Lerne, die Uhrzeit zu jeder Tageszeit zu sagen.

(Leer om op elk moment van de dag te zeggen hoe laat het is.)

Wat leer je hier precies?

  • Hoe je de tijd formeel zegt in het Duits (met cijfers).
  • Hoe je de tijd in het alledaags gesproken Duits zegt (mit nach, vor, Viertel, halb).
  • Wanneer je welk systeem gebruikt (12- vs. 24-uurs, ochtend/avond erbij, enz.).

Zie deze uitleg als een korte handleiding: eerst de basis, dan de typische struikelblokken voor Nederlandstaligen.

Stap 1 – De vaste start: Es ist …

In het Duits begint een tijdzin (bijna) altijd met:

  • Es ist + tijd
DuitsNederlands
Es ist acht Uhr.Het is acht uur.
Es ist halb acht.Het is half acht.
Es ist Viertel nach acht.Het is kwart over acht.
  • Zeg niet: Ist acht Uhr.
  • Altijd: Es ist …

Stap 2 – Formele tijd (zoals op een digitale klok)

Formeel Duits gebruikt vaak het 24-uursysteem, vooral:

  • in werkcontext (vergaderingen, dienstregeling);
  • op schrift: mails, uitnodigingen, dienstroosters.

Structuur:

  • Es ist + [uur in cijfers] Uhr [minuten in cijfers].
TijdDuits formeelNederlands
8:05Es ist acht Uhr fünf.Het is acht uur vijf.
7:55Es ist sieben Uhr fünfundfünfzig.Het is zeven uur vijfenvijftig.
16:15Es ist sechzehn Uhr fünfzehn.Het is zestien uur vijftien.
20:30Es ist zwanzig Uhr dreißig.Het is twintig uur dertig.
  • „Uhr“ gebruik je bij het uur, niet bij de minuten.

Goed: Es ist acht Uhr fünf.
Fout: Es ist acht Uhr fünf Uhr.

Stap 3 – Alledaagse tijd: nach & vor

In dagelijkse gesprekken gebruikt men liever:

  • nach = over;
  • vor = voor.
TijdDuits alledaagsNederlands
8:05Es ist fünf nach acht.Het is vijf over acht.
7:55Es ist fünf vor acht.Het is vijf voor acht.
19:55Es ist fünf vor acht abends.Het is vijf voor acht ’s avonds.

Let op de woordvolgorde:

  • [minuten] + nach/vor + [uur]

Goed: fünf nach acht.
Fout: acht nach fünf, acht Uhr fünfzig (dat is 8:50, niet 8:05).

Stap 4 – Viertel en halb: het Duitse systeem vs. Nederlands

Dit is het deel waar veel Nederlandstaligen de fout in gaan.

4a. Viertel nach & Viertel vor

  • Viertel = kwart (15 minuten).
TijdDuitsNederlands
8:15Es ist Viertel nach acht.Het is kwart over acht.
7:45Es ist Viertel vor acht.Het is kwart voor acht.
  • Structuur: Viertel nach/vor + uur.

Goed: Viertel vor acht.
Fout: Viertel acht (bestaat in standaard-Duits niet).

4b. Het lastige woord halb

In het Duits betekent:

  • halb + volgend uur = een half uur vóór dat uur.
DuitsTijdNederlands
Es ist halb acht.7:30Het is half acht.
Es ist halb zehn.9:30Het is half tien.
Es ist halb sieben.6:30Het is half zeven.

Vergelijk:

  • Duits: halb acht = 7:30
  • Nederlands: half acht = 7:30

Dat lijkt hetzelfde, maar let op je denken:

  • In het Duits denk je: “half vóór acht”.
  • De “acht” is dus het volgende uur.

Goed: Es ist halb acht. → 7:30
Fout: Es ist sieben Uhr dreißig, also halb sieben. (dat is tegenstrijdig: 7:30 is halb acht, niet halb sieben).

Stap 5 – 12- vs. 24-uurs en dagdelen

In het gesproken Duits gebruikt men vaak het 12-uursysteem en voegt men een dagdeel toe. Bijvoorbeeld:

  • morgens – ’s ochtends
  • vormittags – in de ochtend (voor de middag)
  • nachmittags – ’s middags
  • abends – ’s avonds
  • nachts – ’s nachts
Formeel (24 uur)AlledaagsNederlands
Es ist sechzehn Uhr fünfzehn.Es ist Viertel nach vier nachmittags.Het is kwart over vier ’s middags.
Es ist einundzwanzig Uhr dreißig.Es ist halb zehn abends.Het is half tien ’s avonds.

Handige combinatie:

  • Uhr = meestal formeel;
  • morgens / abends / … = om de tijd te verduidelijken in 12-uursvorm.

Stap 6 – Veelgemaakte fouten door Nederlandstaligen

  • 1. “Halb” verkeerd uur
    Denk vooruit naar het volgende uur.
    7:30 → Es ist halb acht, niet halb sieben.
  • 2. “Es ist” vergeten
    Altijd: Es ist …
    Niet: Ist fünf nach acht, maar: Es ist fünf nach acht.
  • 3. Verkeerde volgorde bij nach/vor
    Goed: fünf nach acht.
    Niet: acht nach fünf.
  • 4. “Viertel acht” gebruiken
    In standaard-Duits: altijd Viertel nach/vor + uur.
    Dus: Viertel nach acht of Viertel vor acht, niet Viertel acht.
  • 5. “Uhr” dubbel gebruiken
    Goed: Es ist acht Uhr fünf.
    Fout: Es ist acht Uhr fünf Uhr.

Stap 7 – Zelfcheck: begrijp je het systeem?

Kijk of je deze vragen zonder boek kunt beantwoorden. Zo niet: ga kort terug naar de bijbehorende stap.

