Temporale Konnektoren können im deutschen am Satzanfang oder in der Satzmitte stehen.

(Temporale verbindingswoorden kunnen in het Duits aan het begin of in het midden van de zin staan.)

1. Waar gáát dit over?

  • Je leert tijd uitdrukken in het Duits: wat gebeurt eerst, wat komt daarna, wat gebeurt altijd wanneer…
  • Belangrijk zijn de woorden: nachdem, wenn, zuerst, dann, schließlich.
  • Het gaat vooral om: woordvolgorde (waar staat het werkwoord?).

2. Twee soorten zinnen: hoofdzin en bijzin

In deze uitleg heb je twee basisvormen nodig:

  • Hoofdzin: werkwoord op plek 2.
    Ich dusche morgens.
  • Bijzin (met voegwoord, zoals wenn, nachdem): werkwoord aan het einde.
    wenn ich morgens dusche

Onthoud dit schema:

Type zin Signaal Plaats van het vervoegde werkwoord
Hoofdzin Geen voegwoord (of alleen: zuerst, dann, schließlich) 2e plaats
Bijzin met wenn, nachdem … helemaal aan het einde

3. "wenn" = telkens als / wanneer

wenn gebruik je voor iets dat (steeds) gebeurt als iets anders gebeurt.

  • Structuur:
    wenn + bijzin (werkwoord aan het einde) + komma + hoofdzin (werkwoord op 2).
Positie Voorbeeld Commentaar
Bijzin eerst Wenn ich aufstehe, gehe ich ins Bad. aufstehe aan het einde; daarna: gehe op plaats 2.
Bijzin achteraan Ich gehe ins Bad, wenn ich aufstehe. Zelfde regel in de bijzin: aufstehe aan het einde.

Let op een typische fout:

  • Wenn ich komme ins Büro an, … ✗
  • Wenn ich im Büro ankomme, … ✓

4. "nachdem" = nadat (iets eerder is gebeurd)

nachdem gebruik je als de ene actie klaar is en daarna iets anders komt.

  • Structuur:
    nachdem + persoon + rest + Partizip II + habe/ bin (aan het einde) + komma + hoofdzin.
Voorbeeld Uitleg
Nachdem ich geduscht habe, frühstücke ich. In de bijzin: habe staat helemaal achteraan.
Ich frühstücke, nachdem ich geduscht habe. Zelfde regel, ook als de bijzin achteraan komt.

Veelgemaakte fouten (let op de positie van habe / bin):

  • Nachdem ich habe geduscht, frühstücke ich. ✗
    Nachdem ich geduscht habe, frühstücke ich. ✓
  • Ich putze mir die Zähne, nach ich gefrühstückt habe. ✗ (verkeerde voegwoord)
  • Ich putze mir die Zähne, nachdem ich gefrühstückt habe. ✓

5. "zuerst / dann / schließlich" = volgorde aangeven

Met zuerst, dann, schließlich vertel je de stappen in je routine.

  • Het zijn hier geen voegwoorden, maar bijwoorden.
  • Ze maken géén bijzin. De zin blijft een hoofdzin: werkwoord op plaats 2.

Enkele veilige basispatronen:

Patroon Voorbeeld
Onderwerp + werkwoord + zuerst/dann/schließlich … Ich dusche zuerst.
Ich creme mich dann ein.
Zuerst/dann/schließlich + werkwoord + onderwerp …
(inversie)		 Zuerst dusche ich, dann putze ich mir die Zähne, schließlich creme ich mich ein.

Typische fout:

  • Ich dusche zuerst, dann ich creme mich ein. ✗
  • Ich dusche zuerst, dann creme ich mich ein. ✓
    Na dann komt eerst het werkwoord (creme), dan het onderwerp (ich).

6. Samenvattende schema's

Konnektor Betekenis Type zin Woordvolgorde Voorbeeld (kort)
wenn als / wanneer (herhaald, algemeen) bijzin werkwoord aan het einde Wenn ich aufstehe, gehe ich ins Bad.
nachdem nadat bijzin Partizip II + habe/bin aan het einde Nachdem ich gebadet habe, creme ich mich ein.
zuerst eerst hoofdzin werkwoord op plaats 2 Zuerst dusche ich.
dann dan, daarna hoofdzin werkwoord op plaats 2 Dann putze ich mir die Zähne.
schließlich ten slotte hoofdzin werkwoord op plaats 2 Schließlich gehe ich zur Arbeit.

