Jeszcze nie ma nauczyciela
Chcę nauczyciela!

Onbepaalde voornaamwoorden verwijzen naar niet-specifieke personen of zaken, zoals ieder, elk, alles, wat, wie, allemaal.

(Zaimek nieokreślony odnosi się do osób lub rzeczy w sposób niesprecyzowany, na przykład ieder, elk, alles, wat, wie, allemaal.)

1. O co chodzi w tym rozdziale?

  • Uczysz się kilku ważnych zaimków nieokreślonych po niderlandzku.
  • Wszystkie znaczą mniej więcej: każdy, wszystko, kto, co, wszyscy.
  • Najważniejsze formy: ieder / iedere / elk / elke / alles / allemaal / wie / wat.

Po lekturze tej strony powinieneś umieć sam wybrać poprawną formę w typowych zdaniach.

2. Dwa kroki: osoba czy rzecz? liczba czy pojedynczo?

  1. Najpierw pytaj: mówisz o osobie czy o rzeczy?
  2. Potem pytaj: stoi zaimek przed rzeczownikiem (przymiotnikowo) czy sam (samodzielnie)?

Te dwa pytania prowadzą do poprawnej formy w 90% sytuacji A1.

3. "ieder / iedere" i "elk / elke" – krótkie podsumowanie

  • ieder(e) – zwykle o osobach.
  • elk(e) – zwykle o rzeczach.
  • Oba znaczą: każdy, każde, każda.
Rodzaj użycia Rodzajnik Forma Przykład Tłumaczenie
Przed rzeczownikiem
(bijvoeglijk)
het-woord ieder / elk Elk huis heeft een deur. Każdy dom ma drzwi.
de-woord iedere / elke Iedere leerling is geslaagd. Każdy uczeń zdał.
Samodzielnie
(zelfstandig)
ieder Aan ieder gaf hij een geschenk. Każdemu dał prezent.
elk Op elk van haar broeken zit een vlek. Na każdych jej spodniach jest plama.

Mini-schemat:

  • het-woord (het huis) → elk huis / ieder huis
  • de-woord (de leerling) → elke leerling / iedere leerling

4. Jak zapamiętać: "het-woord" czy "de-woord"?

Na poziomie A1 nie musisz znać rodzaju każdego słowa. Skup się na często używanych rzeczownikach.

  • het + rzecz → użyj elk / ieder
  • de + rzecz → użyj elke / iedere

Przykład z życia:

  • het apparaat → Elk apparaat werkt goed.
    Każde urządzenie działa dobrze.
  • de collega → Iedere collega krijgt een e-mail.
    Każdy kolega dostaje e‑mail.

W praktyce możesz często zamieniać ieder(e) i elk(e) – obie formy są poprawne, jeśli zgadza się rodzajnik (de / het).

5. "alles" czy "allemaal"?

To dwa różne słowa, choć w polskim często oba tłumaczymy jako „wszystko / wszyscy”.

Forma Znaczenie Użycie Przykład Tłumaczenie
alles wszystko (rzeczy, sytuacje) bez rzeczownika po nim Alles is mogelijk. Wszystko jest możliwe.
allemaal wszyscy / wszystkie (osoby, elementy grupy) zwykle przy l.mn. (podmiot lub zaimek osobowy) Hebben jullie allemaal de opdracht gemaakt? Czy wszyscy zrobiliście to zadanie?
  • alles → mówisz o rzeczach jako całości.
    • Alles in het huis werkt goed.
      Wszystko w domu działa dobrze.
  • allemaal → mówisz o grupie osób lub rzeczy (każdy element z grupy).
    • De kinderen maken allemaal hun huiswerk.
      Dzieci wszystkie odrabiają pracę domową.

Uwaga praktyczna: przy pytaniu z zaimkiem pytającym (kto? co?) użyjesz tylko allemaal:

  • Hebben jullie allemaal de online training gemaakt?
    Hebben jullie alles de online training gemaakt? – błędne

6. "wie" i "wat" jako zaimki nieokreślone

Na A1 wystarczą dwie proste zasady:

  • wie → o osobie lub osobach: „kto (kolwiek)”
  • wat → o rzeczach / czynnościach: „co (kolwiek)”

Typowe wzory zdań:

  • Wie + zdanie, ...
    • Wie het eerst komt, mag kiezen.
      Kto przyjdzie pierwszy, może wybrać.
    • Wie de oven gebruikt, moet hem uitzetten.
      Kto używa piekarnika, musi go wyłączyć.
  • Wat + zdanie, ...
    • Wat je vandaag doet, is goed.
      Cokolwiek dziś zrobisz, jest w porządku.
    • Wat je maar kiest, alles is goed.
      Cokolwiek wybierzesz, wszystko jest dobrze.

