Zaimek dopełnieniowy (dopełnienia bliższego)

I pronomi oggetto diretto

I pronomi oggetto diretto sostituiscono nomi già citati.

(Zaimki dopełnienia bliższego zastępują wcześniej wspomniane rzeczowniki.)

Wyjaśnienie nauczyciela

Po co są zaimki dopełnienia bliższego (mi, ti, lo, la, ci, vi, li/le)?

Używasz ich, żeby nie powtarzać tego samego rzeczownika („klucz”, „dokument”, „koleżanki i koledzy”).

lo = „go” (rodzaj męski, lp.)
la = „ją” (rodzaj żeński, lp.)
li = „ich” (rodzaj męski, lm.)
le = „je” (rodzaj żeński, lm.)
mi/ti/ci/vi = „mnie/ciebie/nas/was” jako bezpośredni obiekt

W praktyce: odpowiadają na pytanie „kogo? co?” bez przyimka.

Jak wybrać właściwy zaimek? (szybki algorytm)

Znajdź dopełnienie bliższe: kogo? co? (bez „a”, „di”, „per”…).
Sprawdź rodzaj i liczbę rzeczownika: il/lo (m), la (ż), i (m lm), le (ż lm).
Zastąp je: lo / la / li / le (albo mi/ti/ci/vi dla osób).

Co zastępuję?	Jaki zaimek?	Mini-przykład
il documento (m, lp.)	lo	Devo portare il documento → Devo portarelo
la chiave (ż, lp.)	la	Prendo la chiave → La prendo
i colleghi (m, lm.)	li	Vedo i colleghi → Li vedo
le colleghe (ż, lm.)	le	Chiamo le colleghe → Le chiamo

Najważniejsza zasada: miejsce zaimka (szyk zdania)

Gdy czasownik jest odmieniony (vedo, prendo, chiamiamo…), zaimek stoi przed czasownikiem.

Il receptionist mi vede.
La prendo alla reception.
Li vedo domani.

Uwaga: włoski wymaga tego szyku częściej niż polski. W polskim „widzę go” jest naturalne, ale we włoskim „vedo lo” jest błędne.

~~Vedo lo.~~ → Lo vedo.

Wyjątek, który pojawia się najczęściej: bezokolicznik (infinito)

Jeśli masz konstrukcję typu: dovere / potere / volere + infinito, zaimek zwykle doklejasz na końcu bezokolicznika.

Devo riportare la chiave → Devo riportarla.
Puoi firmare il contratto? → Puoi firmarlo?
Voglio vedere i colleghi → Voglio vederli.

To jest dokładnie ten moment, na który trzeba uważać w ćwiczeniach: zaimek nie może „wisieć” osobno po bezokoliczniku.

~~Puoi firmare lo?~~ → Puoi firmarlo?

L’ przed samogłoską: lo/la → l’

lo i la skracają się do l’, gdy następne słowo zaczyna się od samogłoski (a, e, i, o, u).

Vedo il hotel → Lo vedo.
Vedo l’hotel (zaczyna się od samogłoski) → L’ vedo.
Prendo la email (często: l’email) → L’ prendo.

Nie używaj l’ przed spółgłoską.

~~L’ prendo la chiave.~~ → La prendo.

Częsty problem: „La” jako „Pani” vs „la” jako „ją”

La (z dużej litery) to forma grzecznościowa „Panią/Pana” jako dopełnienie.

Scusi, signora: La chiamo tra cinque minuti. (Zadzwonię do Pani…)

la (małą literą) to zwykłe „ją” dla rzeczy/osób rodzaju żeńskiego.

Prendo la chiave → La prendo. (Biorę ją.)

Samo-sprawdzenie: czy brzmi i działa?

Czy na pewno to jest dopełnienie bliższe bez przyimka? (kogo? co?)
Czy zaimek pasuje rodzajem i liczbą?
Czy jest przed czasownikiem odmienionym?
Jeśli jest bezokolicznik: czy zaimek jest doklejony do bezokolicznika?
Jeśli po zaimku stoi wyraz na samogłoskę: czy lo/la zmieniło się w l’?

Zaimek dopełnienia stoi przed czasownikiem.
Zaimki lo, la stają się l' przed samogłoską.

