De imperfetto: onregelmatige werkwoorden

L'imperfetto: i verbi irregolari

Alcuni verbi all'imperfetto sono irregolari e cambiano nella radice o coniugazione.

(Sommige werkwoorden in de imperfetto zijn onregelmatig en veranderen in de stam of de vervoeging.)

Uitleg van de docent

Wat is de imperfetto bij onregelmatige werkwoorden?

De imperfetto gebruik je voor:

achtergrond in het verleden: wat er aan de gang was
gewoontes vroeger: wat je “altijd / vaak” deed
situaties (beschrijvingen): hoe iets/ iemand was

In dit hoofdstuk gaat het om drie veelgebruikte werkwoorden in de imperfetto:

fare = doen / maken
dire = zeggen / vertellen
essere = zijn

De kern: stam verandert, uitgangen blijven (meestal) normaal

Veel onregelmatige werkwoorden zijn gedeeltelijk onregelmatig in de imperfetto:

ze veranderen de stam (het begin),
maar houden de gewone imperfetto-uitgangen.

Werkwoord	Stam in imperfetto	Uitgang (regel)	Voorbeeld (io)
fare	fac-	-evo, -evi, -eva…	io facevo
dire	dic-	-evo, -evi, -eva…	io dicevo
essere	hele vorm verandert	onregelmatig	io ero

Snelle opbouw: zo controleer je of je vorm klopt

Stap 1: kies de persoon (io/tu/lui…)
Stap 2: kies de juiste stam
- fare → fac-
- dire → dic-
- essere → er- (maar let op: de hele reeks is speciaal)
Stap 3: plak de imperfetto-uitgang
- io -evo
- tu -evi
- lui/lei -eva
- noi -evamo
- voi -evate
- loro -evano

Essere: de uitzondering die je gewoon moet automatiseren

Essere is in de imperfetto volledig onregelmatig. Leer dit rijtje als één blok:

Persoon	essere (imperfetto)
io	ero
tu	eri
lui/lei	era
noi	eravamo
voi	eravate
loro	erano

Typische valkuilen (en hoe je ze snel herkent)

Verkeerde stam

~~dicavo~~ → dicevo (stam is dic-)

~~facievo~~ → facevo (stam is fac-)
Verkeerde persoon (ik vs. hij/zij)

io dicevo = ik zei / ik vertelde

lui/lei diceva = hij/zij zei
Imperfetto vs. passato prossimo
- imperfecto: achtergrond/duur/gewoonte → dicevo, facevo, ero
- passato prossimo: afgeronde actie (“één keer”) → ho detto (= ik heb gezegd / ik zei)

Mini-check: wanneer kies je in dit thema de imperfetto?

Staat er iets als sempre, spesso, di solito, da piccolo, da giovane?

→ grote kans op imperfetto (gewoonte/achtergrond).
Beschrijf je een situatie (waar je was / hoe het was)?

→ vaak essere in imperfetto: ero, eravamo…
Gaat het om “wat ik aan het doen was / wat ik zei” tijdens een moment?

→ facevo / dicevo

Wat je nu beheerst

Je herkent dat fare en dire de stam veranderen, maar gewone uitgangen nemen.
Je gebruikt essere met het vaste rijtje: ero, eri, era, eravamo, eravate, erano.
Je let op het verschil tussen achtergrond/gewoonte (imperfetto) en afgerond feit (passato prossimo).

De meeste onregelmatige werkwoorden, zoals "fare", "dire", zijn gedeeltelijk onregelmatig: ze veranderen van stam, maar de vervoeging blijft regelmatig.
Het werkwoord "essere" is volledig onregelmatig: het verandert zowel van stam als van vervoeging.

1a coniugazione: verbo fare (1e vervoeging: werkwoord fare)	2a coniugazione: verbo essere	3a coniugazione: verbo dire (3e vervoeging: werkwoord dire)
Io facevo	Io ero	Io dicevo
Tu facevi	Tu eri	Tu dicevi
Lui / lei faceva	Lui / lei era	Lui / lei diceva
Noi facevamo	Noi eravamo	Noi dicevamo
Voi facevate	Voi eravate	Voi dicevate
Loro facevano	Loro erano	Loro dicevano

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Ieri sera guardavo il telegiornale e ____ a mia moglie che la situazione era preoccupante.

2. Da piccolo ____ sempre una chiamata a mia nonna dopo il programma in TV.

3. Quando ____ in ufficio, navigavamo su Internet per leggere le notizie.

4. Da giovane ____ molto attento ai titoli del giornale, ma i miei amici non lo erano.

Oefening 2: Meerkeuze

Instructie: Kies de correcte zin in de onvoltooid verleden tijd.

Oefening 3: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen in de onvoltooid verleden tijd: verander alleen het werkwoord tussen haakjes (fare, essere, dire) naar de juiste vorm.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Da bambino io (essere) molto timido a scuola.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Da bambino io ero molto timido a scuola.
(Als kind was ik erg verlegen op school.)
Quando tu (fare) il tirocinio, (fare) spesso tardi in ufficio.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Quando tu facevi il tirocinio, facevi spesso tardi in ufficio.
(Toen jij stage liep, deed je vaak laat op kantoor.)
Nel 2020 lui (essere) ancora in Italia per lavoro.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Nel 2020 lui era ancora in Italia per lavoro.
(In 2020 was hij nog in Italië voor zijn werk.)
Prima noi (dire) sempre la verità ai clienti.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Prima noi dicevamo sempre la verità ai clienti.
(Vroeger zeiden wij altijd de waarheid tegen de klanten.)

Oefening 4: Grammatica in actie

Instructie: Praat over het nieuws en beeld uit wat er gebeurde en wat jullie zeiden.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

In ufficio discuti con un collega una notizia vista ieri al telegiornale.

Bespreek

Qual era il titolo e di cosa parlava il servizio? (Wat was de titel en waar ging de reportage over?)
Dove eri quando l'hai sentita e cosa facevi in quel momento? (Waar was je toen je het hoorde en wat deed je op dat moment?)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Ieri guardavo il telegiornale e il presentatore diceva... (Gisteren keek ik naar het tv-journaal en de nieuwslezer zei...)
Ero in ufficio e facevo una chiamata quando ho letto il titolo. (Ik was op kantoor en ik was aan het bellen toen ik de kop las.)
Navigavo su Internet e le notizie dicevano che la situazione era complicata. (Ik was op internet aan het surfen en in het nieuws zeiden ze dat de situatie ingewikkeld was.)

Gebruik in gesprek

ero/eri/era (ik was/jij was/hij/zij was)
facevo/facevi/faceva (ik deed/jij deed/hij/zij deed)
dicevo/dicevi/diceva (ik zei/jij zei/hij/zij zei)