7. Veelgemaakte verwarringen (en hoe je ze vermijdt)

  • Verwarring 1: "nach" vs. "nachdem"
    • nach + zelfstandig naamwoord: nach dem Frühstück
    • nachdem + bijzin: nachdem ich gefrühstückt habe
    • nach ich gefrühstückt habe ✗ → altijd nachdem + bijzin.
  • Verwarring 2: positie van het werkwoord in de bijzin
    • Wenn ich komme im Büro an ✗
    • Wenn ich im Büro ankomme ✓
    • Nachdem ich habe geduscht ✗
    • Nachdem ich geduscht habe ✓
  • Verwarring 3: tweede zin na "dann"
    • Dann ich creme mich ein. ✗
    • Dann creme ich mich ein. ✓ (inversie)

8. Stap-voor-stap: zelfcheck bij je eigen zinnen

  1. Onderstreep de konnektor: staat er wenn, nachdem, zuerst, dann, schließlich?
  2. Is het een bijzin of hoofdzin?
    • wenn, nachdem → bijzin → werkwoord aan het einde.
    • zuerst, dann, schließlich → hoofdzin → werkwoord op plaats 2.
  3. Controleer de volgorde in de bijzin:
    • Staat het vervoegde werkwoord echt helemaal achteraan?
    • Bij nachdem: staat habe/bin als laatste woord?
  4. Controleer de hoofdzin na een bijzin:
    • Na de komma begint de hoofdzin, en daar staat het werkwoord op plek 2.
    • Bijv.: Wenn ich aufstehe, gehe ich ins Bad.
  5. Controleer zinnen met "zuerst / dann / schließlich":
    • Variant A: Ich + werkwoord + zuerst/dann/…
    • Variant B: Zuerst/Dann/Schließlich + werkwoord + onderwerp
    • Niet: Zuerst ich dusche, dann ich gehe.

9. Wat kun je nu (check voor jezelf)

  • Ik kan uitleggen wanneer ik wenn en nachdem gebruik.
  • Ik kan in een bijzin met wenn / nachdem het werkwoord aan het einde zetten.
  • Ik kan mijn ochtend- of avondroutine vertellen met zuerst, dann, schließlich en de werkwoorden op plaats 2 zetten.
  • Ik herken en verbeter fouten als nach ich…, Nachdem ich habe… of dann ich gehe….

Als je deze punten met eigen voorbeelden kunt, ben je klaar om dit in gespreksoefeningen actief te gebruiken.

Konnektor (voegwoord)Beispiel (voorbeeld)
nachdem (nadat)Ich creme mich ein, nachdem ich gebadet habe. (Ik smeer me in, nadat ik gebaad heb.)
zuerst / dann / schließlich (eerst / dan / tenslotte)Zuerst benutze ich das Shampoo, dann/schließlich die Creme. (Eerst gebruik ik de shampoo, dan/tenslotte de crème.)
wenn (als / wanneer)Ich gehe ins Bad, wenn ich aufstehe. (Ik ga naar de badkamer als ik opsta.)

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. ___ nehme ich das Shampoo, dann suche ich eine Creme für empfindliche Haut.

___ pak ik de shampoo, daarna zoek ik een crème voor een gevoelige huid.)

2. Ich dusche jeden Morgen, und danach creme ich mich ein, ___ ich mich abgetrocknet habe.

Ik douche elke ochtend en daarna smeer ik me in, ___ ik me heb afgedroogd.)

3. ___ ich schwitze, benutze ich immer ein Deodorant ohne Parfüm.

___ ik zweet, gebruik ik altijd een deodorant zonder parfum.)

4. ___ putze ich mir die Zähne, dann wasche ich mir das Gesicht und schließlich creme ich mich ein, nachdem ich die Seife abgewaschen habe.

