Indem en daardoor dat: Gebruik en verschillen

Indem und dadurch, dass: Verwendung und Unterschiede


Die Konjunktionen indem und dadurch, dass drücken kausale Zusammenhänge aus, wobei indem oft mit einer gleichzeitigen Handlung verwendet wird.

(De voegwoorden indem en dadurch, dass drukken causale verbanden uit, waarbij indem vaak wordt gebruikt met een gelijktijdige handeling.)

Indem vs. dadurch, dass: wat is het verschil?

Beide leiden een bijzin in en zetten het werkwoord op het einde.

  • indem = hoe / op welke manier iets gebeurt (methode, tegelijk).
  • dadurch, dass = waardoor iets gebeurt (oorzaak 9 resultaat).

Snel kiezen: “Hoe?” of “Waardoor?”

Vraag die je stelt Je gebruikt Wat je bedoelt
Hoe? / Op welke manier? indem methode, aanpak (bijna: “door te …”)
Waardoor? / Door welke oorzaak? dadurch, dass oorzaak met een zichtbaar gevolg

Woordvolgorde: het werkwoord staat achteraan

  • Hoofdzin 9 komma 9 bijzin.
  • In de bijzin: ... indem / dadurch, dass + (onderwerp) + ... + werkwoord.

Voorbeelden

  • Er hat den Service verbessert, indem er neue Mitarbeiter geschult hat.
  • Wir haben die Sofe verbessert, dadurch, dass wir mehr Gewfcrze hinzugeffcgt haben.

Indem = methode (vaak te vertalen met “door te …”)

Je benoemt de actie die de manier beschrijft waarop iets gebeurt.

  • Das Lokal wurde popule4r, indem es hervorragenden Wein servierte.
  • Ich arbeite konzentrierter, indem ich mein Handy in den Flugmodus stelle.

Let op: de bijzin beschrijft een actieve aanpak (wat iemand doet).

Dadurch, dass = oorzaak met gevolg (precieser dan “weil”)

Je legt uit welk feit het gevolg veroorzaakt. Dat feit is niet altijd een bewuste actie.

  • Die Ge4ste waren schneller satt, dadurch, dass die Portionen grf6dfer wurden.
  • Das Restaurant hat Kosten gesenkt, dadurch, dass weniger Personal eingesetzt wurde.

Handig om te onthouden: “Het resultaat ontstond daardoor dat ...”.

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze herkent)

  • Fout 1: “indem” gebruiken als het eigenlijk alleen “oorzaak” is

    Die Ge4ste waren schneller satt, indem die Portionen grf6dfer wurden.

    Goed: Die Ge4ste waren schneller satt, dadurch, dass die Portionen grf6dfer wurden.

  • Fout 2: werkwoord niet achteraan in de bijzin

    Wir haben die Sofe verbessert, dadurch, dass wir ffcgen mehr Gewfcrze hinzu.

    Goed: Wir haben die Sofe verbessert, dadurch, dass wir mehr Gewfcrze hinzugeffcgt haben.

  • Fout 3: stijl  hetzelfde werkwoord herhalen

    Der Koch erkle4rt die Karte, indem er die Allergene erkle4rt.

    Goed: Der Koch erkle4rt die Karte, indem er die Allergene nennt.

Zelfcheck in 10 seconden

  1. Stel de vraag:Hoe?” 3e indem  “Waardoor?” 3e dadurch, dass.
  2. Check de komma voor de bijzin.
  3. Werkwoord helemaal achteraan in de bijzin (ook bij Perfekt: … hinzugeffcgt haben).

