Jeszcze nie ma nauczyciela
Poproś nauczyciela

Samodzielne użycie zaimków wskazujących

Zelfstandig gebruik van aanwijzende voornaamwoorden


Aanwijzende voornaamwoorden kan je zowel bijvoeglijk als zelfstandig gebruiken.

(Zaimków wskazujących możesz używać zarówno przymiotnikowo, jak i samodzielnie.)

Kiedy używasz deze / dit / die / dat?

Deze / dit / die / dat to zaimki wskazujące: „ten/ta/to”, „tamten/tamta/tamto”.

  • dichtbij (blisko: tutaj, w ręku, „ten”): deze (de) / dit (het)
  • veraf (dalej: tam, po drugiej stronie, „tamten”): die (de) / dat (het)

Szybka tabela (klucz do wyboru)

  de-woord het-woord
blisko deze dit
daleko die dat

Krok po kroku: jak wybrać poprawną formę?

  1. Sprawdź rodzajnik rzeczownika
    • de → wybierasz z: deze / die
    • het → wybierasz z: dit / dat
  2. Zdecyduj: blisko czy daleko?
    • blisko → deze / dit
    • daleko → die / dat

Najczęstsze pułapki (i jak ich uniknąć)

  • Liczba mnoga zawsze zachowuje się jak „de”
    • de kinderen → deze kinderen (blisko), die kinderen (daleko)
    • dit kinderen / dat kinderen (błędnie)
  • Nie tłumacz 1:1 z polskiego „ten”

    W niderlandzkim musisz wybrać też de/het oraz dystans.

  • To nie jest „ten sam” co rodzajnik

    de/het to rodzajnik, a deze/dit/die/dat wskazuje (który?) i często brzmi bardziej „konkretnie”.

Gdy zaimek zastępuje rzeczownik (najważniejsze w dialogu)

Jeśli z kontekstu wiadomo, o co chodzi, możesz nie powtarzać rzeczownika.

  • Vind je deze olifant mooi of vind je die mooier?
    (Podoba ci się ten słoń czy tamten bardziej?)
  • Ik neem deze. Jij neemt die.
    (Biorę ten. Ty bierzesz tamten.)

Uwaga: forma nadal musi pasować do de/het rzeczownika, który „ukrywasz”.

Po przyimku: in dit / in deze / in die / in dat

Po przyimkach (np. in, op, bij, naast) używasz tych samych zasad.

  • in dit deel (het deel) vs in deze straat (de straat)
  • In dit hok zitten leeuwen en in deze de tijgers.
    (W tym boksie są lwy, a w tym – tygrysy.)

W takich zdaniach często pomijasz czasownik w drugiej części, bo jest „domyślny”.

W wyliczeniach i zakupach: een paar van deze, wat van die

W praktyce (sklep, biuro, restauracja) często mówimy o ilości „tego/tego”.

  • Geef me een paar van deze en wat van die.
    (Daj mi kilka z tych i trochę z tamtych.)

Tip: po van często pojawia się forma bez rzeczownika, bo jest jasne, co wskazujesz.

Mini-checklista przed odpowiedzią (samokontrola)

  • Czy rzeczownik ma de czy het?
  • Czy mówię o czymś blisko czy daleko (także „mentalnie”: inny raport, inny dział, tamta opcja)?
  • Czy to jest liczba mnoga? Jeśli tak → tylko deze/die.
  • Czy mogę pominąć rzeczownik, bo kontekst jest jasny?
  1. Zaimka wskazującego można użyć zamiast rzeczownika, jeśli wiadomo, o co chodzi. Na przykład: Vind je deze olifant mooi of vind je die mooier?
  2. Zaimka wskazującego używa się zgodnie z rodzajem i rodzajnikiem danego wyrazu.
 de-woordhet-woord
Dichtbij (Blisko)deze (ten / ta / to)dit (to)
Veraf (Daleko)die (tamten / tamta / tamto)dat (tamto)

Wyjątki!

