Zaimek względny "que"

El relativo "que"

"Que" se usa en oraciones relativas para dar más información sobre el sustantivo.

( "Que" używa się w zdaniach względnych, aby podać więcej informacji o rzeczowniku.)

Wyjaśnienie nauczyciela

Po co są zaimki względne (pronombres relativos)?

Łączą dwa zdania w jedno i dodają informację o rzeczowniku.
W praktyce: „ten/ta/to, który/a/e…”, „osoba, która…”, „firma, której…”.

Wskazówka: najpierw znajdź rzeczownik, o którym mówisz (menu, osoba, firma). Potem wybierz odpowiedni zaimek.

Szybki wybór: que, quien/quienes, cuyo/cuya/cuyos/cuyas

Chcesz powiedzieć…	Użyj	Mini-przykład
„który/która/które” o rzeczy lub osobie (najczęściej)	que	El menú que compré es equilibrado.
„który/która” o osobie (często formalnie lub po przyimku)	quien / quienes	La persona quien me llamó es la nutricionista.
„czyj/którego/której” = posiadanie	cuyo/a/os/as	Es una empresa cuyos menús son sanos.

„Que”: najbezpieczniejsze i najczęstsze

Que pasuje do rzeczy i osób w zdaniach względnych typu „który…”.
Nie zmienia formy: zawsze que.

Poprawnie	Dlaczego
El arroz que comimos ayer llevaba verduras.	Opisujesz „arroz” (rzecz).
Conozco a una nutricionista que trabaja en el centro de salud.	W prostym zdaniu o osobie też naturalnie używa się que.

„Quien / quienes”: tylko osoby i typowe miejsca użycia

quien (l. poj.) / quienes (l. mn.) odnoszą się do osób.
Najczęściej zobaczysz je w konstrukcjach bardziej formalnych lub po przyimku.

Poprawnie	Błąd (częsty)
La persona quien me recomendó el restaurante tiene buen gusto.	~~El menú quien me recomendó la nutricionista…~~ (menu = rzecz)
La dietista, a quien consulté, me ayudó mucho.	~~La dietista, a que consulté…~~ (po przyimku dla osób często wybiera się a quien)

Uwaga A2: jeśli nie masz pewności, w zdaniach prostych o osobach zazwyczaj wybieraj que.

„Cuyo / cuya / cuyos / cuyas”: posiadanie (to nie jest „który”)

cuyo = „czyj / którego / której”, czyli łączy i pokazuje właściciela.
Wzór: rzeczownik (właściciel) + cuyo/a/os/as + rzeczownik (to, co jest posiadane).
Nigdy nie stoi bezpośrednio przed czasownikiem.

Poprawnie	Niepoprawnie
Es una empresa cuyos menús son muy sanos.	~~Es una empresa cuyo son muy sanos.~~ (musi być rzeczownik: menús)
Tengo una amiga cuya madre es dietista.	~~Tengo una amiga cuyo trabaja…~~ (po cuyo nie może od razu być czasownik)

Zgoda (concordancia) w „cuyo”: z czym ma się zgadzać?

cuyo zgadza się z rzeczą posiadaną (tym, co jest po „cuyo”), nie z właścicielem.
Dobierasz rodzaj i liczbę jak przymiotnik.

Posiadane (rzeczownik po „cuyo”)	Forma	Przykład
el informe (m. l.poj.)	cuyo	El experto cuyo informe leí trabaja en Madrid.
la propuesta (ż. l.poj.)	cuya	La consultora cuya propuesta aceptamos es muy sólida.
los datos (m. l.mn.)	cuyos	Es un proyecto cuyos datos son confidenciales.
las medidas (ż. l.mn.)	cuyas	Es una política cuyas medidas son claras.

Szybka autokontrola (3 pytania przed wyborem)

Czy mówię o rzeczy/osobie i tylko dodaję informację? → zwykle que.
Czy mówię o osobie i mam konstrukcję bardziej formalną lub po przyimku (a/de/con…)? → często quien / a quien.
Czy chodzi o posiadanie („czyj”) i po zaimku ma być rzeczownik? → cuyo/a/os/as.

Drobna pułapka: „de pollo” zamiast zdań z „que”

Gdy mówisz o typie/składniku, hiszpański często wybiera konstrukcję z de, nie zdanie względne.

