Bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden over het weer: słonecznie, deszczowy...

Przymiotniki i przysłówki pogodowe: słonecznie, deszczowy...


W języku polskim od rzeczowników związanych z pogodą (np. deszcz, wiatr, słońce, mróz) tworzymy przymiotniki i przysłówki.

(In het Pools vormen we van zelfstandige naamwoorden die met het weer te maken hebben (bv. deszcz, wiatr, słońce, mróz) bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden.)

Van zelfstandig naamwoord naar bijvoeglijk naamwoord en bijwoord (weer)

  • Zelfstandig naamwoord (rzeczownik) = het “ding”: deszcz (regen), słońce (zon)
  • Bijvoeglijk naamwoord (przymiotnik) = hoort bij een woord (bv. dzień, pogoda): deszczowy dzień
  • Bijwoord (przysłówek) = hoort bij de situatie, vaak na jest / ma być: Jest deszczowo.

Snelle keuzehulp: welk woordtype heb je nodig?

Wat wil je zeggen? Poolse vorm Voorbeeld
Er is “iets” (zon/regen/…) rzeczownik Jest słońce. / Jest deszcz.
Een dag/het weer is … (beschrijving van een zelfstandig naamwoord) przymiotnik To jest słoneczny dzień.
Nie lubię deszczowej pogody.
Het is … (algemene toestand) przysłówek Dzisiaj jest słonecznie.
Jutro ma być deszczowo.

Praktische tip: na jest gebruik je in deze les meestal een bijwoord (słonecznie, deszczowo, upalnie…).

Vorming: herken de uitgangen snel

  • Bijvoeglijk naamwoord: vaak -owy of -ny
    • deszczdeszczowy
    • burzaburzowy
    • upałupalny
    • słońcesłoneczny (let op: niet -ny/-owy, maar wel typisch adjectief)
    • chmurypochmurny (andere stam)
  • Bijwoord: vaak -owo of -nie
    • deszczowydeszczowo
    • burzowyburzowo
    • upalnyupalnie
    • słonecznysłonecznie
    • pochmurnypochmurno

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze vermijdt)

  • Na “jest” niet het bijvoeglijk naamwoord (in dit thema)
    • Jest słoneczny.Jest słonecznie.
    • Jutro ma być deszczowy.Jutro ma być deszczowo.
  • Bij “dzień/pogoda” wél een bijvoeglijk naamwoord
    • To jest słonecznie dzień.To jest słoneczny dzień.
    • Nie lubię deszczowo pogody.Nie lubię deszczowej pogody.

Mini-checklist: kun je het zelf controleren?

  1. Staat er een zelfstandig naamwoord zoals dzień of pogoda dat je beschrijft? → kies przymiotnik (słoneczny, deszczowy, pochmurny…)
  2. Gaat het om “hoe het is” (na jest / ma być)? → kies przysłówek (słonecznie, deszczowo, pochmurno…)
  3. Zie je -owo/-nie? Dan zit je bijna altijd goed voor “Het is …”.

Wat leer je hiermee zeggen (handig in gesprek)?

  • Feit: Jest deszcz. / Jest słońce.
  • Situatie: Jest deszczowo. / Jest słonecznie. / Jest upalnie.
  • Beschrijving: To jest deszczowy dzień. / Dzisiaj jest pochmurny dzień.
  1. Bijvoeglijke naamwoorden hebben meestal de uitgangen -owy of -ny.
  2. Bijwoorden eindigen meestal op -owo of -nie.
Rzeczownik (zelfstandig naamwoord)Przymiotnik (bijvoeglijk naamwoord)Przysłówek (bijwoord)
deszcz (regen)deszczowy (regenachtig)deszczowo (regenachtig)
słońce (zon)słoneczny (zonnig)słonecznie (zonnig)
burza (onweer)burzowy (onweers-)burzowo (onweersachtig)
chmury (wolken)pochmurny  (bewolkt)pochmurno (bewolkt)
upał (hitte)upalny (heet)upalnie (heet)

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Dzisiaj jest ________, więc idę na spacer.

Het is vandaag ________, dus ik ga wandelen.

2. Jutro ma być ________, weź parasol.

Morgen zou het ________ zijn, neem een paraplu mee.

3. To jest ________ dzień, nie widać słońca.

Het is een ________ dag, de zon is niet te zien.

4. Latem w Warszawie często jest ________.

In de zomer is het in Warschau vaak ________.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Herschrijf de zinnen zodat in plaats van een zelfstandig naamwoord dat met het weer te maken heeft, het passende bijvoeglijk naamwoord of bijwoord wordt gebruikt (bijv. „Het is zon.” → „Het is zonnig.”).

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints
  1. Dzisiaj jest deszcz.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Dzisiaj jest deszczowo.
    (Dzisiaj jest deszczowo.)
  2. To jest dzień z chmurami.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    To jest pochmurny dzień.
    (To jest pochmurny dzień.)
  3. Dzisiaj jest upał, więc piję dużo wody.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Dzisiaj jest upalnie, więc piję dużo wody.
    (Dzisiaj jest upalnie, więc piję dużo wody.)
  4. To jest dzień z burzą. Nie idziemy na spacer.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    To jest burzowy dzień. Nie idziemy na spacer.
    (To jest burzowy dzień. Nie idziemy na spacer.)
  5. Jest słońce, więc idziemy do parku.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Jest słonecznie, więc idziemy do parku.
    (Jest słonecznie, więc idziemy do parku.)
  6. Nie lubię pogody z deszczem.
    ⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
    Nie lubię deszczowej pogody.
    (Nie lubię deszczowej pogody.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: Praat met je collega en spreek af waar jullie vandaag een afspraak houden.

Vertaling tonen/verbergen
Situatie
W biurze planujecie dzisiejsze spotkanie, a za oknem zmienna pogoda.
(Op kantoor plannen jullie de vergadering van vandaag en buiten is het wisselvallig.)

Bespreek
  • Jaka jest dziś pogoda i ile stopni w twoim mieście? (Wat voor weer is het vandaag en hoeveel graden is het in jouw stad?)
  • Jaką pogodę wolisz: słoneczną czy deszczową? Dlaczego?','Co zrobicie, jeśli będzie pochmurno albo burzowo?','Jaką pogodę spodziewasz się jutro rano? (Welk weer vind jij fijner: zonnig of regenachtig? Waarom?)

Nuttige woorden en uitdrukkingen
  • Dzisiaj jest słonecznie i jest 20 stopni. (Vandaag is het zonnig en het is 20 graden.)
  • Jest pochmurno i pada deszcz. (Het is bewolkt en het regent.)
  • Jutro może być burzowo, są chmury i wiatr. (Morgen kan het onweersachtig worden; er zijn wolken en wind.)

Gebruik in gesprek
  • Jest słonecznie / deszczowo / pochmurno / burzowo. (Het is zonnig / regenachtig / bewolkt / onweersachtig.)
  • Dziś jest słoneczny / deszczowy / pochmurny / upalny dzień. (Vandaag is het een zonnige / regenachtige / bewolkte / hete dag.)
  • Jest 0 / 1 / 20 stopni. (Het is 0 / 1 / 20 graden.)

Geschreven door

Deze inhoud is ontworpen en beoordeeld door het coLanguage pedagogisch team. Over coLanguage

Profile Picture

Joanna Majchrowska

Master Spaanse filologie

University of Lodz

University_Logo

Polen


Laatst bijgewerkt:

zaterdag, 21/03/2026 10:15