De voorzetsels met lidwoord

Le preposizioni articolate

Impara formare e usare le preposizioni articolate.

(Leer hoe je de samengestelde voorzetsels vormt en gebruikt.)

Uitleg van de docent

Wat is een preposizione articolata?

In het Italiaans worden voorzetsel + bepaald lidwoord vaak samengevoegd tot één woord.

di + il → del
a + la → alla
in + i → nei
su + lo → sullo

Dat samengevoegde woord heet: preposizione articolata.

Zo kies je de juiste vorm (stappenplan)

Kies het voorzetsel: di / a / da / in / su (betekenis: van, naar/aan, van/uit, in, op).
Kies het lidwoord dat bij het zelfstandig naamwoord past: il, lo, la, l’, i, gli, le.
Voeg ze samen volgens de tabel (bijv. in + il → nel).

Zelfcheck: als je in het Nederlands “van de / naar het / in de / op het” zegt, is de kans groot dat je in het Italiaans zo’n samensmelting nodig hebt.

De sleutel: het juiste lidwoord herkennen

De vorm hangt niet af van het voorzetsel, maar vooral van het lidwoord.

Lidwoord	Wanneer gebruik je het?	Voorbeelden (zelfstandig naamwoord)
il	mannelijk enkelvoud (meestal)	il lago, il mercato
lo	mannelijk enkelvoud bij s + medeklinker, z, ps, gn, x, y	lo studente, lo zaino
l’	enkelvoud vóór klinker (m/v)	l’ufficio, l’amica
la	vrouwelijk enkelvoud	la macchina, la finestra
i	mannelijk meervoud (bij il-woorden)	i tetti, i colleghi
gli	mannelijk meervoud (bij lo- en l’-woorden)	gli amici, gli studenti
le	vrouwelijk meervoud	le montagne, le chiavi

Veelgemaakte fout: niet samenvoegen

In deze gevallen schrijf je in het Italiaans niet los:

~~su il tavolo~~ → sul tavolo
~~in la borsa~~ → nella borsa
~~da la stazione~~ → dalla stazione

Tip: zie je di il / a il / da il / in il / su il in je eigen zin? Dan moet het bijna altijd één woord worden: del / al / dal / nel / sul.

Wanneer voeg je níét samen? (per, tra, fra)

De voorzetsels per, tra en fra blijven altijd los van het lidwoord.

per il lavoro (voor het werk)
tra la riunione e il pranzo (tussen de vergadering en de lunch)
fra gli amici (tussen/onder de vrienden)

De speciale uitzondering: con

con blijft meestal los: con la collega, con gli amici.

Maar in standaard Italiaans kan het (vooral in spreektaal) samentrekken met:

con + il → col
con + i → coi

Praktisch: als je twijfelt, is con il / con i altijd correct; col / coi kom je ook vaak tegen.

Mini-overzicht per betekenis (sneller kiezen tijdens spreken)

Betekenis	Basis	Voorbeeld
“van / van de”	di	la casa dei miei amici
“naar / aan (de)”	a	andiamo al mercato
“vanuit / uit (de)”	da	entro dall’ufficio
“in (de)”	in	sono nella pausa
“op (de)”	su	la giacca sulla sedia

Snelle eindcheck (30 seconden)

Heb ik een van deze voorzetsels? di, a, da, in, su → vaak samenvoegen.
Welk lidwoord hoort bij het woord erna? il/lo/la/l’/i/gli/le.
Gebruik ik per/tra/fra? → nooit samenvoegen.
Gebruik ik con? → meestal los; col/coi kan ook.

Een samengesteld voorzetsel wordt gevormd door een enkel voorzetsel met een bepaald lidwoord te combineren.
De voorzetsels "per, tra, fra" worden niet met het lidwoord samengevoegd en blijven onveranderd.

	Il	L'	Lo	La	I	Gli	Le
Di (van)	Del	Dell'	Dello	Della	Dei	Degli	Delle
A (naar)	Al	All'	Allo	Alla	Ai	Agli	Alle
Da (van)	Dal	Dall'	Dallo	Dalla	Dai	Dagli	Dalle
In (in)	Nel	Nell'	Nello	Nella	Nei	Negli	Nelle
Su (op)	Sul	Sull'	Sullo	Sulla	Sui	Sugli	Sulle

Uitzonderingen!

"Con" wordt alleen samengevoegd met "il, i": "col, coi".

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Guardo il meteo e vedo il sole che entra ___ finestra dell’ufficio, ma fuori, vicino al mare, c’è ancora una nuvola.

2. Qui a Milano il vento arriva ___ nord e soffia forte sulla città.

3. Metto la giacca ___ sedia e poi esco un momento al sole.

4. D’inverno mi piace guardare la neve ___ tetti delle case in centro.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen met de juiste samengestelde voorzetsel (del, dello, della, dei, degli, delle; al, allo, alla, ai, agli, alle; dal, dallo, dalla, dai, dagli, dalle; nel, nello, nella, nei, negli, nelle; sul, sullo, sulla, sui, sugli, sulle). Voorbeeld: Vado a il supermercato → Vado al supermercato.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Hint Hint (di il) Parlo di il tempo con i colleghi.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Parlo del tempo con i colleghi.
(Ik praat over de tijd met de collega's.)
Hint Hint (a il) Domani vado a il lavoro in autobus.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Domani vado al lavoro in autobus.
(Morgen ga ik met de bus naar het werk.)
Hint Hint (su il) Metto il computer su il tavolo.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Metto il computer sul tavolo.
(Ik zet de computer op de tafel.)
Hint Hint (da la) Loro arrivano da la stazione alle otto.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Loro arrivano dalla stazione alle otto.
(Zij komen om acht uur aan vanaf het station.)
Hint Hint (in il) Ci sono molte nuvole in il cielo di Roma oggi.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ci sono molte nuvole nel cielo di Roma oggi.
(Er zijn vandaag veel wolken in de lucht boven Rome.)
Hint Hint (in la) Beviamo un caffè con i colleghi in la pausa.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Beviamo un caffè con i colleghi nella pausa.
(We drinken een koffie met de collega's in de pauze.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Praat met een klasgenoot over het weer vandaag en volgende week.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

Sei in ufficio e fai small talk sul meteo con i colleghi.

Bespreek

Com'è il tempo oggi nella tua città? Ti piace? Perché? (Hoe is het weer vandaag in jouw stad? Vind je het leuk? Waarom?)
Cosa fai quando c'è maltempo in città? Preferisci il sole o la pioggia? (Wat doe je wanneer het slecht weer is in de stad? Heb je liever zon of regen?)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Il bel tempo e il sole (Het mooie weer en de zon)
Il maltempo: pioggia, vento, neve (Het slechte weer: regen, wind, sneeuw)
Oggi lavoro nell'ufficio senza sole (Vandaag werk ik op kantoor zonder zon)

Gebruik in gesprek

del, della, dei, delle (del, della, dei, delle)
nel, nella, nei, nelle (nel, nella, nei, nelle)
sul, sulla, sui, sulle (sul, sulla, sui, sulle)