Naturalnie	Mniej naturalnie
El plato de pollo está muy salado.	~~El plato que es de pollo está muy salado.~~

Quien używa się, aby odnosić się do osób.
Cuyo wskazuje na posiadanie.

Pronombre Relativo	Ejemplo
Que	El arroz que cociné estaba perfecto. (Ryż, który ugotowałem, był idealny.)
Quien / Quienes	La persona quien me recomendó este restaurante tiene buen gusto. (Osoba, która poleciła mi tę restaurację, ma dobry gust.)
Cuyo / Cuya Cuyos / Cuyas	Es un cocinero cuyas recetas son famosas. (To kucharz, którego przepisy są sławne.)

Pronombre Relativo

Ejemplo

Que

El arroz que cociné estaba perfecto. (Ryż, który ugotowałem, był idealny.)

Quien / Quienes

La persona quien me recomendó este restaurante tiene buen gusto. (Osoba, która poleciła mi tę restaurację, ma dobry gust.)

Cuyo / Cuya

Cuyos / Cuyas

Es un cocinero cuyas recetas son famosas. (To kucharz, którego przepisy są sławne.)

Ćwiczenie 1: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawną odpowiedź

1. El menú semanal ____ me recomendó la dietista es equilibrado.

2. El arroz ____ comimos ayer llevaba pollo y verduras.

3. Prefiero la lechuga ____ está más fresca para la ensalada.

4. El zumo de naranja ____ voy a comprar no tiene azúcar.

Ćwiczenie 2: Wielokrotny wybór

Instrukcja: Wybierz poprawne zdanie z odpowiednim zaimkiem względnym.

Ćwiczenie 3: Przepisz zwroty

Instrukcja: Połącz dwa zdania w jedno, używając odpowiedniego zaimka względnego (que, quien/quienes, cuyo/cuya/cuyos/cuyas).

Pokaż/Ukryj tłumaczenie Pokaż/Ukryj podpowiedzi

Tengo una dieta. La dieta no es muy estricta.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Tengo una dieta que no es muy estricta.
(Mam dietę, która nie jest zbyt rygorystyczna.)
Conozco a una nutricionista. Ella trabaja en el centro de salud.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Conozco a una nutricionista que trabaja en el centro de salud.
(Znam dietetyczkę, która pracuje w ośrodku zdrowia.)
Este es el compañero. Él me recomendó un restaurante saludable.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Este es el compañero que me recomendó un restaurante saludable.
(To jest kolega, który polecił mi zdrową restaurację.)
Wskazówka Wskazówka (cuyos) Es una empresa. Sus menús son muy sanos.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Przykład
Es una empresa cuyos menús son muy sanos.
(To jest firma, której menu są bardzo zdrowe.)

Ćwiczenie 4: Gramatyka w praktyce

Instrukcja: Porozmawiajcie i ustalcie zdrowe, zrównoważone menu tygodniowe na tydzień pracy.

Pokaż/Ukryj tłumaczenie

Sytuacja

En la oficina, organizas con un compañero un menú semanal saludable.

Omówić

¿Qué bebida que hidrata prefieres: zumo o refresco? ¿Por qué? (Jaki napój lepiej nawadnia według ciebie: sok czy napój gazowany? Dlaczego?)
¿Qué merienda saludable puedes traer a la oficina? Describe los ingredientes básicos. (Jaką zdrową przekąskę możesz przynieść do biura? Opisz jej podstawowe składniki.)

Przydatne słowa i zwroty

Busco una dieta que sea sana y equilibrada. (Szukam diety, która jest zdrowa i zbilansowana.)
Prefiero el arroz que preparo con pollo y lechuga. (Wolę ryż, który przygotowuję z kurczakiem i sałatą.)
La persona que me recomendó este menú trabaja en mi oficina. (Osoba, która poleciła mi to menu, pracuje w moim biurze.)

Użyj w rozmowie

que (para describir comida e ingredientes) (que (do opisywania jedzenia i składników))
quien (para hablar de la persona que recomienda) (quien (do mówienia o osobie, która poleca))
cuyo/cuya (para indicar posesión) (cuyo/cuya (do wskazywania przynależności/posiadania))