Hoe de tijd zeggen?

Come dire l'ora?

Chiedere e dire l'ora in qualsiasi momento della giornata.

(Op elk moment van de dag de tijd vragen en zeggen.)

Uitleg van de docent

Het basispatroon: één uur vs. alle andere uren

1:00 is speciaal: È l’una (enkelvoud).
Alle andere uren: Sono le + uur (meervoud).

Wanneer?	Italiaans	Nederlands
01:00	È l’una.	Het is één uur.
02:00 / 17:00 / 22:00	Sono le due / diciassette / ventidue.	Het is twee / zeventien / tweeëntwintig uur.

Let op: je hoort in het Italiaans dus letterlijk “het is één uur” maar “het zijn twee uur”.

“Precies”, “half” en “kwart”: de drie vaste bouwstenen

in punto = “stipt / precies” (optioneel, maar handig bij afspraken).
e mezza = “en een half” (= :30).
un quarto = “een kwart” (= :15).
meno un quarto = “min een kwart” (= :45, dus kwart vóór het volgende uur).

Tijd	Italiaans	Betekenis
08:00	Sono le otto in punto.	Het is acht uur stipt.
17:30	Sono le diciassette e mezza.	Het is half zes (17:30).
13:15	Sono le tredici e un quarto.	Het is kwart over één.
19:45	Sono le venti meno un quarto.	Het is kwart voor acht.

“e …” (over) vs. “meno …” (voor): zo kies je snel

Is het na het uur? Gebruik e + minuten.
- Sono le nove e dieci. (09:10)
- Sono le quattordici e cinque. (14:05)
Is het voor het volgende uur? Gebruik meno + minuten.
- Sono le sei meno venti. (05:40)
- Sono le tredici meno un quarto. (12:45)

Zelfcheck: bij meno denk je in het Nederlands: “nog … minuten tot (het volgende uur)”.

12 uur of 24 uur: wat klinkt natuurlijk?

24-uursnotatie klinkt formeler (schema’s, werkcontext): Sono le diciassette e trenta.
12-uursnotatie is alledaagser: Sono le cinque e mezza.

Als je de 12-uursnotatie gebruikt, voeg dan vaak het moment van de dag toe om verwarring te vermijden.

Moment van de dag: wanneer voeg je dat toe?

del mattino = ’s ochtends (ongeveer 05:00–11:59)
del pomeriggio = ’s middags (ongeveer 12:00–18:00)
di notte = ’s nachts (laat/’s nachts, afhankelijk van context)

Situatie	Handige zin
Afspraken plannen	Sono le tre e mezza del pomeriggio.
Vroege vlucht / trein	Sono le sei del mattino (in punto).
Laat opblijven / nachtwerk	Sono le undici di notte.

Tip: “di notte” gebruik je vooral als het echt laat is of als je het nachtelijke karakter wil benadrukken.

Veelgemaakte valkuilen (en hoe je ze vermijdt)

1 uur: ~~Sono le una~~ → È l’una
“Half” is anders dan in het Nederlands:
- Nederlands: “half zes” = 17:30
- Italiaans: sono le cinque e mezza (letterlijk: vijf en een half)
Bij “meno” kijk je naar het volgende uur:
- 19:45 = sono le venti meno un quarto (niet: ~~sono le diciannove meno un quarto~~)

Mini-stappenplan om elke tijd te formuleren

Kies È l’ (alleen bij 1) of Sono le (alle andere uren).
Kies je structuur:
- in punto (00)
- e + minuten (01–30)
- meno + minuten (31–59) of meno un quarto (45)
Voeg indien nodig del mattino / del pomeriggio / di notte toe.

Wat leer je hier? In het Italiaans bouw je de tijd bijna altijd met een vaste formule: uur + (in punto / e… / meno…) + (moment van de dag).

Voor de hele uren gebruik je 'in punto'.
Voor het halve uur gebruik je 'e mezza'.
Voor het kwartier gebruik je 'un quarto' en 'meno un quarto'.

