Voorzetsels: tijdstippen van de dag

Le preposizioni "a, in, su, con" indicano luogo o tempo.

(De voorzetsels "a, in, su, con" geven plaats of tijd aan.)

Uitleg van de docent

Kies het juiste tijdsvoorzetsel: eerst ‘wat bedoel ik?’

Bij tijdsuitdrukkingen is de belangrijkste vraag:

Start (vanaf wanneer?) → da
Eindpunt / exact moment (wanneer precies?) → a
Duur / periode (in welke periode gebeurt het?) → in
Deadline / rond een tijd (tegen wanneer?) → per
Interval (tussen … en …) → tra/fra
Deel van de dag (ochtend/middag/avond) → di

‘Da’ = startpunt (vanaf)

Gebruik da als je het begin van een periode noemt.

Da domani sono in vacanza. (Vanaf morgen)
Lavoro da lunedì. (Vanaf maandag)

Tip: vaak voel je in het Nederlands “vanaf/sinds”.

‘A’ = exact moment of eindpunt

A gebruik je voor een precies tijdstip (een punt op de klok) en ook voor het einde van een periode.

Mangio a mezzogiorno. (Om 12:00)
La riunione finisce a mezzogiorno. (eindigt om 12:00)

Let op: in het Italiaans is het vaak gewoon a + tijd, zonder extra woorden.

‘Da … a …’ = van … tot …

Wil je begin én einde zeggen? Dan is het bijna altijd:

da + start + a + einde

Lavoro da lunedì a venerdì. (van maandag tot vrijdag)
Sono in Italia da domani a sabato. (van morgen tot zaterdag)

‘In’ = periode waarbinnen iets gebeurt

Gebruik in als je het hebt over de periode (niet één exact moment).

Studio in settimana. (doordeweeks)
Ci vediamo in giornata. (ergens vandaag / in de loop van de dag)

Zelfcheck: kun je in het Nederlands “in/gedurende” invullen? Dan past in vaak goed.

‘Di’ = deel van de dag (’s ochtends/’s middags/’s avonds)

Voor een dagdeel gebruik je in het Italiaans typisch di.

Italiaans	Betekenis
di mattina	’s ochtends
di pomeriggio	’s middags
di sera	’s avonds
di notte	’s nachts

Lavoro di mattina. (Ik werk ’s ochtends.)
Mangio qualcosa di pomeriggio. (Ik eet ’s middags iets.)

Veelgemaakte fout: ~~in mattina~~ → di mattina

‘Tra/Fra’ = interval of “over … tijd”

Tra en fra betekenen hetzelfde. Kies wat je mooier vindt.

La pausa è tra le 13 e le 14. (tussen 13:00 en 14:00)
Arrivo tra cinque minuti. (over 5 minuten)

‘Per’ = tegen (deadline) / rond een tijd

Gebruik perstreeftijd of deadline bedoelt.

Pranzo per le 12. (Ik lunch tegen 12 uur / rond 12 uur.)
Il report è pronto per domani. (klaar tegen morgen)

Verschil met a:

a = exact: alle 12:00
per = ongeveer/tegen: rond 12:00

Snelle beslisboom (1 zin)

Is het een dagdeel? → di
Is het een exact tijdstip of eindpunt? → a
Is het een startpunt? → da
Is het een periode? → in
Is het een interval (tussen/over)? → tra/fra
Is het een deadline (tegen/ongeveer)? → per

Gebruik "da" om het begin van een tijdsperiode aan te geven.
Gebruik "a" om een precies tijdstip aan te geven, en het einde van een tijdsperiode.
Gebruik "in" om een tijdsperiode aan te geven waarin iets gebeurt.
Gebruik "tra/fra" om een tijdsinterval aan te geven.
Gebruik "di" om een deel van de dag aan te geven.

Preposizione (Voorzetsel)	Esempio (Voorbeeld)
Di	Lavoro di pomeriggio (Ik werk ’s middags)
A	Mangio a mezzogiorno (Ik eet om twaalf uur ’s middags)
Da	Da domani sono in vacanza (Vanaf morgen heb ik vakantie)
In	Studio in settimana (Ik studeer doordeweeks)
Per	Mangio per le 12 (Ik eet rond* 12 uur*)
Tra/fra	Fra le 6 e le 12 è mattina (Tussen 6 en 12 uur is het ochtend)

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Lavoro ___ mattina e spesso abbiamo una riunione a mezzogiorno.

2. ___ settimana studio italiano la sera, ma a mezzanotte dormo sempre.

3. Domani i bambini vanno a scuola ___ mattina e al parco nel pomeriggio.

4. ___ le 9 e le 11 abbiamo molte telefonate, poi lavoriamo tranquilli di pomeriggio.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen met de juiste tijdsvoorzetsel (di, a, da, in, per, tra/fra) aangegeven tussen haakjes.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (di) Lavoro il pomeriggio.

⇒ _______________________________________________ Example
Lavoro di pomeriggio.
(Ik werk 's middags.)
Hint Hint (a) Mangiamo il mezzogiorno.

⇒ _______________________________________________ Example
Mangiamo a mezzogiorno.
(We eten om twaalf uur 's middags.)
Hint Hint (da) Domani sono in vacanza.

⇒ _______________________________________________ Example
Da domani sono in vacanza.
(Vanaf morgen ben ik met vakantie.)
Hint Hint (in) Studio la settimana.

⇒ _______________________________________________ Example
Studio in settimana.
(Ik studeer doordeweeks.)
Hint Hint (per) Pranzo verso le 12.

⇒ _______________________________________________ Example
Pranzo per le 12.
(Ik lunch rond 12 uur.)
Hint Hint (tra/fra) Le lezioni sono le 9 e le 11.

⇒ _______________________________________________ Example
Le lezioni sono tra le 9 e le 11.
(De lessen zijn tussen 9 en 11 uur.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Koppelgewijs, vergelijk jullie roosters en plan de week.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

Due colleghi organizzano la settimana di lavoro e il tempo libero insieme.

Bespreek

Quando lavori di mattina, di pomeriggio o di sera durante la settimana? (Wanneer werk je doordeweeks ’s ochtends, ’s middags of ’s avonds?)
A che ora di solito dormi la sera e a che ora ti svegli la mattina?','Cosa hai fatto ieri sera e cosa fai domani sera? (Hoe laat ga je meestal ’s avonds naar bed en hoe laat word je ’s ochtends wakker?)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Lavoro di mattina il lunedì e di pomeriggio il martedì. (Ik werk maandagochtend en dinsdagmiddag.)
Mangio a mezzogiorno; dormo la notte; studio in settimana. (Ik eet ’s middags om twaalf uur; ik slaap ’s nachts; ik studeer doordeweeks.)
Da domani sono libero venerdì sera e sabato pomeriggio. (Vanaf morgen ben ik vrij: vrijdagavond en zaterdagmiddag.)

Gebruik in gesprek

usare di per periodo della giornata (gebruik di voor deel van de dag)
usare a, in, da, tra/fra per indicare il tempo (gebruik a, in, da, tra/fra om tijd aan te geven)