Pronombres relativos: die, dat, wat, wie

Betrekkelijke voornaamwoorden (die, dat, wat, wie)

Verbindt twee zinnen met die, dat, wat, wie.

(Conecta dos oraciones con die, dat, wat, wie.)

Explicación del profesor

1. ¿Para qué sirven die, dat, wie y wat?

Son pronombres relativos (betrekkelijke voornaamwoorden).
Sirven para unir dos frases y evitar repetir una palabra.

Ik volg een dieet. Het dieet is evenwichtig.

→ Ik volg een dieet dat evenwichtig is.

dat sustituye a het dieet y une las dos frases.
En español solemos decir “que”: “una dieta que es equilibrada”.

2. Regla visual rápida: ¿die o dat?

Lo más importante: mira el tipo de sustantivo al que se refiere el pronombre relativo.

Tipo de palabra	Ejemplo (Nederlands)	Pronombre relativo
de-woord singular	de persoon, de collega, de salade	die
de-woord plural	de mensen, de snacks, de ingrediënten	die
het-woord singular	het dieet, het rapport, het tussendoortje	dat

die → para todas las palabras con artículo de (singular y plural).
dat → para las palabras con artículo het en singular.
En plural, incluso para het-woorden, se usa die:
de ingrediënten die je toevoegt…

3. Cómo decidir paso a paso (autocheck)

Encuentra el sustantivo al que se refiere el pronombre.
- De persoon … werkt in de zorg.
- Hablas de de persoon.
Piensa: ¿es de-woord o het-woord?
- de persoon → de-woord.
Mira si es singular o plural.
- de persoon → singular.
Elige el pronombre:
- de-woord singular → die.
- het-woord singular → dat.
- plural (de-woord o het-woord) → die.

Ejemplo completo

Ik heb een collega. De collega eet altijd salade.

Sustantivo: de collega → de-woord, singular.
Pronombre: die.

→ Ik heb een collega die altijd salade eet.

4. Paralelo con el español: ayuda rápida

Muchas veces, en español usarías “que”. En neerlandés debes elegir entre die y dat.

Español	Neerlandés	Regla
La persona que ves…	De persoon die je ziet…	de persoon → de-woord
El informe que escribo…	Het rapport dat ik schrijf…	het rapport → het-woord
Los snacks que koop…	De snacks die ik koop…	plural → siempre die

5. Wie y wat: uso especial

Wie y wat no acompañan a un sustantivo. Van solos.

wie → se refiere a personas en general.
- Wie veel sport, is gezond.
  → Persona que hace mucho deporte, está sana.
- No hay sustantivo antes de wie.
wat → se usa después de ciertas palabras indefinidas:
- alles (todo)
- iets (algo)
- a veces: niets, veel, etc.

Ejemplos con wat:

Ik lees alles wat over suiker in eten gaat.
→ Leo todo lo que trata sobre el azúcar en la comida.
Is er iets wat je niet eet?
→ ¿Hay algo que no comes?

Importante:

No uses wat después de un sustantivo concreto:
*De persoon wat ik gisteren sprak… → De persoon die ik gisteren sprak…

6. Errores típicos de hispanohablantes (y cómo evitarlos)

Usar siempre “dat” porque se parece a “que”.
- Recuerda: con de-woorden → usa die.
- De cliënt die ik morgen zie…, no *dat ik morgen zie.
Usar “wat” después de un sustantivo concreto.
- Correcto sólo tras alles, iets, niets…
- Alles wat ik vandaag eet… ✔
- *Het dieet wat ik volg… ✘ → Het dieet dat ik volg…
Olvidar mirar el plural.
- En plural: siempre die.
- De snacks die ik nu eet… (no *dat).
Traducción demasiado literal de “quien”.
- Quien hace deporte… → Wie regelmatig sport…
- No digas: *Die regelmatig sport… cuando no hay sustantivo antes.

7. Palabras frecuentes de este tema y su relativo

Algunas palabras muy usadas en contextos de comida y salud, con su pronombre relativo típico:

Neerlandés	Tipo	Pronombre	Ejemplo
de persoon (la persona)	de-woord, sg.	die	De persoon die naast mij zit, is veganist.
de collega (el/la colega)	de-woord, sg.	die	Een collega die gezond eet, inspireert mij.
het dieet (la dieta)	het-woord, sg.	dat	Het dieet dat ik volg, is niet zo streng.
het rapport (el informe)	het-woord, sg.	dat	Het rapport dat ik schrijf, gaat over voeding.
de ingrediënten (los ingredientes)	plural	die	De ingrediënten die je kiest, zijn belangrijk.
alles (todo)	indefinido	wat	Alles wat ik eet, schrijf ik op.
iets (algo)	indefinido	wat	Is er iets wat je niet mag eten?