___ poets ik mijn tanden, daarna was ik mijn gezicht en tenslotte smeer ik me in, nadat ik de zeep heb afgespoeld.)

Oefening 2: Meerkeuze

Instructie: Kies in elke zin de grammaticaal juiste optie.

1.
In de bijzin met "nadat" staat het vervoegde werkwoord aan het einde, niet direct na het onderwerp.
Hier ontbreekt de voegwoord "nadat"; "na" vereist een andere constructie (bijv. daarna + hoofdzin).
2.
In de hoofdzin moet het vervoegde werkwoord op de tweede plaats staan: correct zou zijn "daarna smeer ik me in", niet "daarna ik smeer me in."
Aan het begin van de zin kan inversie voorkomen, maar hier klinkt de formulering ongewoon voor twee opeenvolgende hoofdzinnen en is het voor een A2-oefening niet ideaal.

Oefening 3: Herschrijf de zinnen

Instructie: Verbind de zinnen en gebruik daarbij de temporele voegwoorden „nadat“, „als/wanneer“, „eerst“, „daarna“ of „ten slotte“. Let op de juiste werkwoordsvolgorde.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints
  1. Ich stehe auf. Ich gehe ins Bad.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Wenn ich aufstehe, gehe ich ins Bad.
    (Als ik opsta, ga ik naar de badkamer.)
  2. Hint Hint (nachdem) Ich dusche. Ich frühstücke.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Nachdem ich geduscht habe, frühstücke ich.
    (Nadat ik heb gedoucht, ontbijt ik.)
  3. Hint Hint (zuerst / dann / schließlich) Ich wasche zuerst mein Gesicht. Ich putze meine Zähne. Am Ende benutze ich eine Creme.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Zuerst wasche ich mein Gesicht, dann putze ich meine Zähne, schließlich benutze ich eine Creme.
    (Eerst was ik mijn gezicht, dan poets ik mijn tanden, ten slotte gebruik ik een crème.)
  4. Ich komme von der Arbeit nach Hause. Ich wasche mir immer die Hände.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Wenn ich von der Arbeit nach Hause komme, wasche ich mir immer die Hände.
    (Als ik van het werk naar huis kom, was ik altijd mijn handen.)

Oefening 4: Grammatica in actie

Instructie: Beschrijf uw ochtendroutine aan uw partner; stel daarna vervolgvragen.

Vertaling tonen/verbergen
Situatie
Sie erzählen Ihrem Hausarzt kurz, wie Ihre tägliche Körperpflege morgens abläuft.
(U vertelt uw huisarts kort hoe uw dagelijkse lichaamshygiëne ’s ochtends verloopt.)
Bespreek
  • Was machen Sie zuerst im Bad und was dann? (Wat doet u eerst in de badkamer en wat daarna?)
  • Was tun Sie, nachdem Sie geduscht oder gebadet haben? Beschreiben Sie genau! (Creme, Deodorant, Parfüm…) in einfachen Sätzen!  ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? (Wat doet u nadat u heeft gedoucht of gebaad? Beschrijf precies! (crème, deodorant, parfum…) In eenvoudige zinnen!)
Nuttige woorden en uitdrukkingen
  • Zuerst dusche ich, dann putze ich mir die Zähne. (Eerst douche ik, daarna poets ik mijn tanden.)
  • Ich creme mich ein, nachdem ich geduscht habe. (Ik smeer me in nadat ik gedoucht heb.)
  • Ich nehme Deodorant, wenn ich das Haus verlasse. (Ik gebruik deodorant als ik het huis verlaat.)
Gebruik in gesprek
  • nachdem + Perfekt (nadat + perfektum)
  • zuerst / dann / schließlich (eerst / dan / ten slotte)
  • wenn + Präsens (als + presens)

Geschreven door

Deze inhoud is ontworpen en beoordeeld door het coLanguage pedagogisch team. Over coLanguage

Profile Picture

Louis Fernando Hess

Bachelor of Science - Interculturele Business Psychologie

Hamm-Lippstadt University of Applied Sciences

University_Logo

Duitsland


Laatst bijgewerkt:

donderdag, 05/03/2026 16:25