Czas przeszły dokonany w zdaniach warunkowych (als + had)

De voltooid verleden tijd in voorwaardelijke zinnen (als + had)

De voltooid verleden tijd in voorwaardelijke zinnen wordt gebruikt om een situatie te beschrijven die in het verleden niet heeft plaatsgevonden.

(Czas zaprzeszły w zdaniach warunkowych jest używany do opisu sytuacji, która nie wydarzyła się w przeszłości.)

Wyjaśnienie nauczyciela

Kiedy używasz tej konstrukcji: „als” + plusquamperfekt?

Ta konstrukcja służy do mówienia o nierzeczywistym warunku w przeszłości (coś się nie wydarzyło) i o nierzeczywistym skutku.

Fakt: tak nie było.
Myśl po fakcie: „gdyby było inaczej, to…”
Typowe konteksty: praca, rekrutacja, decyzje, błędy, żal, analiza.

Budowa zdania (schemat krok po kroku)

Als + podmiot + had/was + imiesłów (voltooid deelwoord),
(dan) + had/was + imiesłów + reszta.

Warunek (als…)	Skutek
Als ik dat geweten had,	(dan) was ik gebleven.
Als hij zich beter voorbereid had,	had hij de baan gekregen.

„Had” czy „was”? (najczęstsza wątpliwość)

W plusquamperfekt wybierasz had lub was tak samo jak w perfectum (heb/ben).

had + imiesłów: większość czasowników
Als ik meer ervaring had gehad, …
was + imiesłów: czasowniki ruchu/zmiany stanu (np. gaan, komen, blijven, worden)
Als ik bij dat bedrijf was gebleven, …

Szyk: gdzie ląduje czasownik?

W części z als czasownik posiłkowy (had/was) stoi zwykle na końcu tej części zdania:

Als je je cv had gecontroleerd, …
W części wynikowej (gevolg) najczęściej zaczynasz od had/was (inwersja):

… had je een betere indruk gemaakt.
Gdy dodasz dan, stoi ono na początku skutku, a po nim nadal jest inwersja:

…, dan had ik het gedaan.

„Dan” – kiedy i po co?

Dan jest opcjonalne.
Dodaje nacisk: „wtedy/ w takim razie”.
Nie zmienia czasu ani sensu gramatycznego, tylko podkreśla skutek.

Najczęstsze błędy (i poprawne wersje)

1) Zły czas w „als”-części

~~Als ik dat heb geweten, …~~

Als ik dat geweten had, …
2) Skutek w złym czasie

~~Als hij beter had voorbereid, heeft hij de baan gekregen.~~

Als hij zich beter voorbereid had, had hij de baan gekregen.
3) „Als” + „zou” jako główny schemat (mniej naturalne tutaj)

W tym rozdziale ćwiczysz przede wszystkim: had/was + imiesłów w obu częściach.

Szybki autotest: czy moje zdanie jest poprawne?

Czy mówię o czymś, co nie wydarzyło się w przeszłości?
Czy po als mam had/was + imiesłów?
Czy w skutku też mam had/was + imiesłów?
Czy w skutku zrobiłem/zrobiłam inwersję (czasownik posiłkowy na początku)?
Czy dan jest tylko dodatkiem (mogę je usunąć, a zdanie nadal działa)?

Miniwzorce do mówienia (do pracy i rekrutacji)

Als ik meer tijd had gehad, (dan) had ik het beter voorbereid.
Als we de deadline hadden gehaald, (dan) was de klant tevreden geweest.
Als zij parttime had gewerkt, (dan) had ze meer balans gehad.

De voltooid verleden tijd: had + imiesłów czasu przeszłego

Als (Jeśli)	Gevolg (Skutek)
Als ik dat geweten had, (Jeśli* bym to wiedział,)*	dan was ik gebleven bij dat bedrijf. (to zostałbym w tej firmie. )
Als hij de sollicitatie beter had voorbereid, (Jeśli* lepiej przygotowałby się do rozmowy kwalifikacyjnej, )*	had hij de baan gekregen. (dostałby tę pracę.)
Als ik meer ervaring had gehad, (Jeśli* miałbym więcej doświadczenia, )*	had ik de baan gekregen. (dostałbym tę pracę.)
Als zij parttime had gewerkt, (Jeśli* pracowałaby na pół etatu, )*	dan had ze meer tijd gehad voor haar gezin. (to miałaby więcej czasu dla swojej rodziny.)
Als je me had aangeraden om door te zetten, (Jeśli* poradziłbyś mi, żebym się nie poddawał,)*	had ik het gedaan. (zrobiłbym to.)

Wyjątki!

Możesz też użyć dan dla dodatkowego podkreślenia w części zdania mówiącej o skutku.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Als je je cv ______ aangepast aan de jobomschrijving, had je een betere indruk gemaakt bij de interviewster.

2. Als ik niet werkloos ______ geweest, had ik niet naar een bijbaan gezocht.

3. Als jij me ______ aangeraden om door te zetten, dan had ik opnieuw meegedongen naar die functie.

4. Als zij parttime had gewerkt, dan ______ ze meer tijd gehad voor haar gezin.

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przekształć każde zdanie na zdanie warunkowe o przeszłości z użyciem: gdyby + zaprzeszły (byłby/aby + imiesłów przeszły). Użyj w części wynikowej także „to wtedy”.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

Ik heb het nieuws te laat gehoord. Ik ben niet naar de informatiebijeenkomst gegaan.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Als ik het nieuws op tijd had gehoord, dan was ik naar de informatiebijeenkomst gegaan.
(Gdybym usłyszał wiadomość na czas, to poszedłbym na spotkanie informacyjne.)
Je hebt je cv niet gecontroleerd. Je hebt een paar fouten gestuurd naar de recruiter.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Als je je cv had gecontroleerd, dan had je geen fouten naar de recruiter gestuurd.
(Gdybyś sprawdził swoje CV, to nie wysłałbyś rekruterowi żadnych błędów.)
Hij heeft geen vragen voorbereid voor het sollicitatiegesprek. Hij maakte een onprofessionele indruk.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Als hij vragen voor het sollicitatiegesprek had voorbereid, dan had hij een professionelere indruk gemaakt.
(Gdyby przygotował pytania na rozmowę kwalifikacyjną, to zrobiłby bardziej profesjonalne wrażenie.)
Wij hebben de deadline niet gehaald. Het project is een week later opgeleverd.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Als wij de deadline hadden gehaald, dan was het project op tijd opgeleverd.
(Gdybyśmy dotrzymali terminu, to projekt zostałby oddany na czas.)

Ćwiczenie 3: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawne zdanie z konstrukcją: als + had + imiesłów czasu przeszłego.