Formula (Formule)	Esempio (Voorbeeld)
È l' / Sono le + Ora (+ in punto) (È l' / Sono le + uur (+ stipt))	È l'una. (Het is één uur.)
	Sono le diciassette in punto. (Het is zeventien uur stipt.)
Ora + e + minuti (uur + en + minuten)	Sono le due e dieci. (Het is twee en tien.)
Ora + e + minuti (uur + en + minuten)	Sono le quattordici e mezza. (Het is veertien en half.)
Ora + meno + minuti (uur + min* + minuten*)	Sono le sei meno venti. (Het is zes min* twintig.*)
Ora + meno + minuti (uur + min* + minuten*)	Sono le tredici meno un quarto. (Het is dertien min* een kwartier.*)
Ora + del mattino (uur 's ochtends)	Sono le sette del mattino. (Het is zeven uur 's ochtends.)
Ora + del pomeriggio (uur 's middags)	Sono le tre del pomeriggio. (Het is drie uur 's middags.)
Ora + di notte (uur 's nachts)	Sono le undici di notte. (Het is elf uur 's nachts.)

Uitzonderingen!

Het 24-uursformaat is formeler, terwijl het 12-uursformaat vaker in het dagelijks leven wordt gebruikt.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Scusa, che ore sono? ______ dieci in punto e la riunione inizia ora.

2. Ci vediamo alle sei ______ un quarto davanti al bar in centro.

3. La cena è alle sette e mezza ______ pomeriggio, non fare tardi!

4. L'ufficio apre alle otto ______ cinque del mattino.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf elke zin door het uur op een andere manier te noemen: gebruik 'uur', 'half', 'kwart over', 'kwart voor', 12-uurs/24-uurs formaat of geef het moment van de dag aan (ochtend/middag/avond). Volg het impliciete voorbeeld.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (del pomeriggio) Sono le diciassette.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Sono le cinque del pomeriggio.
(Het is vijf uur 's middags.)
Hint Hint (e mezza) È l'una e trenta.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
È l'una e mezza.
(Het is half twee.)
Hint Hint (un quarto) Sono le quattro e quindici.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Sono le quattro e un quarto.
(Het is kwart over vier.)
Hint Hint (meno un quarto) Sono le diciannove e quarantacinque.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Sono le otto meno un quarto di sera.
(Het is kwart voor acht 's avonds.)
Hint Hint (in punto) Sono le otto.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Sono le otto in punto del mattino.
(Het is stipt acht uur 's ochtends.)
Hint Hint (dodici e mezza) È mezzogiorno e trenta.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Sono le dodici e mezza.
(Het is half één.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Zet per koppel drie afspraken vast en geef steeds de volledige tijd op.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

Due colleghi stranieri organizzano riunioni e controllano l'orologio.

Bespreek

A che ora è la prima riunione? È in punto, e mezza o meno un quarto? (Hoe laat is de eerste vergadering? Is het precies, half of kwart voor?)
Se una riunione è alle 14:45, come la dite in italiano? Del mattino o del pomeriggio? (Als een vergadering om 14:45 is, hoe zeg je dat in het Italiaans? ’s Ochtends of ’s middags?)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Scusa, che ore sono? (Pardon, hoe laat is het?)
La riunione è alle tre e mezza del pomeriggio. (De vergadering is om half vier ’s middags.)
Il treno arriva alle sei meno un quarto di sera? (o di notte) (Komt de trein om kwart voor zes ’s avonds aan? (of ’s nachts))

Gebruik in gesprek

È l'una / Sono le … (in punto) (È l'una / Sono le … (in punto))
Sono le … e … / sono le … meno … (mezza, un quarto, meno un quarto) (Sono le … e … / sono le … meno … (mezza, un quarto, meno un quarto))
Sono le … del mattino / del pomeriggio / di notte (Sono le … del mattino / del pomeriggio / di notte)