De tijdsbepalende bijwoorden: dopo, prima, poi enz...

Gli avverbi di tempo: dopo, prima, poi ecc...

Gli avverbi di tempo indicano quando accade qualcosa.

(Tijdsbepalende bijwoorden geven aan wanneer iets gebeurt.)

Uitleg van de docent

Wat doen deze tijdsbijwoorden precies?

poi = daarna (volgende stap in een reeks)
dopo = na (na een moment/activiteit: na het eten)
prima = voor (voor een moment/activiteit)
già = al (iets is eerder gebeurd dan je verwacht)
ora / adesso = nu (op dit moment)

Poi vs. dopo: het verschil in één oogopslag

Bijwoord	Gebruik	Typische combinatie	Voorbeeld
poi	volgorde: stap 1 → stap 2	vaak na e (= en)	Leggo e poi disegno.
dopo	tijdpunt: na iets	dopo + zelfstandig naamwoord	Disegno dopo cena.

Praktische tip: Wil je “na + het eten/het werk/het overleg”? Dan is dopo meestal het natuurlijkst.

Prima: meestal met “di” + infinitief

prima di + werkwoord (infinitief) = voordat

Voorbeeld: Disegno prima di uscire. (= Ik teken voordat ik wegga.)

Let op: ~~prima uscire~~ is niet correct. Je hebt meestal di nodig.

Già: waar zet je “al” in de zin?

In een gewone zin staat già vaak vóór het voltooid deelwoord of vóór wat je wil benadrukken.
Bij de passato prossimo is dit heel typisch: ho già + participio.

Structuur	Voorbeeld	Betekenis
Ho già + participio	Ho già letto quel libro.	Ik heb dat boek al gelezen.
Già aan het begin (extra nadruk)	Già ho finito.	Ik ben al klaar (sneller dan verwacht).

Ora / adesso: “nu” en de natuurlijke plek

Ora en adesso betekenen allebei nu.
Ze staan vaak aan het begin (focus op het moment) of bij het werkwoord (heel normaal in gesprek).

Voorbeelden:

Adesso sto disegnando. (focus: nu)
Sto disegnando adesso. (extra info: op dit moment)

Woordvolgorde: begin of einde? Kies het effect

Aan het begin = je zet het tijdstip centraal (handig in een verhaal of planning).
Aan het einde = je voegt het tijdstip toe als extra detail.

Positie	Effect	Voorbeeld
Begin	focus op het moment	Prima lavoro, poi esco.
Einde	extra info	Lavoro e poi esco dopo.

Zelfcheck: Wil je vooral vertellen wanneer? Zet het bijwoord vooraan. Wil je vooral vertellen wat je doet, en “wanneer” is bijzaak? Zet het bijwoord later.

Snelle zelfcheck (A1): maak je zin “kloppend”

Wil je een volgorde (stap 1 → stap 2)? Gebruik poi.
Wil je na + iets (na het werk/na het eten)? Gebruik dopo + zelfstandig naamwoord: dopo cena, dopo il lavoro.
Wil je vooraf? Gebruik prima di + infinitief: prima di uscire.
Wil je zeggen dat iets al gedaan is? Gebruik già, vaak: ho già + participio.
Wil je benadrukken dat iets nu gebeurt? Gebruik ora/adesso (begin of bij het werkwoord).

Tijdsbepalende bijwoorden staan aan het begin van de zin om het moment te benadrukken.
Tijdsbepalende bijwoorden staan aan het einde om extra informatie toe te voegen.

Avverbio (Bijwoord)	Esempio (Voorbeeld)
Poi	Leggo e poi disegno un po'. (Ik lees en daarna* teken ik een beetje.*)
Dopo	Disegno dopo cena. (Ik teken na het avondeten.)
Prima	Disegno prima di uscire. (Ik teken voordat* ik wegga.*)
Già	Ho già letto quel libro. (Ik heb dat boek al gelezen.)
Ora / adesso	Adesso sto disegnando. (Nu ben ik aan het tekenen.)

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. _____ lavoro in ufficio, poi vado al corso di danza.

2. Ceno con la mia famiglia e _____ guardo un film.

3. _____ del corso di fotografia leggo un libro, poi faccio le foto al parco.

4. _____ ascolto musica, ho già fatto i compiti di italiano.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen met het tussen haakjes gegeven tijdsbepalend bijwoord (later, na, eerder, al, nu/nu). Verander de positie van het bijwoord wanneer dat nodig is.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (poi) Vado in palestra. Faccio la doccia.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Vado in palestra e poi faccio la doccia.
(Ik ga naar de sportschool en dan douche ik.)
Hint Hint (dopo) Ceniamo. Guardiamo un film.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Dopo cena guardiamo un film.
(Na het eten kijken we een film.)
Hint Hint (prima) Esco. Scrivo le email importanti.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Prima di uscire scrivo le email importanti.
(Voordat ik wegga, schrijf ik de belangrijke e-mails.)
Hint Hint (già) Ho letto questo documento? Ho letto questo documento.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ho già letto questo documento.
(Ik heb dit document al gelezen.)
Hint Hint (ora) Studio italiano. Parlo con la mia collega italiana.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ora studio italiano e poi parlo con la mia collega.
(Nu studeer ik Italiaans en daarna praat ik met mijn collega.)
Hint Hint (adesso) Faccio una pausa caffè. Lavoro.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Adesso faccio una pausa caffè e poi lavoro.
(Nu neem ik een koffiepauze en dan werk ik.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Vertel samen met een klasgenoot/collega welke activiteiten jullie voor en na het werk doen.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

Sei a un aperitivo con colleghi e parlate dei vostri hobby.

Bespreek

Cosa fai prima di andare al lavoro e cosa fai dopo il lavoro? (Wat doe je voordat je naar je werk gaat en wat doe je na het werk?)
Quali hobby fai adesso e quali facevi prima? Usa frasi semplici. (Welke hobby’s doe je nu en welke deed je vroeger? Gebruik eenvoudige zinnen.)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Nel tempo libero leggo e poi disegno. (In mijn vrije tijd lees ik en daarna teken ik.)
Dopo il lavoro ascolto musica o suono uno strumento. (Na het werk luister ik naar muziek of speel ik een instrument.)
Prima di cenare passo tempo con la famiglia, adesso guardo un film. (Voordat ik ga eten, breng ik tijd door met mijn familie; nu kijk ik een film.)

Gebruik in gesprek

prima di + infinito (voor + infinitief)
poi / dopo + frase (dan / daarna + zin)
adesso / ora + presente (nu / momenteel + tegenwoordige tijd)