Do zapamiętania:

  • Jeśli po polsku możesz powiedzieć „kto coś zrobi”, po niderlandzku użyj wie.
  • Jeśli po polsku możesz powiedzieć „co / cokolwiek zrobisz / wybierzesz”, użyj wat.

7. Typowe błędy Polaków – na co uważać?

  • Mieszanie "alles" i "allemaal"
    • ✔ De studenten hebben allemaal een laptop.
      De studenten hebben alles een laptop.
    • ✔ Alles is nieuw voor mij.
      Allemaal is nieuw voor mij.
  • Brak zgody z "de / het" przy elke / elk
    • ✔ Elk apparaat (het apparaat)
      Elke apparaat – błędne
    • ✔ Elke student (de student)
      Elk student – błędne
  • Używanie "wie" przy rzeczach
    • ✔ Wat je ook doet, het is goed.
      Wie je ook doet, het ist goed. – błędne

8. Szybki autotest – sprawdź, czy rozumiesz

  1. Chcesz powiedzieć: „Każde urządzenie w kuchni działa dobrze”.
    Czy powiesz:
    • a) Elke apparaat werkt goed.
    • b) Elk apparaat werkt goed.

    Poprawna odpowiedź: b (het apparaat → elk).

  2. Chcesz powiedzieć: „Wszystko w tym biurze jest nowe”.
    Czy użyjesz:
    • a) Alles is nieuw hier.
    • b) Allemaal is nieuw hier.

    Poprawna odpowiedź: a (mówisz o rzeczach, całości → alles).

  3. Chcesz powiedzieć: „Kto używa pralki, musi ją wyłączyć”.
    Czy użyjesz:
    • a) Wie de wasmachine gebruikt...
    • b) Wat de wasmachine gebruikt...

    Poprawna odpowiedź: a (chodzi o osobę → wie).

9. Krótkie podsumowanie do zapamiętania

  • ieder / iedere – częściej o ludziach, „każdy”.
  • elk / elke – częściej o rzeczach, „każdy / każde”.
  • alles – „wszystko” (rzeczy, sytuacje), bez rzeczownika.
  • allemaal – „wszyscy / wszystkie”, przy liczbie mnogiej (my, wy, oni).
  • wie – „kto (kolwiek)” – o osobach.
  • wat – „co (kolwiek)” – o rzeczach i czynnościach.

Jeśli będziesz konsekwentnie zadawać sobie dwa pytania: osoba czy rzecz? oraz de czy het?, wybór poprawnej formy szybko stanie się automatyczny.

  1. 'Ieder' używasz w odniesieniu do osób, a 'elk' w odniesieniu do rzeczy.
  2. 'Elk/ieder' używasz z 'het-woorden'.
  3. 'Elke/iedere' używasz z 'de-woorden'.
  4. 'Wie' odnosi się do osób.
  5. 'Wat' odnosi się do rzeczy.
Gebruik (Użycie)Voornaamwoord (Zaimek)Voorbeeld (Przykład)
Bijvoeglijk gebruik (Użycie przymiotnikowe)ieder(e)Ieder mens heeft een naam. (Każdy człowiek ma imię.)
Iedere leerling is geslaagd. (Każdy uczeń zdał.)
elk(e)Elk huis heeft een deur. (Każdy dom ma drzwi.)
Ik ontbijt elke dag. (Jem śniadanie każdego dnia.)
Zelfstandig gebruik (Użycie samodzielne)iederAan ieder gaf hij een geschenk. (Każdemu dał prezent.)
elkOp elk van haar broeken zit een vlek. (Na każdych jej spodniach jest plama.)
allesAlles is mogelijk. (Wszystko jest możliwe.)
wieWie het eerst komt, mag kiezen. (Kto pierwszy przyjdzie, może wybrać.)
watWat je maar doet, alles is goed. (Cokolwiek robisz, wszystko jest w porządku.)
allemaalHebben jullie allemaal de opdracht gemaakt? (Czy wszyscy zrobiliście zadanie?)

