Het aanwijzend voornaamwoord (dieser, diese, dieses)

Das Demonstrativpronomen (dieser, diese, dieses)

„Dieser, diese, dieses“ benutzt man, um etwas Bestimmtes zu zeigen oder zu betonen.

(„Dieser, diese, dieses“ gebruik je om iets specifieks aan te wijzen of te benadrukken.)

Uitleg van de docent

Wat betekent dies- (dieser/diese/dieses)?

dies- betekent: deze / dit (heel dichtbij, of “deze specifieke hier”).

dieser = deze (mannelijk woord)
diese = deze (vrouwelijk woord / meervoud)
dieses = dit (onzijdig woord)

Belangrijk: in het Duits verandert “deze/dit” ook door de naamval (Nominativ/Akkusativ/Dativ).

Stap-voor-stap: zo kies je de juiste vorm

Stap 1: bepaal het geslacht van het zelfstandig naamwoord.
- der Stuhl (m) → dies- + mannelijke uitgang
- die Lampe (v) → dies- + vrouwelijke uitgang
- das Sofa (o) → dies- + onzijdige uitgang
- die Leute (mv) → dies- + meervoud-uitgang
Stap 2: bepaal de naamval (functie in de zin).
- Nominativ = onderwerp (wie/wat doet iets?)
- Akkusativ = lijdend voorwerp (wie/wat neem/koop/zie ik?)
- Dativ = “aan/met/bij/op…” (indirect object of na bepaalde voorzetsels)
Stap 3: pak de vorm uit de tabel (geslacht + naamval).

Snelle visuele check: welke vorm zie je het vaakst?

Wanneer?	Waar let je op?	Typische vorm
Nominativ	Onderwerp	der → dieser, die → diese, das → dieses, mv → diese
Akkusativ	Lijdend voorwerp	alleen mannelijk verandert: der → diesen
Dativ	Vaak na: mit, zu, bei, von, aus…	m/o → diesem, v → dieser, mv → diesen

De 3 valkuilen die bijna iedereen heeft

1) Alleen “mannelijk + Akkusativ” krijgt -en

Ich nehme diesen Stuhl. (der Stuhl → Akkusativ)

~~Ich nehme dieser Stuhl.~~
2) Dativ meervoud is “diesen” (en het zelfstandig naamwoord krijgt vaak ook -n)

Ich spreche mit diesen Leuten.

Let op: “Leuten” heeft al -n. Bij veel woorden komt die -n erbij: mit diesen Kunden, mit diesen Fragen.
3) Dativ vrouwelijk is “dieser” (niet “diesem”)

Ich helfe dieser Kollegin.

~~Ich helfe diesem Kollegin.~~

Minimale set die je meteen moet herkennen (A1)

dieser = der + onderwerp (m)
diesen = der + lijdend voorwerp (m) (dé klassieker)
diesem = dativ (m/o)
dieser = dativ (v)
diese = die (v/mv) in Nominativ/Akkusativ
diesen = dativ (mv)

Zelfcheck in 10 seconden

Is het woord der/die/das of meervoud?
Is het onderwerp (Nominativ) of object?
Staat er een dativ-signaalwoord zoals mit/zu/bei/von/aus?
Check: bij mannelijk Akkusativ moet je bijna altijd -en zien: diesen.

Kleine voorbeeldzinnen (kantoorcontext)

Dieser Kreis ist sehr groß. (onderwerp, m)
Ich mag dieses Logo. (lijdend voorwerp, o)
Kannst du mir mit diesem Entwurf helfen? (mit + dativ, m)
Wir arbeiten mit diesen Farben. (mit + dativ, mv)

Het voornaamwoord past zich aan naamval, getal en geslacht aan.

Kasus (Naamval)	Maskulin (Mannelijk)	Feminin (Vrouwelijk)	Neutrum (Onzijdig)	Plural (Meervoud)
Nominativ (Nominatief)	dieser	diese	dieses	diese
Akkusativ (Accusatief)	diesen	diese	dieses	diese
Dativ (Datief)	diesem	dieser	diesem	diesen

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. ___ Kreis ist sehr groß.

2. Ich mag ___ Quadrat.

3. Kannst du mir mit ___ Rechteck helfen?

4. Die Linie passt zu ___ Formen.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen en vul „deze / deze / dit / deze / deze / deze / deze“ in de juiste naamval (nominatief, accusatief, datief) en geslacht in.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Ich nehme ____ Stuhl. (maskulin, Akkusativ)

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ich nehme diesen Stuhl.
(Ik neem deze stoel.)
____ Lampe ist sehr schön. (feminin, Nominativ)

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Diese Lampe ist sehr schön.
(Deze lamp is heel mooi.)
Ich kaufe ____ Sofa. (neutrum, Akkusativ)

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ich kaufe dieses Sofa.
(Ik koop dit bankstel.)
Ich sitze auf ____ Stuhl. (maskulin, Dativ)

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ich sitze auf diesem Stuhl.
(Ik zit op deze stoel.)
Ich helfe ____ Kollegin. (feminin, Dativ)

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ich helfe dieser Kollegin.
(Ik help deze collega.)
Ich spreche mit ____ Leuten. (Plural, Dativ)

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Ich spreche mit diesen Leuten.
(Ik praat met deze mensen.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Beschrijft de vormen en beslist samen het beste ontwerp.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

Im Büro besprecht ihr ein einfaches Logo mit Formen und Größen.

Bespreek

Welches dieser Symbole soll das Hauptlogo sein und warum? (Welk van deze symbolen moet het hoofdlogo zijn en waarom?)
Welche dieser Linien passt besser: gerade oder krumm? Begründet kurz. (Welke van deze lijnen past beter: recht of krom? Licht kort toe.)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Dieses Quadrat ist breit und niedrig. (Dit vierkant is breed en laag.)
Ich nehme diesen Kreis, er passt besser. (Ik neem deze cirkel, die past beter.)
Mit dieser Linie wirkt das Logo klarer. (Met deze lijn oogt het logo duidelijker.)

Gebruik in gesprek

dieser/diese/dieses (Nominativ) (deze (m/v) / dit (o) (nominatief))
diesen/diese/dieses (Akkusativ) (deze/dit (accusatief))
diesem/dieser/diesen (Dativ) (deze (datief))