Wederkerende werkwoorden (sich treffen, sich sehen)

Reziproke Verben (sich treffen, sich sehen)

Reziproke Verben zeigen gegenseitige Handlungen: sich treffen, sich sehen, sich helfen, sich kennen.

(Reziproke werkwoorden tonen wederkerige handelingen: sich treffen, sich sehen, sich helfen, sich kennen.)

Uitleg van de docent

Wat bedoelt het Duits met reziprok (wederzijdse handeling)?

Je gebruikt een reziprok (wederkerig) werkwoord als twee of meer personen iets met elkaar doen.

Wir treffen uns. = wij spreken met elkaar af / ontmoeten elkaar
Anna und Tom sehen sich. = Anna en Tom zien elkaar
Wir helfen einander. = wij helpen elkaar

Let op: in het Duits lijkt het op een “wederkerend” werkwoord, maar de betekenis is vaak: elkaar.

Welke vorm van sich kies je?

Je kiest het voornaamwoord zoals je in het Nederlands “mij/jou/zich/ons/jullie” zou kiezen:

Persoon	Vorm	Mini-voorbeeld
ich	mir	Ich stelle mir dich vor. (Ik stel me jou voor.)
du	dir	Du stellst dir mich vor.
er/sie/es	sich	Er stellt sich uns vor.
wir	uns	Wir treffen uns nach der Arbeit.
ihr	euch	Ihr seht euch am Wochenende.
sie/Sie	sich	Die Kollegen helfen sich.

Snelle check: wie is het onderwerp? Dat bepaalt automatisch de vorm (uns/euch/sich…).

Woordvolgorde: waar staat sich?

Standaard: Subjekt + Verb + sich/uns/euch
Wir treffen uns vor dem Kino.
Met extra info: het voornaamwoord staat meestal vroeg in de zin, direct na de persoonsvorm.
Wir treffen uns heute um 19 Uhr vor der Kinokasse.

Belangrijk bij scheidbare werkwoorden (bv. sich ansehen)

Bij scheidbare werkwoorden splits je het werkwoord. Het wederkerig voornaamwoord staat bij de persoonsvorm, het partikel gaat naar het einde.

Correct: Anna und Tom sehen sich den Film heute Abend an.
Fout: ~~Anna und Tom sehen den Film heute Abend sich an.~~

sich of einander? (veelgemaakte twijfel)

Beide kunnen “elkaar” betekenen, maar er is een verschil in focus:

sich: neutraal en het meest gebruikelijk.
Wir helfen uns.
einander: benadrukt duidelijker dat het echt persoon A ↔ persoon B is (vaak met twee personen, of als je extra duidelijk wil zijn).
Wir helfen einander beim Projekt.

In de praktijk: als je twijfelt, zit je met sich meestal goed; bij helfen zie je einander ook vaak.

Niet verwarren: wederzijds (einander/sich) vs. “zelf” (sich selbst)

wederzijds: Anna und Tom sehen sich. (= elkaar)
zelf: Anna sieht sich selbst im Spiegel. (= zichzelf)

Test: kun je in het Nederlands “elkaar” zeggen? Dan is het reziprok.

Zelfcheck (30 seconden)

Zijn er minstens twee personen? (wij/jullie/Anna en Tom)
Is de actie wederzijds? (afspreken, kennen, helpen, zien…)
Kies de juiste vorm: uns/euch/sich (volgens het onderwerp)
Bij scheidbaar werkwoord: sich vroeg, partikel achteraan (… an)

Vorm: Onderwerp (meestal in het meervoud) + werkwoord + sich.
De handeling gebeurt wederzijds tussen personen.
De vormen zijn: mir, dir, sich, uns, euch, sich.

Formel (Formule)	Beispiel (Voorbeeld)
Subjekt + Verb + uns (Form von sich) (Onderwerp + werkwoord + uns (vorm van sich))	Wir treffen uns vor dem Kino. (Wij spreken af* met elkaar voor de bioscoop.)*
Subjekt + Verb + sich (Onderwerp + werkwoord + sich)	Anna und Tom sehen sich den Film an. (Anna en Tom kijken* naar elkaar de film.)*
Subjekt + Verb + sich (Onderwerp + werkwoord + sich)	Die Figuren lieben sich im Liebesfilm. (De personages houden* van elkaar in de romantische film.)*
Subjekt + Verb + einander (gegenseitige Handlung) (Onderwerp + werkwoord + eenander (wederzijdse handeling))	Wir helfen einander beim Filmprojekt. (Wij helpen* elkaar bij het filmproject.)*

Uitzonderingen!

Bij twee personen met een wederzijdse handeling gebruikt men vaak einander: Wir helfen einander.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Treffen wir ___ um 19 Uhr vor der Kinokasse oder lieber direkt im Foyer?

2. Anna und Tom sehen ___ den Film in der Originalfassung mit Untertiteln an.

3. Nach der Vorstellung haben wir ___ beim Rausgehen noch kurz geholfen, weil es so voll war.

4. Wir kennen ___ schon seit dem Filmkurs letztes Jahr.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Schrijf de zinnen zo om dat een wederzijdse handeling met een wederkerend werkwoord duidelijk wordt (bijv. elkaar ontmoeten, elkaar zien, elkaar helpen, elkaar kennen).

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (Wir) Ich treffe meinen Kollegen nach der Arbeit vor dem Kino.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Wir treffen uns nach der Arbeit vor dem Kino.
(Wij ontmoeten elkaar na het werk voor de bioscoop.)
Hint Hint (Ihr) Du siehst deine Freundin am Wochenende im Café.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ihr seht euch am Wochenende im Café.
(Jullie zien elkaar in het weekend in het café.)
Frau Seidel hilft Herrn Krüger beim Bericht, und Herr Krüger hilft Frau Seidel beim Bericht.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Frau Seidel und Herr Krüger helfen sich beim Bericht.
(Mevrouw Seidel en meneer Krüger helpen elkaar met het verslag.)
Meine Nachbarn kennen meine Schwester nicht, und meine Schwester kennt meine Nachbarn nicht.

⇒ ____________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Meine Nachbarn und meine Schwester kennen sich nicht.
(Mijn buren en mijn zus kennen elkaar niet.)

Oefening 3: Meerkeuze

Instructie: Kies bij de oefening de grammaticaal juiste zin.