Wyjątki!

  1. Przy zaimku pytającym możesz jako zaimek nieokreślony użyć tylko allemaal.
  2. Alles używasz w odniesieniu do rzeczy.

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. Ik controleer ___ apparaat in de keuken: de koelkast, de afwasmachine en de magnetron.

Sprawdzam ___ urządzenie w kuchni: lodówkę, zmywarkę i mikrofalówkę.)

2. ___ maand kijk ik naar de energierekening, want de verwarming en de vriezer staan altijd aan.

___ miesiąca sprawdzam rachunek za prąd, bo ogrzewanie i zamrażarka są zawsze włączone.)

3. Hebben jullie ___ de wasmachine uitgezet na het programma?

Czy wy ___ wyłączyliście pralkę po zakończeniu programu?)

4. ___ de oven gebruikt, moet hem daarna uitzetten, anders wordt alles te warm in de keuken.

___ używa piekarnika, musi go potem wyłączyć, inaczej w kuchni zrobi się za gorąco.)

Ćwiczenie 2: Przepisz zwroty

Instrukcja: Przekształć zdania i użyj odpowiedniego zaimka nieokreślonego: ieder(e), elk(e), alles, wie, wat of allemaal.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi
  1. Wskazówka Wskazówka (ieder) De docent geeft een pen aan elke student.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    De docent geeft een pen aan ieder.
    (De docent geeft een pen aan ieder.)
  2. Wskazówka Wskazówka (alles) De ramen zijn vies. De deuren zijn ook vies.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Alles is vies.
    (Alles is vies.)
  3. Elke collega krijgt een uitnodiging voor de vergadering.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Iedere collega krijgt een uitnodiging voor de vergadering.
    (Iedere collega krijgt een uitnodiging voor de vergadering.)
  4. Wskazówka Wskazówka (allemaal) De kinderen maken de huiswerkopdracht.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    De kinderen maken allemaal de huiswerkopdracht.
    (De kinderen maken allemaal de huiswerkopdracht.)
  5. Wskazówka Wskazówka (wie) De persoon die eerst komt, mag een stoel kiezen.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Wie het eerst komt, mag een stoel kiezen.
    (Wie het eerst komt, mag een stoel kiezen.)
  6. Wskazówka Wskazówka (wat) Je kunt kiezen: deze broek, die jas of die trui. Het maakt niet uit.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Wat je ook kiest, het maakt niet uit.
    (Wat je ook kiest, het maakt niet uit.)

Ćwiczenie 3: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: Omów, kto korzysta z jakiego urządzenia, kiedy i kto wyłącza wszystko.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie
Sytuacja
Jij en je huisgenoot maken samen duidelijke regels voor gebruik van apparaten thuis.
(Ty i Twój współlokator ustalacie razem jasne zasady korzystania z urządzeń w domu.)

Omówić
  • Wie gebruikt iedere ochtend de verwarming en de koelkast? (Kto codziennie rano włącza ogrzewanie i lodówkę?)
  • Wie zet na gebruik de afwasmachine en de wasmachine uit? (Kto po użyciu wyłącza zmywarkę i pralkę?)

Przydatne słowa i zwroty
  • de afwasmachine — wie zet de afwasmachine aan? (zmywarka — kto włącza zmywarkę?)
  • de wasmachine — ieder mag één keer per week wassen (pralka — każdy może raz w tygodniu zrobić pranie)
  • de stofzuiger — wie gebruikt de stofzuiger vandaag? (odkurzacz — kto dziś użyje odkurzacza?)

Użyj w rozmowie
  • ieder / elk (każdy / każdy)
  • wie / wat (kto / co)
  • alles / allemaal (wszystko / wszyscy)

Napisane przez

Ta treść została zaprojektowana i sprawdzona przez zespół pedagogiczny coLanguage. O coLanguage

Profile Picture

Kato De Paepe

Biznes i języki

KdG University of Applied Sciences and Arts Antwerp

University_Logo

Ostatnia aktualizacja:

środa, 18/02/2026 18:29