Jeszcze nie ma nauczyciela
Poproś nauczyciela
Jak to działa?
A2.25 - Zdrowa żywność i nawyki

Zaimek względny die, dat, wat, wie

Betrekkelijke voornaamwoorden (die, dat, wat, wie)

Verbindt twee zinnen met die, dat, wat, wie.

(Łączy dwa zdania za pomocą die, dat, wat, wie.)

Po co są zaimki względne (die, dat, wat, wie)?

Zaimki względne łączą dwie informacje w jedno zdanie i mówią „który/która/które”.

  • Najpierw jest rzeczownik (osoba/rzecz), potem część zdania, która go opisuje.
  • To jest bardzo częste w języku formalnym i w pracy (raporty, e-maile, rozmowy).

Przykład: De persoon die je daar ziet, is vegetarisch. (Osoba, którą tam widzisz, jest wegetarianką.)

Szybki wybór: die czy dat?

Najpierw sprawdź, czy słowo jest de-woord czy het-woord, i czy jest liczba pojedyncza czy mnoga.

Co opisujesz? Jaki zaimek? Mini-przykład
de-woord (lp.) die De collega die ik sprak…
het-woord (lp.) dat Het rapport dat ik schrijf…
liczba mnoga (de i het) die De ingrediënten die je toevoegt…

Najczęstsza pułapka: „het” w zdaniu ≠ „het-woord”

Nie wybierasz dat, bo w zdaniu pojawia się „het”.

  • Liczy się rodzaj rzeczownika (de/het), który opisujesz.
  • „Het” może być też zaimkiem („to”), a nie rodzajnikiem.

Dobrze: Het dieet dat ik volg… (diet = het-woord)

Źle: De persoon dat ik gisteren sprak… (persoon = de-woord → die)

Wat i wie: użycie „samodzielne” (bez rzeczownika przed)

Czasem nie ma konkretnego rzeczownika przed zaimkiem. Wtedy często używasz wie albo wat.

  • Wie = „kto” / „ten, kto” (osoba/osoby ogólnie)
  • Wat = „to, co” (rzeczy/informacje ogólnie)

Wie regelmatig sport, voelt zich fitter. (Kto regularnie ćwiczy, czuje się sprawniejszy.)

Wat ik vandaag eet, staat in mijn schema. (To, co dziś jem, jest w moim planie.)

Kiedy „wat” jest obowiązkowe: po słowach nieokreślonych

Po słowach typu „wszystko/coś” w niderlandzkim standardowo pojawia się wat.

  • alles + wat
  • iets + wat
  • niets + wat

Dobrze: Alles wat ik lees, gaat over suiker.

Źle: Alles die ik lees…

Jak sprawdzić, czy wybrałeś dobrze? (autokontrola w 3 krokach)

  1. Znajdź rzeczownik, który opisujesz (np. de persoon / het dieet / de ingrediënten).

  2. Sprawdź rodzajnik: de czy het? Jeśli nie pamiętasz: sprawdź w słowniku/aplikacji.

  3. Wybierz zaimek:

    • de (lp.) → die
    • het (lp.) → dat
    • mnoga → die
    • bez rzeczownika („kto/to, co”) → wie/wat

Mini-zestaw „z pracy”: poprawne, naturalne przykłady

  • De e-mail die je gisteren stuurde, was duidelijk. (e-mail = de-woord)

  • Het document dat we vandaag bespreken, is vertrouwelijk. (document = het-woord)

  • De afspraken die we hebben gemaakt, staan in het verslag. (liczba mnoga)

  • Alles wat belangrijk is, zet ik in één overzicht. (alles → wat)

  • Wie vragen heeft, kan me mailen. (kto ma pytania…)

  1. Zaimek względny łączy zdanie lub zdanie podrzędne z wcześniejszym wyrazem albo częścią zdania.
  2. Używasz ich, aby coś powiedzieć o osobach, zwierzętach lub rzeczach.
  3. Wybierz właściwy zaimek względny, patrząc na to, czy chodzi o de-woord czy het-woord, oraz czy to liczba pojedyncza czy mnoga.
 de-woord (rzeczownik z rodzajnikiem de)het-woord (rzeczownik z rodzajnikiem het)
Enkelvoud (liczba pojedyncza)

die (który/która/które)

De persoon die je daar ziet, is vegetarisch. (Osoba, którą tam widzisz, jest wegetarianką/wegetarianinem.)

dat (który/które)

Het dieet dat ik volg, is evenwichtig. (Dieta, którą stosuję, jest zrównoważona.)