  1. Kun je elke digitale tijd hardop zeggen?
    Bijvoorbeeld: 13:05, 07:55, 21:30.
    → Gebruik: Es ist [uur] Uhr [minuten].
  2. Kun je dezelfde tijden in alledaagse vorm zeggen?
    8:05 → fünf nach acht
    7:45 → Viertel vor acht
    9:30 → halb zehn
  3. Weet je bij “halb” altijd naar welk uur je moet kijken?
    Vraag jezelf steeds: “Welk uur komt erna?”
    6:30 → volgende uur = 7 → halb sieben.
    17:30 → volgende uur = 18 → halb sechs abends.
  4. Kun je het verschil uitleggen tussen formeel en alledaags?
    Formeel: 20:30 → Es ist zwanzig Uhr dreißig.
    Alledaags: → Es ist halb neun abends.

Als je deze vragen kunt beantwoorden, ben je klaar om in gesprek de tijd in het Duits te vragen en te geven.

  1. Om te zeggen hoe laat het is, gebruik je "Es ist" gevolgd door "Mittag", "Mitternacht" of een specifiek tijdstip.
Uhrzeit (Tijd)Direkte Zeitangabe (Directe tijdsaanduiding)Alltägliche Ausdrucksweise (Alledaagse uitdrukking)
8:00Es ist acht Uhr. (Het is acht uur.)Es ist Punkt acht Uhr. (Het is precies acht uur.)
8:05Es ist acht Uhr fünf. (Het is acht uur vijf.)Es ist fünf nach acht. (Het is vijf over acht.)
7:55Es ist sieben Uhr fünfundfünfzig. (Het is zeven uur vijfenvijftig.)Es ist fünf vor acht. (Het is vijf voor acht.)
7:30Es ist sieben Uhr dreißig (Het is zeven uur dertig.)Es ist halb acht. (Het is half acht.)
8:15Es ist acht Uhr fünfzehn. (Het is acht uur vijftien.)Es ist Viertel nach acht. (Het is kwart over acht.)
7:45Es ist sieben Uhr fünfundvierzig. (Het is zeven uur vijfenveertig.)Es ist Viertel vor acht. (Het is kwart voor acht.)

Uitzonderingen!

  1. Formele context: het 24-uursformaat. Voorbeeld: 20:30 -> Es ist zwanzig Uhr dreißig.
  2. Soms wordt de tijd ook aangevuld met „vormittags“, „nachmittags“, „abends“ of „nachts“, vooral in het 12-uursformaat.

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Wie spät ist es? – Es ist _________, das Meeting beginnt jetzt.

Hoe laat is het? – Het is _________, de vergadering begint nu.)

2. Der Film fängt um _________ an.

De film begint om _________.)

3. Es ist _________, wir frühstücken gleich.

Het is _________, we gaan zo ontbijten.)

4. Unser Termin ist um _________ abends.

Onze afspraak is om _________ 's avonds.)

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen. Gebruik bij elk tijdstip de dagelijkse uitdrukking met „over“, „voor“, „kwart over/voor“ of „half“ (bijv. 8:15 → Het is kwart over acht).

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints
  1. Es ist neun Uhr fünf.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Es ist fünf nach neun.
    (Het is vijf over negen.)
  2. Hint Hint (Viertel nach) Es ist sechzehn Uhr fünfzehn.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Es ist Viertel nach vier nachmittags.
    (Het is kwart over vier 's middags.)
  3. Hint Hint (Viertel vor) Es ist sieben Uhr fünfundvierzig.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Es ist Viertel vor acht.
    (Het is kwart voor acht.)
  4. Hint Hint (halb) Es ist einundzwanzig Uhr dreißig.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Es ist halb zehn abends.
    (Het is half tien 's avonds.)
  5. Hint Hint (halb) Es ist sechs Uhr dreißig.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Es ist halb sieben morgens.
    (Het is half zeven 's ochtends.)
  6. Hint Hint (vor) Es ist neunzehn Uhr fünfundfünfzig.
    ⇒ _______________________________________________ Example
    Es ist fünf vor acht abends.
    (Het is vijf voor acht 's avonds.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Vragen en de tijd aangeven voor afspraken en aankomsttijden.

Vertaling tonen/verbergen
Situatie
Sie sind neu im Büro und planen Ihre erste Arbeitswoche mit Kolleg:innen.
(U bent nieuw op kantoor en plant uw eerste werkweek met collega’s.)
Bespreek
  • Wann kommen Sie morgens ins Büro und um wie viel Uhr? (Wanneer komt u ’s ochtends op kantoor en hoe laat?)
  • Um wie viel Uhr haben Sie normalerweise Mittagspause? Sind Sie pünktlich? (Hoe laat heeft u gewoonlijk pauze? Bent u op tijd?)
Nuttige woorden en uitdrukkingen
  • Wie spät ist es bitte? (Hoe laat is het, alstublieft?)
  • Es ist Punkt acht Uhr. (Het is precies acht uur.)
  • Ich komme um Viertel nach neun im Büro an. (Ik kom om kwart over negen op kantoor aan.)
Gebruik in gesprek
  • Es ist ... Uhr ... (Het is ... uur ...)
  • Wie spät ist es? / Wie viel Uhr haben wir? (Hoe laat is het? / Hoe laat hebben we het?)
  • Es ist halb / Viertel vor / Viertel nach ... (Het is half / kwart voor / kwart over ...)

Geschreven door

Deze inhoud is ontworpen en beoordeeld door het coLanguage pedagogisch team. Over coLanguage

Profile Picture

Sophie Schmidt

Internationaal administratief management

Würzburger Dolmetscherschule

University_Logo

Laatst bijgewerkt:

woensdag, 18/02/2026 21:30