In het Nederlands komt de tijd vaak aan het begin van de zin, terwijl de manier of plaats minder vaak vooraan staat.
(W języku niderlandzkim określenie czasu często stoi na początku zdania, natomiast sposób lub miejsce rzadziej pojawiają się na początku.)
| Type zin (Typ zdania) | Structuur (Struktura) | Voorbeeld (Przykład) |
|---|---|---|
| Hoofdzin (Zdanie główne) | Onderwerp + Finiete verbum + Rest (Podmiot + czasownik odmieniony + reszta) | Ik verbind u door met de manager. (Przełączę pana/panią do kierownika.) |
| Hoofdzin met inversie (Zdanie główne z inwersją) | Rest = Inversiecommando + Finiete verbum + Onderwerp + Rest (Reszta = element na początku zdania (inwersja) + czasownik odmieniony + podmiot + reszta) | Morgen stuur ik je de informatie via WhatsApp. (Jutro wyślę ci informacje przez WhatsApp.) |
| Open vraag (Pytanie otwarte) | Vraagwoord + Finiete verbum + Onderwerp + Rest (Zaimek pytający + czasownik odmieniony + podmiot + reszta) | Waarom neemt zij haar telefoon niet op? (Dlaczego ona nie odbiera telefonu?) |
| Gesloten vraag (Pytanie zamknięte) | Finiete verbum + Onderwerp + Rest (Czasownik odmieniony + podmiot + reszta) | Heb je even tijd om iets te bespreken? (Masz chwilę, żeby coś omówić?) |
Wyjątki!
- Standardowa kolejność dla reszty zdania to: Czas – Sposób – Miejsce (T-M-P) (vb. Ik ga morgen (Tijd) met de trein (Manier) naar Amsterdam (Plaats)).
- Przy inwersji i w pytaniach forma osobowa czasownika stoi przed podmiotem.
Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór
Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź
1. Morgen ___ ik u terug, want de manager is nu niet bereikbaar.
Jutro ___ do pana/pani, ponieważ kierownik jest teraz niedostępny.2. Ik kan u nu doorverbinden, maar eerst ___ ik u even in de wacht.
Mogę teraz pana/panią połączyć, ale najpierw ___ pana/panią na chwilę na oczekiwanie.3. Vanmiddag ___ mevrouw De Vries op, of u laat een bericht achter.
Dziś po południu ___ pani De Vries albo zostawi pan/pani wiadomość.4. In het gesprek noteer ik uw nummer en daarna ___ ik de manager.
W trakcie rozmowy zapiszę pana/pani numer, a potem ___ kierownika.Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty
Instrukcja: Przepisz zdania zgodnie z poleceniem: umieść określenie czasu lub miejsca na początku (inwersja), zmień zdanie oznajmujące w pytanie (otwarte lub zamknięte), albo połącz dwa zdania główne za pomocą i/ale/bo/lub (uważaj na szyk wyrazów).
-
Ik bel je later vandaag. (Zet 'later vandaag' vooraan.)⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładLater vandaag bel ik je.(Później dzisiaj zadzwonię do ciebie.)
-
We bespreken het contract morgen op kantoor. (Zet 'op kantoor' vooraan.)⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładOp kantoor bespreken we het contract morgen.(W biurze omawiamy umowę jutro.)
-
Je kunt me vanmiddag terugbellen. (Maak er een gesloten vraag van.)⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładKun je me vanmiddag terugbellen?(Czy możesz do mnie oddzwonić dziś po południu?)
-
⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ PrzykładWaarom stuurt zij de offerte niet?(Dlaczego ona nie wysyła oferty?)
Ćwiczenie 3: Gramatyka w praktyce
Instrukcja: Przeprowadź rozmowę telefoniczną i umówcie się wspólnie na konkretny termin oddzwonienia.
- Waarom is de klant ontevreden en wat verwacht hij van de manager? (Dlaczego klient jest niezadowolony i czego oczekuje od kierownika?)
- Wanneer is de manager beschikbaar en wie kan de klant nu helpen?','Welke informatie vraag je eerst om het probleem duidelijk te krijgen?','Wat doe je als de klant later niet bereikbaar is voor een terugbelafspraak? (Kiedy kierownik jest dostępny i kto może teraz pomóc klientowi?)
- Morgen bel ik u terug, want de manager is nu niet beschikbaar. (Jutro do pana/pani oddzwonię, bo kierownik jest teraz niedostępny.)
- Kunt u hem nu spreken, of zal ik u in de wacht zetten? (Czy może pan/pani teraz z nim porozmawiać, czy mam pana/panią przełączyć na oczekiwanie?)
- Straks verbind ik u door, maar eerst noteer ik uw naam en uw vraag. (Za chwilę pana/panią przełączę, ale najpierw zapiszę pana/pani imię i pytanie.)
- samengestelde zinnen met en, maar, want of (zdania złożone z: i, ale, bo lub albo)
- inversie na tijd- of plaatsaanduiding (inwersja po określeniu czasu lub miejsca)
- open en gesloten vragen (persoonsvorm voor onderwerp) (pytania otwarte i zamknięte (orzeczenie przed podmiotem))