Pronome oggetto (Zaimek dopełnienia)	Esempio (Przykład)
Mi (mnie)	Il receptionist vede me (Recepcjonista widzi mnie)Il receptionist mi vede (Recepcjonista mnie* widzi*)
Ti (cię)	Il receptionist chiama te (Recepcjonista dzwoni do ciebie)Il receptionist ti chiama (Recepcjonista do ciebie* dzwoni*)
Lo (go)	Risolviamo il problema (Rozwiązujemy problem)Lo risolviamo (Rozwiązujemy go)
La (ją)	Prendo la chiave alla reception (Biorę klucz* w recepcji)La prendo alla reception (Biorę ją* w recepcji)
Ci (nas)	Il receptionist aiuta noi (Recepcjonista pomaga nam)Il receptionist ci aiuta (Recepcjonista nam* pomaga*)
Vi (was)	Il receptionist aspetta voi (Recepcjonista czeka na was)Il receptionist vi aspetta (Recepcjonista na was* czeka*)
Li/le (ich/je)	Ora vedo loro (Teraz widzę ich)Li vedo ora (Teraz ich* widzę*)

Wyjątki!

Z czasownikiem w bezokoliczniku zaimek łączy się z czasownikiem na końcu. Przykład: "io devo riportare la chiave in reception" -> "devo riportarla in reception".

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Ha prenotato il GPS online? Sì, ___ ho prenotato ieri sera.

2. La patente di guida? Mi dispiace, non ___ trovo nella borsa.

3. Il modulo è pronto: per favore, ___ firmi qui.

4. Devo riportare le chiavi domani mattina? Sì, deve riportar___ in ufficio entro le dieci.

Ćwiczenie 2: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawne zdanie z zaimkiem dopełnienia bliższego.

Ćwiczenie 3: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przepisz zdania, zastępując pogrubioną część odpowiednim zaimkiem dopełnienia bliższego (mi, ti, lo, la, ci, vi, li/le). Jeśli występuje bezokolicznik, przyłącz zaimek na końcu czasownika (np.: devo prendere la chiave → devo prenderla).

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

Il receptionist vede **me** ogni mattina.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Il receptionist mi vede ogni mattina.
(Recepcjonista widzi mi każdego ranka.)
Scusi, signora: chiamo **Lei** tra cinque minuti.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Scusi, signora: La chiamo tra cinque minuti.
(Przepraszam, proszę pani: zadzwonię do La za pięć minut.)
Prendo **la chiave** alla reception.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
La prendo alla reception.
(Biorę La w recepcji.)
Hai il mio documento? Devo portare **il documento** in ufficio.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Hai il mio documento? Devo portarlo in ufficio.
(Masz mój dokument? Muszę go zanieść do biura.)

Ćwiczenie 4: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: W parach negocjujcie rozwiązanie, używając zaimków dopełnienia bliższego i bezokolicznika.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie

Sytuacja

All'autonoleggio, la tua prenotazione presenta un problema con l'assicurazione inclusa.

Omówić

Spiega il problema all'addetto e chiedi cosa può fare per aiutarti. (Wyjaśnij problem pracownikowi i zapytaj, co może zrobić, żeby ci pomóc.)
Chiedi di controllare il modulo, il deposito e la patente: cosa manca?","Se il GPS o una ruota è rotta, che cosa proponi di fare?","Decidete se cancellare la prenotazione o cambiarla e motivate la scelta. (Poproś, żeby sprawdził formularz, kaucję i prawo jazdy: czego brakuje?","Jeśli GPS lub koło jest uszkodzone, co proponujesz zrobić?","Zdecydujcie, czy anulować rezerwację, czy ją zmienić, i uzasadnijcie wybór.)

Przydatne słowa i zwroty

Può controllare il modulo? Devo firmarlo. (Czy może Pan/Pani sprawdzić formularz? Muszę go podpisać.)
Il deposito non lo vedo sul contratto, può aggiungerlo? (Nie widzę kaucji na umowie, czy może Pan/Pani ją dodać?)
Ho prenotato il GPS ma non lo trovo: potete darmi un rimborso? (Zarezerwowałem GPS, ale go nie znajduję: czy możecie zwrócić mi pieniądze?)

Użyj w rozmowie

mi/ti/ci/vi + verbo (Il responsabile mi aiuta, ti chiama) (mi/ti/ci/vi + czasownik (Il responsabile mi aiuta, ti chiama))
lo/la/li/le prima del verbo (La prenotazione la cambiamo) (lo/la/li/le przed czasownikiem (La prenotazione la cambiamo))
pronome attaccato all'infinito (Devo controllarlo, riportarla, cancellarla) (zaimek dołączony do bezokolicznika (Devo controllarlo, riportarla, cancellarla))