Jeszcze nie ma nauczyciela
Poproś nauczyciela
Jak to działa?
A2.25 - Zdrowa żywność i nawyki

Zaimek względny die, dat, wat, wie

Betrekkelijke voornaamwoorden (die, dat, wat, wie)

Verbindt twee zinnen met die, dat, wat, wie.

(Łączy dwa zdania za pomocą die, dat, wat, wie.)

Co robi zaimek względny (die / dat / wie / wat)?

Zaimek względny łączy rzeczownik z informacją o nim (zdanie podrzędne).

  • De persoon die je daar ziet, is vegetarisch. (Ta osoba, którą tam widzisz…)
  • Het dieet dat ik volg, is evenwichtig. (Ta dieta, którą stosuję…)

Myśl po polsku: „który/która/które” → po niderlandzku często będzie to die lub dat.

Szybki wybór: die czy dat?

Najpierw znajdź wyraz, do którego wracasz (np. de collega, het recept).

Poprzedzający rzeczownik Zaimek Mini-przykład
de-woord (lp.) die De collega die veel water drinkt…
het-woord (lp.) dat Het recept dat ik kreeg…
liczba mnoga (de + het) die De snacks die ik kocht…
  • Wskazówka: jeśli słyszysz/masz w zdaniu de → prawie zawsze wybierasz die.
  • Wskazówka: jeśli słyszysz/masz w zdaniu het (i jest lp.) → wybierasz dat.

„Wie” i „wat”: kiedy używa się ich samodzielnie?

Wie i wat mogą wystąpić bez wcześniejszego rzeczownika (bez „de/het + rzeczownik”).

  • Wie = „kto (ten, kto…)” (zwykle o osobach):
    Wie veel sport, blijft fitter.
  • Wat = „to, co…” / „co…” (rzeczy, informacje, sytuacje):
    Wat ik heb gehoord, is niet waar.

Uwaga: przy osobach z konkretnym rzeczownikiem używasz zwykle die, nie wie:

  • De collega die veel water drinkt… ✅
  • De collega wie veel water drinkt… ❌

„Wat” po alles / iets / niets…

Po słowach nieokreślonych wybierasz zwykle wat (a nie die/dat).

  • Alles wat ik in de kantine zie, is vet.
  • Iets wat ik vaak vergeet: water meenemen.
  • Niets wat hij zegt, is nieuw.

Szybki „self-check” przed wyborem zaimka

  1. Co opisuję? Zaznacz rzeczownik: de lunchboxen / het dieet / alles.
  2. De czy het? Jeśli to rzeczownik z rodzajnikiem: sprawdź de albo het.
  3. Liczba mnoga? Jeśli tak → zawsze die.
  4. Brak rzeczownika? (zdanie typu „Kto…, To, co…”) → wybierz wie lub wat.

Mini-zestaw typowych pułapek (i poprawki)

  • Het + lp. → dat: Het dieet dat ik volg… (nie: die)
  • De + lp. → die: De salade die ik vaak maak… (nie: dat)
  • Mnoga → die: De ingrediënten die je toevoegt… (nie: dat)
  • Alles/iets/niets → wat: Alles wat ik zie… (nie: dat)
  1. Zaimek względny łączy zdanie lub zdanie podrzędne z wcześniejszym wyrazem lub częścią zdania.
  2. Używasz ich, aby powiedzieć coś o osobach, zwierzętach lub rzeczach.
  3. Użyj właściwego zaimka względnego, sprawdzając, czy chodzi o de-woord czy het-woord, oraz czy jest to liczba pojedyncza czy mnoga.
 de-woord (rzeczownik z rodzajnikiem „de”)het-woord (rzeczownik z rodzajnikiem „het”)
Enkelvoud (liczba pojedyncza)

die (który/która/które)

De persoon die je daar ziet, is vegetarisch. (Osoba, którą tam widzisz, jest wegetarianinem.)

dat (który/która/które)

Het dieet dat ik volg, is evenwichtig. (Dieta, którą stosuję, jest zbilansowana.)

Meervoud (liczba mnoga)

die (które)

De snacks die ik kocht, zijn gezond. (Przekąski, które kupiłem/kupiłam, są zdrowe.)

die (które)

De ingrediënten die je toevoegt, zijn verkeerd. (Składniki, które dodajesz, są niewłaściwe.)

Wyjątki!

  1. Wie i wat to zaimki względne, które używa się samodzielnie. Na przykład: Wie veel sport, is gezond.
  2. Użyj wat po nieokreślonych wyrazach, takich jak alles lub iets.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

1. Het dieet ____ ik je aanraad, is evenwichtig en past bij je werkritme.

Dieta, ____ ci polecam, jest zrównoważona i pasuje do twojego rytmu pracy.

2. De frisdrank ____ je elke middag drinkt, bevat veel suiker.

Napój gazowany, ____ pijesz każdego popołudnia, zawiera dużo cukru.

3. ____ veel sport, wil vaak ook gezonder eten.

____ dużo ćwiczy, często chce też jeść zdrowiej.

4. Alles ____ je deze week eet, schrijf je even op in je agenda.

Wszystko, ____ jesz w tym tygodniu, zapisuj na bieżąco w swoim kalendarzu.

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Połącz za każdym razem dwa zdania w jedno, używając odpowiedniego zaimka względnego (die, dat, wie, wat).

Pobieranie Twoich poprawek... Proszę nie zamykać jeszcze tej strony.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi
  1. Ik werk met een collega. De collega spreekt goed Nederlands.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik werk met een collega die goed Nederlands spreekt.
    (Pracuję z kolegą, który dobrze mówi po niderlandzku.)
  2. Ik volg een dieet. Het dieet is niet zo streng.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik volg een dieet dat niet zo streng is.
    (Jestem na diecie, która nie jest taka rygorystyczna.)
  3. De lunchboxen zijn van glas. Ik gebruik de lunchboxen op kantoor.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    De lunchboxen die ik op kantoor gebruik, zijn van glas.
    (Pudełka na lunch, których używam w biurze, są ze szkła.)
  4. Het recept is heel simpel. Ik heb het recept van mijn diëtist gekregen.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Het recept dat ik van mijn diëtist heb gekregen, is heel simpel.
    (Przepis, który dostałem od mojego dietetyka, jest bardzo prosty.)

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Kato De Paepe

Biznes i języki

KdG University of Applied Sciences and Arts Antwerp

University_Logo

Ostatnia aktualizacja:

piątek, 08/05/2026 00:11