht sich auf ein vorher erwähntes Objekt oder Thema (verwijst naar een eerder genoemd object of onderwerp) | Ich habe mich schon darauf vorbereitet, den Notar zu treffen. (Ik heb me al daarop voorbereid om de notaris te ontmoeten.) |
| Dafür | für einen bestimmten Zweck oder eine Handlung (voor een bepaald doel of een handeling) | Wir haben dafür gesorgt, dass alle Unterlagen fertig sind. (We hebben daarvoor gezorgd dat alle documenten klaar zijn.) |
| Darüber | verwendet, um eine vorherige Aussage oder ein Thema zu verbinden (gebruikt om een eerdere uitspraak of een onderwerp te verbinden) | Er freut sich darüber, dass er bald verheiratet wird. (Hij is blij daarover dat hij binnenkort gaat trouwen.) |
| Damit | bezieht sich auf eine Absicht oder ein Ziel (verwijst naar een bedoeling of een doel) | Ich werde damit rechnen, dass die Scheidung kompliziert wird. (Ik zal daarmee rekening houden dat de scheiding ingewikkeld wordt.) |
| Worüber | Frageform oder Bezug auf ein Thema (vraagvorm of verwijzing naar een onderwerp) | Worüber hast du nachgedacht? (Waarover heb je nagedacht?) |
| Woran | Bezug auf ein Objekt oder Konzept in Fragen (verwijzing naar een object of concept in vragen) | Woran denkst du gerade? (Waaran denk je op dit moment?) |
Uitzonderingen!
- Werkwoorden met Da- en Wo-samenstellingen kunnen vaak als vaste uitdrukkingen worden gebruikt.
- Da-samenstellingen verwijzen vaak naar iets dat al genoemd is.
- Wo-samenstellingen staan vaak in vragen of bij verwijzingen naar plaatsen.
Oefening 1: Meerkeuze
Instructie: Kies het juiste antwoord
1. Bitte bringen Sie Ihren Personalausweis mit; ohne ____ können wir den Antrag nicht bearbeiten.
Neem alstublieft uw identiteitskaart mee; zonder ____ kunnen we de aanvraag niet behandelen.2. Wir haben schon ____ gesprochen, dass Sie für die Scheidung mehrere Unterlagen brauchen.
We hebben al ____ gesproken, dat u voor de echtscheiding meerdere documenten nodig hebt.3. ____ habt ihr beim Termin im Standesamt genau gesprochen?
____ hebben jullie tijdens de afspraak bij de burgerlijke stand precies gesproken?4. Ich freue mich ____, dass wir nächste Woche die Heiratsurkunde abholen.
Ik kijk ernaar uit ____, dat we volgende week de huwelijksakte ophalen.Oefening 2: Herschrijf de zinnen
Instructie: Herschrijf de zinnen: Vervang de voorzetsel + „das/etwas/wor-” door het passende Da- of Wo-compositum (bijv. „darauf”, „dafür”, „damit”, „darüber”, „woran”, „worüber”).
-
Ich habe mich auf das Gespräch mit dem Notar vorbereitet.⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ VoorbeeldIch habe mich darauf vorbereitet, mit dem Notar zu sprechen.(Ik heb me erop voorbereid om met de notaris te praten.)
-
Wir sorgen für die Unterlagen und schicken sie heute noch ab.⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ VoorbeeldWir sorgen dafür, dass die Unterlagen fertig sind, und schicken sie heute noch ab.(Wij zorgen ervoor dat de documenten klaar zijn en sturen ze vandaag nog op.)
-
Er freut sich über die Nachricht, dass der Termin schon nächste Woche ist.⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ VoorbeeldEr freut sich darüber, dass der Termin schon nächste Woche ist.(Hij verheugt zich erover dat de afspraak al volgende week is.)
-
Ich unterschreibe das Formular. So kann die Bank den Vertrag prüfen.⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ VoorbeeldIch unterschreibe das Formular. Damit kann die Bank den Vertrag prüfen.(Ik onderteken het formulier. Daarmee kan de bank het contract controleren.)
Oefening 3: Meerkeuze
Instructie: Kies de juiste variant met da- of wo-samenstellingen.