Mini-omzetting (NL 9 DE) als geheugensteun

Nederlands Duits
Hij verbeterde de service door nieuw personeel te trainen. Er hat den Service verbessert, indem er neue Mitarbeiter geschult hat.
De gasten waren sneller vol doordat de porties groter werden. Die Ge4ste waren schneller satt, dadurch, dass die Portionen grf6dfer wurden.
  1. indem + werkwoord (gelijktijdige handeling).
  2. dadurch, dass + werkwoord (oorzaak met resultaat).
Subjunktion (onderschikkend voegwoord)Verwendung (gebruik)Beispiel  (voorbeeld )
„indem" gleichzeitige Handlungen (gelijktijdige handelingen)Er hat den Service verbessert, indem er neue Mitarbeiter geschult hat. (Hij heeft de service verbeterd door nieuwe medewerkers op te leiden.)
„indem"gleichzeitige Handlungen (gelijktijdige handelingen)Das Lokal wurde populär, indem es hervorragenden Wein servierte. (Het restaurant werd populair doordat het uitstekende wijn serveerde.)
„dadurch, dass" Ergebnis + Ursache (resultaat + oorzaak)Wir haben die Soße verbessert, dadurch, dass wir mehr Gewürze hinzufügten. (We hebben de saus verbeterd doordat we meer kruiden toevoegden.)
„dadurch, dass" Ergebnis + Ursache (resultaat + oorzaak)Das Restaurant hat seine Preise gesenkt, dadurch, dass die Portionen kleiner wurden. (Het restaurant heeft zijn prijzen verlaagd doordat de porties kleiner werden.)

Uitzonderingen!

  1. De structuur is vergelijkbaar met »weil», maar preciezer.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

Je correcties ophalen... Sluit deze pagina nog niet.

1. Das Lokal wurde schnell beliebt, ___ es hausgemachte Speisen zu fairen Preisen anbot.

Het restaurant werd snel populair, ___ het huisgemaakte gerechten tegen eerlijke prijzen aanbood.

2. Wir haben den Service verbessert, ___ wir neue Mitarbeiter geschult haben.

We hebben de service verbeterd, ___ we nieuwe medewerkers hebben getraind.

3. Die Gäste waren schneller satt, ___ die Portionen größer wurden.

De gasten waren sneller verzadigd, ___ de porties groter werden.

4. Der Koch hat die Soße schärfer gemacht, ___ er mehr Gewürze hinzugefügt hat.

De kok heeft de saus pittiger gemaakt, ___ hij meer kruiden heeft toegevoegd.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Verbind telkens twee zinnen tot één zin: gebruik „indem“ (gelijktijdige handeling / methode) of „dadurch, dass“ (oorzaak met gevolg) en plaats het werkwoord aan het einde van de bijzin.

Je correcties ophalen... Sluit deze pagina nog niet.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints
  1. Hint Hint (indem) Der Chef hat den Kundenservice verbessert. Er hat das Team regelmäßig geschult.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Der Chef hat den Kundenservice verbessert, indem er das Team regelmäßig geschult hat.
    (De chef heeft de klantenservice verbeterd, indem hij het team regelmatig getraind heeft.)
  2. Hint Hint (dadurch, dass) Das Restaurant bekam bessere Bewertungen. Die Küche verwendete frische Zutaten.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Das Restaurant bekam bessere Bewertungen, dadurch, dass die Küche frische Zutaten verwendet hat.
    (Het restaurant kreeg betere beoordelingen, dadurch, dass de keuken verse ingrediënten gebruikt heeft.)
  3. Hint Hint (indem) Ich konnte im Büro konzentrierter arbeiten. Ich stellte mein Handy in den Flugmodus.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Ich konnte im Büro konzentrierter arbeiten, indem ich mein Handy in den Flugmodus gestellt habe.
    (Ik kon op kantoor geconcentreerder werken, indem ik mijn telefoon op vliegtuigstand gezet heb.)
  4. Hint Hint (dadurch, dass) Wir bekamen weniger Reklamationen. Wir kontrollierten die Lieferung genauer.
    ⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Wir bekamen weniger Reklamationen, dadurch, dass wir die Lieferung genauer kontrolliert haben.
    (We kregen minder klachten, dadurch, dass we de levering nauwkeuriger gecontroleerd hebben.)

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies de grammaticaal juiste optie met „indem” of „daardoor dat”.

Je correcties ophalen... Sluit deze pagina nog niet.

1.
Fout: stilistisch en qua tijd onnatuurlijk – hier past de constructie „daardoor dat” beter met duidelijke kommagebruik en een moderne werkwoordvorm (hinzugefügt haben).
2.
Fout: herhaling van „erklärt/erklärt” werkt stilistisch slecht; bovendien klinkt „indem” hier beter met een handeling die de manier beschrijft, niet met hetzelfde werkwoord dubbel.

Geschreven door

Deze inhoud is ontworpen en beoordeeld door het coLanguage pedagogisch team. Over coLanguage

Profile Picture

Flavio Redecker

Master in Franse taalwetenschap en geschiedenis

Osnabrück University


Laatst bijgewerkt:

vrijdag, 08/05/2026 16:35