8. Pequeño test de autocontrol

Antes de hablar o escribir, puedes hacerte estas preguntas rápidas:

¿De qué palabra hablo? (persona, informe, dieta, ingredientes…)
¿Es de-woord o het-woord?
¿Es singular o plural?
Entonces debo usar…
- de-woord (sg/pl) → die
- het-woord (sg) → dat
- después de alles/iets → wat
- para personas en general, sin sustantivo → wie

Si puedes responder a estas preguntas sin dudar, ya dominas la base de die, dat, wie, wat y estás listo para usarlo en conversación.

Un pronombre relativo conecta una oración o una proposición con una palabra o parte de la frase anterior.
Los usas para decir algo sobre personas, animales o cosas.
Usa el pronombre relativo correcto fijándote si se trata de una de-woord o una het-woord y si es singular o plural.

	de-woord	het-woord
Enkelvoud (Singular)	die De persoon die je daar ziet, is vegetarisch. (La persona que* ves allí es vegetariana.)*	dat Het dieet dat ik volg, is evenwichtig. (La dieta que* sigo es equilibrada.)*
Meervoud (Plural)	die De snacks die ik kocht, zijn gezond. (Los snacks que* compré son saludables.)*	die De ingrediënten die je toevoegt, zijn verkeerd. (Los ingredientes que* añades son incorrectos.)*

de-woord

het-woord

Enkelvoud (Singular)

die

De persoon die je daar ziet, is vegetarisch. (La persona que ves allí es vegetariana.)

dat

Het dieet dat ik volg, is evenwichtig. (La dieta que sigo es equilibrada.)

Meervoud (Plural)

die

De snacks die ik kocht, zijn gezond. (Los snacks que compré son saludables.)

die

De ingrediënten die je toevoegt, zijn verkeerd. (Los ingredientes que añades son incorrectos.)

¡Excepciones!

Wie y wat son pronombres relativos que se usan de forma independiente. Por ejemplo: Wie veel sport, is gezond.
Usa wat después de palabras indefinidas como alles o iets.

Ejercicio 1: Opción múltiple

Instrucción: Elige la respuesta correcta

1. De vegetarische cliënt ___ ik morgen zie, wil een dieet zonder frisdrank.

2. Het tussendoortje ___ ik nu eet, is een typisch Nederlands volkorenkoekje.

3. Alles ___ ik vandaag eet, staat in het schema van mijn nieuwe dieet.

4. ___ regelmatig een sport beoefent, valt vaak af en voelt zich energieker.

Ejercicio 2: Opción múltiple

Instrucción: Elige la frase correcta con el pronombre relativo adecuado para unir correctamente las oraciones.

Ejercicio 3: Reescribe las frases

Instrucción: Reescribe las frases. Convierte dos frases en una usando el pronombre relativo correcto: die, dat, wat o wie.

Mostrar/Ocultar traducción Mostrar/Ocultar pistas

Ik heb een dieet. Het dieet is heel streng.

⇒ _______________________________________________ Example
Ik heb een dieet dat heel streng is.
(Ik heb een dieet dat heel streng is.)
Ik zoek een diëtist. De diëtist luistert goed naar mijn klachten.

⇒ _______________________________________________ Example
Ik zoek een diëtist die goed naar mijn klachten luistert.
(Ik zoek een diëetist die goed naar mijn klachten luistert.)
Ik eet nu minder snacks. De snacks waren altijd erg vet.

⇒ _______________________________________________ Example
Ik eet nu minder snacks die altijd erg vet waren.
(Ik eet nu minder snacks die vroeger altijd erg vet waren.)
Ik vertel je alles. Alles is belangrijk voor je advies.

⇒ _______________________________________________ Example
Ik vertel je alles wat belangrijk is voor je advies.
(Ik vertel je alles wat belangrijk is voor tu consejo.)

Ejercicio 4: Gramática en acción

Instrucción: Hablad brevemente sobre vuestros hábitos alimentarios y daos consejos prácticos mutuamente.

Mostrar/Ocultar traducción

Situación

Je bespreekt met een collega tijdens de lunch hoe jullie gezonder kunnen eten.

Discutir

Welk tussendoortje eet je vaak, en waarom vind je het (on)gezond? (¿Qué tentempié sueles comer y por qué lo consideras (no) saludable?)
Noem iemand die gezond leeft en beschrijf wat die persoon precies doet of vermijdt. (Nombra a alguien que lleva una vida sana y describe qué hace exactamente esa persona o qué evita.)

Palabras y frases útiles

Een tussendoortje dat ik vaak neem is fruit. (Un tentempié que tomo con frecuencia es fruta.)
Het ingrediënt dat ik vermijd, is veel suiker. (El ingrediente que evito es el exceso de azúcar.)
Alles wat ik eet probeer ik zo gezond mogelijk te kiezen. (Todo lo que como intento elegirlo lo más saludable posible.)

Usar en conversación

die + de-woord (enkelvoud/meervoud) (die + palabra con artículo de (singular/plural))
dat + het-woord (enkelvoud) (dat + palabra con artículo het (singular))
wat/wie na onbepaalde woorden (alles, iets, iemand) (wat/wie después de palabras indefinidas (alles, iets, iemand))