Meervoud (liczba mnoga)

die (które/których)

De snacks die ik kocht, zijn gezond. (Przekąski, które kupiłam/kupiłem, są zdrowe.)

die (które/których)

De ingrediënten die je toevoegt, zijn verkeerd. (Składniki, które dodajesz, są niewłaściwe.)

Wyjątki!

  1. Wie i wat to zaimki względne, których używa się samodzielnie. Na przykład: Wie veel sport, is gezond.
  2. Użyj wat po nieokreślonych słowach takich jak alles lub iets.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. De vegetarische cliënt ___ ik morgen zie, wil een dieet zonder frisdrank.

Wegetariańska klientka ___ zobaczę jutro, chce dietę bez napojów gazowanych.

2. Het tussendoortje ___ ik nu eet, is een typisch Nederlands volkorenkoekje.

Przekąska ___ teraz jem, to typowe holenderskie pełnoziarniste ciasteczko.

3. Alles ___ ik vandaag eet, staat in het schema van mijn nieuwe dieet.

Wszystko ___ jem dziś, jest w planie mojej nowej diety.

4. ___ regelmatig een sport beoefent, valt vaak af en voelt zich energieker.

___ regularnie uprawia sport, często chudnie i czuje się bardziej energiczny.

Ćwiczenie 2: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawne zdanie z właściwym zaimkiem względnym, aby poprawnie połączyć zdania.

1.
„Wat” nie używa się po rzeczownikach rodzaju męskiego/żeńskiego, takich jak „osoba”.
„Dat” jest błędne, ponieważ „osoba” to rodzaj męski/żeński, liczba pojedyncza; powinno być „die”.
2.
„Wat” jest tutaj niepoprawne, ponieważ „dieet” to określony rzeczownik nijaki, nie nieokreślony.
„Die” jest błędne, ponieważ używa się go dla rzeczowników rodzaju męskiego/żeńskiego; tutaj powinno być „dat”.

Ćwiczenie 3: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przekształć zdania. Połącz po dwa zdania w jedno, używając właściwego zaimka względnego: die, dat, wat lub wie.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi
  1. Ik heb een dieet. Het dieet is heel streng.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik heb een dieet dat heel streng is.
    (Mam dietę, która jest bardzo surowa.)
  2. Ik zoek een diëtist. De diëtist luistert goed naar mijn klachten.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik zoek een diëtist die goed naar mijn klachten luistert.
    (Szukam dietetyka, który uważnie wysłuchuje moich dolegliwości.)
  3. Ik eet nu minder snacks. De snacks waren altijd erg vet.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik eet nu minder snacks die altijd erg vet waren.
    (Teraz jem mniej przekąsek, które zawsze były bardzo tłuste.)
  4. Ik vertel je alles. Alles is belangrijk voor je advies.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik vertel je alles wat belangrijk is voor je advies.
    (Opowiadam ci wszystko, co jest ważne dla twojej porady.)

Ćwiczenie 4: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: Opowiedz krótko o swoich nawykach żywieniowych i daj sobie nawzajem praktyczne porady.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie
Sytuacja
Je bespreekt met een collega tijdens de lunch hoe jullie gezonder kunnen eten.
(Podczas lunchu rozmawiasz z kolegą o tym, jak jeść zdrowszo.)
Omówić
  • Welk tussendoortje eet je vaak, en waarom vind je het (on)gezond? (Jaką przekąskę często jesz i dlaczego uważasz ją za (nie)zdrową?)
  • Noem iemand die gezond leeft en beschrijf wat die persoon precies doet of vermijdt. (Wymień kogoś, kto prowadzi zdrowy tryb życia, i opisz, co ta osoba dokładnie robi lub czego unika.)
Przydatne słowa i zwroty
  • Een tussendoortje dat ik vaak neem is fruit. (Przekąską, którą często jem, są owoce.)
  • Het ingrediënt dat ik vermijd, is veel suiker. (Składnik, którego unikam, to dużo cukru.)
  • Alles wat ik eet probeer ik zo gezond mogelijk te kiezen. (Wszystko, co jem, staram się wybierać jak najzdrowsze.)
Użyj w rozmowie
  • die + de-woord (enkelvoud/meervoud) (die + de-woord (enkelvoud/meervoud))
  • dat + het-woord (enkelvoud) (dat + het-woord (enkelvoud))
  • wat/wie na onbepaalde woorden (alles, iets, iemand) (wat/wie po wyrażeniach nieokreślonych (alles, iets, iemand))

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Kato De Paepe

Biznes i języki

KdG University of Applied Sciences and Arts Antwerp

University_Logo

Ostatnia aktualizacja:

środa, 25/03/2026 23:07