Ordinale 11–24

Liczebniki porządkowe 11-24

Liczebniki porządkowe to liczebniki w języku polskim to jedynasty, dwunasty, trzynasty...

(Rangtelwoorden zijn telwoorden in het Pools zoals jedynasty, dwunasty, trzynasty....)

Uitleg van de docent

Rangtelwoorden (11–24): wat is het en wanneer gebruik je het?

Deze woorden zeggen de volgorde/positie: de elfde verdieping, de drieëntwintigste dag, mijn tweeëntwintigste boek.

niet hoeveel? (dat zijn hoofdtelwoorden: 11, 12, 13…)
wel welke in de rij / welke datum / welke verdieping?

De basisvorm (woordenlijst 11–24)

Dit is de vorm die je in een lijst ziet ("woordenboekvorm"). In een zin verandert de uitgang vaak.

11	jedenasty	12	dwunasty	13	trzynasty	14	czternasty
15	piętnasty	16	szesnasty	17	siedemnasty	18	osiemnasty
19	dziewiętnasty	20	dwudziesty	21	dwudziesty pierwszy	22	dwudziesty drugi
23	dwudziesty trzeci	24	dwudziesty czwarty

De belangrijkste valkuil: de vorm verandert in de zin

In het Pools gedragen rangtelwoorden zich als bijvoeglijke naamwoorden.

Ze passen zich aan aan naamval (bijv. na na, of bij datums).
Ze passen zich aan aan geslacht (mannelijk/vrouwelijk/onzijdig).
Ze passen zich aan aan enkelvoud/meervoud.

Daarom zie je in zinnen vaak niet jedenasty, maar bv. jedenastym of jedenastego.

Patroon 1: verdiepingen en locaties met na → meestal -ym

Bij een verdieping zeg je meestal: na + (rangtelwoord in -ym) + piętrze.

Moje biuro jest na jedenastym piętrze. (11e)
Nasze biuro jest na czternastym piętrze. (14e)

Let op het verschil:

~~na jedenasty piętrze~~ ❌
na jedenastym piętrze ✅

Patroon 2: datums → -ego ("op de …-de")

Bij datums gebruik je in het Pools meestal: (rangtelwoord in -ego) + maand (genitief).

Spotkanie zaczyna się dwudziestego trzeciego maja. (23 mei)
Ona urodziła się czternastego lipca. (14 juli)
Egzamin jest dwudziestego czerwca. (20 juni)

Veelgemaakte fout:

~~dwudziesty trzeci maja~~ ❌
dwudziestego trzeciego maja ✅

Patroon 3: 21–24 = twee woorden, en beide veranderen mee

Bij samengestelde rangtelwoorden (21–24) buigen beide delen mee.

Basis	Datum (…-ego)	Verdieping (…-ym)
dwudziesty trzeci	dwudziestego trzeciego	dwudziestym trzecim
dwudziesty czwarty	dwudziestego czwartego	dwudziestym czwartym

Zelfcheck: zie je twee woorden? Dan moeten meestal ook twee woorden een uitgang krijgen.

Geslacht: het rangtelwoord volgt het zelfstandig naamwoord

Als het rangtelwoord direct bij een zelfstandig naamwoord staat, past het zich aan:

mijn 22e boek: To jest moja dwudziesta druga książka. (książka = vrouwelijk)
mijn 20e examen: To jest mój dwudziesty egzamin. (egzamin = mannelijk)

Vuistregel A1: kijk naar moja/mój/moje in de zin; het rangtelwoord krijgt meestal dezelfde “soort” uitgang.

Snelle checklist: kies ik -ym of -ego?

Is het een datum? → kies meestal -ego (dwunastego, osiemnastego, dwudziestego trzeciego…).
Is het “op de … verdieping” met na + piętrze? → kies meestal -ym (jedenastym, czternastym, dwudziestym trzecim…).
Staat het direct voor een zelfstandig naamwoord (boek, presentatie, persoon)? → het rangtelwoord past zich aan dat woord aan (moje/moja/mój…).

