Om naar het verleden te verwijzen, gebruiken we meestal de onvoltooid verleden tijd of de voltooid tegenwoordige tijd.
(Aby odwołać się do przeszłości, najczęściej używamy czasu przeszłego niedokonanego lub czasu teraźniejszego dokonanego.)
- Czas onvoltooid verleden tijd jest używany do opisywania wydarzeń, które następowały po sobie w przeszłości.
- De onvoltooid verleden tijd jest także używany do opisywania zwyczajów, długotrwałych czynności lub powtarzających się zdarzeń z przeszłości.
- De voltooid tegenwoordige tijd jest używany przy akcjach, które zostały zakończone.
| Gebruiksmoment (Moment użycia) | Tijdsvorm (Czas gramatyczny) | Voorbeeld (Przykład) |
|---|---|---|
| Gewoonte (Nawyk) | ovt | Als kind woonde ik in Brussel. (Jako dziecko mieszkałem w Brukseli.) |
| Beschrijving (Opis) | ovt | Het was koud en donker. (Było zimno i ciemno.) |
| Gebeurtenis op een specifiek moment in het verleden (Wydarzenie w konkretnym momencie przeszłości) | ovt | Gisteren stemde hij voor de eerste keer. (Wczoraj głosował po raz pierwszy.) |
| Twee handelingen vlak na elkaar (Dwie czynności krótko po sobie) | ovt | Hij kwam binnen en bracht het nieuws. (On weszedł i przyniósł wiadomość.) |
| Afgeronde actie (Zakończone działanie) | vtt | Ze heeft gestemd en wacht op de uitslag. (Ona zagłosowała i czeka na wynik.) |
| Verandering of beweging (Zmiana lub ruch) | vtt | Hij is verhuisd naar Gent. (On przeprowadził się do Gandawy.) |
Ćwiczenie 1: Czas przeszły dokonany czy czas przeszły niedokonany?
Instrukcja: Wstaw poprawne słowo.
heeft gewerkt, sprak, werkte, heb gestemd, stemde
1.
Zij ... in de regering van het land.
(Ona pracowała w rządzie kraju.)
2.
Vroeger ... hij altijd voor dezelfde partij.
(Wcześniej zawsze głosował na tę samą partię.)
3.
Ik ... tijdens de verkiezingen.
(Głosowałem podczas wyborów.)
4.
De minister ... over de situatie tijdens de vergadering.
(Minister mówił o sytuacji podczas spotkania.)
5.
De minister ... met de koning over het plan.
(Minister rozmawiał z królem o planie.)
6.
Zij ... vaak met de rechter tijdens haar stage.
(Ona często pracowała z sędzią podczas swojej praktyki.)
Ćwiczenie 2: Wielokrotny wybór
Instrukcja: Wybierz poprawne zdanie, które prawidłowo używa czasu przeszłego dokonanego lub niedokonanego, odpowiednio do kontekstu i zgodnie z gramatyką języka niderlandzkiego.
1.
Nieprawidłowe użycie czasu przeszłego dokonanego; dla konkretnego wydarzenia w przeszłości właściwy jest czas przeszły niedokonany.
Sprzeczność czasowa: „begonnen gisteren” jest w czasie przeszłym, podczas gdy „zijn nog bezig” wskazuje na czynność teraźniejszą; gramatycznie to niepoprawne.
2.
Błędna forma imiesłowu czasu przeszłego; powinno być „uitgebracht”.
Nieprawidłowe użycie czasu przeszłego niedokonanego, gdyż akcja jest zakończona i istotna dla teraźniejszości; prawidłowy jest czas przeszły dokonany.
3.
Czas teraźniejszy jest błędny dla sytuacji z przeszłości; poprawnie jest użyć czasu przeszłego niedokonanego „stemde”.
Czas przeszły dokonany jest tutaj niepoprawny, ponieważ mowa o nawyku w przeszłości, gdzie właściwy jest czas przeszły niedokonany.
4.
Sprzeczne czasy w jednym zdaniu; czas przeszły dokonany i niedokonany nie pasują razem bez jasnego kontekstu.
Czas przeszły niedokonany opisuje czynność bez podkreślenia związku z teraźniejszością; tutaj lepiej pasuje czas przeszły dokonany, ponieważ przeprowadzka ma aktualne znaczenie.
Ćwiczenie 3: Przepisz zwroty
Instrukcja: Przepisz zdania w odpowiednim czasie przeszłym: użyj czasu przeszłego prostego (imperfectum) dla przyzwyczajeń, opisów i wydarzeń trwających, a czasu przeszłego dokonanego (perfectum) dla zakończonych działań lub zmian.
-
Als kind woon ik in Groningen.⇒ _______________________________________________ ExampleAls kind woonde ik in Groningen.(Als kind woonde ik in Groningen.)
-
Het is koud en donker in het bos.⇒ _______________________________________________ ExampleHet was koud en donker in het bos.(Het was koud en donker in het bos.)
-
Gisteren stemt hij voor de gemeenteraad.⇒ _______________________________________________ ExampleGisteren stemde hij voor de gemeenteraad.(Gisteren stemde hij voor de gemeenteraad.)
-
Hij komt binnen en hij brengt het slechte nieuws.⇒ _______________________________________________ ExampleHij kwam binnen en bracht het slechte nieuws.(Hij kwam binnen en bracht het slechte nieuws.)
-
Ze maakt haar huiswerk. Nu is haar huiswerk klaar.⇒ _______________________________________________ ExampleZe heeft haar huiswerk gemaakt.(Ze heeft haar huiswerk gemaakt.)
-
Sinds vorige maand woont hij in Utrecht.⇒ _______________________________________________ ExampleHij is vorige maand naar Utrecht verhuisd.(Hij is vorige maand naar Utrecht verhuisd.)