  1. Możesz też używać zaimków wskazujących po przyimku. Na przykład: In dit hok zitten leeuwen en in deze de tijgers.
  2. Możesz też używać zaimków wskazujących w wyliczeniu. Na przykład: Geef me een paar van deze en wat van die.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Kijk, in dit verblijf wonen de olifanten en in ___ wonen de giraffen.

Spójrz, w tym wybiegają mieszkają słonie, a w ___ mieszkają żyrafy.

2. Vind je deze aap leuker of vind je ___ leuker?

Podoba ci się ta małpa bardziej czy ___ bardziej?

3. Ik wil graag een paar van ___ en wat van die, alstublieft.

Chciałbym parę ___ i kilka tamtych, proszę.

4. In dit deel van de dierentuin zie je de leeuwen, en in ___ deel zie je de apen.

W tej części zoo widzisz lwy, a w ___ części widzisz małpy.

Ćwiczenie 2: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Zawsze wybierz poprawne zdanie z zaimkami nieokreślonymi lub wskazującymi. Zwróć szczególną uwagę na prawidłowe użycie zgodnie z zasadami.

1.
To zdanie brzmi jak pytanie, ale ma być zdaniem oznajmującym; forma pytająca jest tu błędna.
'Coś' odnosi się do rzeczy lub zwierząt, ale tutaj chodzi o osobę.
2.
'Całe' używamy z rzeczownikami w liczbie pojedynczej lub zbiorowymi, bez zaimka dzierżawczego.
'Każde' nie pasuje do liczby mnogiej jak „zwierzęta”, powinno być „wszystkie.”

Ćwiczenie 3: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przekształć zdania i zastąp wskazany fragment zaimkiem wskazującym (ten, ta, to, tamten, tamta, tamto).

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi
  1. Ik vind de koffie hier lekkerder dan de koffie daar.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Ik vind deze koffie lekkerder dan die.
    (Ik vind deze koffie lekkerder dan die.)
  2. Heb je het nieuwe contract al getekend of heb je het oude contract nog?
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Heb je dit nieuwe contract al getekend of heb je dat oude nog?
    (Heb je dit nieuwe contract al getekend of heb je dat oude nog?)
  3. Wil je de rode pen of wil je de blauwe pen?
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    Wil je deze rode pen of wil je die blauwe?
    (Wil je deze rode pen of wil je die blauwe?)
  4. In het kleine kantoor zitten de stagiairs en in het grote kantoor zit de directeur.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
    In dit kleine kantoor zitten de stagiairs en in dat grote kantoor zit de directeur.
    (In dit kleine kantoor zitten de stagiairs en in dat grote kantoor zit de directeur.)

Ćwiczenie 4: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: Omów, które zwierzęta odwiedzacie i w jakiej kolejności.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie
Sytuacja
Je plant een familie-uitje naar de dierentuin en bekijkt samen de plattegrond.
(Planujecie rodzinną wycieczkę do zoo i razem oglądacie plan/z mapę.)

Omówić
  • Welke dieren wil jij als eerste zien en waarom? (Które zwierzęta chcesz zobaczyć jako pierwsze i dlaczego?)
  • Welke route kies je op de plattegrond: langs deze of langs die? Leg uit. (Którą trasę wybierasz na mapie: tę czy tamtą? Wyjaśnij.)

Przydatne słowa i zwroty
  • Ik wil eerst deze olifant zien, daarna die leeuw. (Najpierw chcę zobaczyć tego słonia, potem tego lwa.)
  • In dit deel zijn de tijgers en in dat deel de giraffen. (W tej części są tygrysy, a w tamtej części żyrafy.)

Użyj w rozmowie
  • deze / dit / die / dat zelfstandig gebruiken (użycie deze / dit / die / dat jako rzeczowników wskazujących)
  • aanwijzende voornaamwoorden na voorzetsels gebruiken (in, naast, bij) (wskazujące zaimki po przyimkach (in, naast, bij))

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Kato De Paepe

Biznes i języki

KdG University of Applied Sciences and Arts Antwerp

University_Logo

Ostatnia aktualizacja:

środa, 25/03/2026 05:39