Wat moet je vooral onthouden? Rangtelwoorden zijn “flexibel”: in een zin gebruik je bijna nooit alleen de basisvorm uit de lijst.

Rangtelwoorden veranderen van vorm afhankelijk van de naamval, het geslacht en het getal, bijv. ustawiają się na pierwszych miejscach, czyta już drugą książkę.

11	jedenasty	18	osiemnasty
12	dwunasty	19	dziewiętnasty
13	trzynasty	20	dwudziesty
14	czternasty	21	dwudziesty pierwszy
15	piętnasty	22	dwudziesty drugi
16	szesnasty	23	dwudziesty trzeci
17	siedemnasty	24	dwudziesty czwarty

Oefening 1: Meerkeuze

Instructie: Kies het juiste antwoord

1. Moje biuro jest na ________ piętrze.

2. Spotkanie zaczyna się ________ maja.

3. Ona urodziła się ________ lipca.

4. To jest moja ________ książka po polsku.

Oefening 2: Herschrijf de zinnen

Instructie: Przepisz zdania: zastąp zapis liczby odpowiednim liczebnikiem porządkowym (11–24). Przykład: 12. piętro → dwunaste piętro.

Vertaling tonen/verbergen Toon/verberg hints

Mam wizytę u lekarza na 11. piętrze.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Mam wizytę u lekarza na jedenastym piętrze.
(Mam wizytę u lekarza na jedenastym piętrze.)
Nasze biuro jest na 14. piętrze.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Nasze biuro jest na czternastym piętrze.
(Nasze biuro jest na czternastym piętrze.)
Spotkanie jest 18. maja.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Spotkanie jest osiemnastego maja.
(Spotkanie jest osiemnastego maja.)
Egzamin jest 20. czerwca.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Egzamin jest dwudziestego czerwca.
(Egzamin jest dwudziestego czerwca.)
Mieszkam w mieszkaniu nr 21.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Mieszkam w mieszkaniu numer dwudziestego pierwszego.
(Mieszkam w mieszkaniu numer dwudziestego pierwszego.)
Proszę wejść do pokoju nr 24.

⇒ ______________________________________________________________________________________________________________ Voorbeeld
Proszę wejść do pokoju numer dwudziestego czwartego.
(Proszę wejść do pokoju numer dwudziestego czwartego.)

Oefening 3: Grammatica in actie

Instructie: In paren: één persoon vraagt naar de verdieping, de ander antwoordt en begeleidt.

Vertaling tonen/verbergen

Situatie

W biurowcu pytasz, na którym piętrze jest sala na spotkanie.

Bespreek

Na którym piętrze jest recepcja, a na którym sala konferencyjna (11–24)? (Op welke verdieping is de receptie en op welke de vergaderzaal (11–24)?)
Które miejsce w kolejce zajmujesz: który jesteś/która jesteś (11–24)? Dlaczego?','O której godzinie zaczyna się dwunasta prezentacja i co będzie po niej?','Którego dnia miesiąca (11–24) się urodziłeś/urodziłaś? Powiedz pełnym zdaniem. (Welke plaats in de rij heb jij: welke ben jij (11–24)? Waarom?)

Nuttige woorden en uitdrukkingen

Na dwudziestym drugim piętrze. (Op de tweeëntwintigste verdieping.)
Jestem dwudziesty trzeci w kolejce. (Ik sta drieëntwintigste in de rij.)
Moje miejsce jest na siedemnastym piętrze. (Mijn plek is op de zeventiende verdieping.)

Gebruik in gesprek

na jedenastym–dwudziestym czwartym piętrze (op de elfde–vierentwintigste verdieping)
jedenasty–dwudziesty czwarty (miejsce w kolejce) (elfde–vierentwintigste (plaats in de rij))
dwunasta, trzynasta… (kolejność prezentacji) (twaalfde, dertiende… (volgorde van presentaties))