Czasowniki zwrotne są używane, gdy osoba wykonująca czynność jest tą samą osobą, która tę czynność otrzymuje.
(Wederkerende werkwoorden worden gebruikt wanneer de persoon die de handeling uitvoert dezelfde persoon is als degene die de handeling ontvangt.)
- Het wederkerend voornaamwoord "się" is onveranderlijk en wordt gebruikt voor alle personen.
- "Się" kan in de zin verplaatst worden – het kan vóór of na het werkwoord staan.
| Typ czasownika (Type werkwoord) | Czasowniki zwrotne (Wederkerende werkwoorden) | Przykłady (Voorbeelden) |
|---|---|---|
| Czasowniki z formą zwrotną (Werkwoorden met een wederkerende vorm) | myć (się) (wassen (zich))ubierać (się) (aankleden (zich))czesać (się) (kammen (zich)) | Budzą się o 7 rano. (Ze worden wakker om 7 uur 's ochtends.)Ubieram się do pracy. (Ik kleed me aan voor het werk.)Ona czesze się przed lustrem. (Zij kamt zich voor de spiegel.) |
| Czasowniki tylko w formie zwrotnej (Werkwoorden alleen in wederkerende vorm) | bać się (bang zijn)kłócić się (ruzie maken)śmiać się (lachen) | Boję się ciemności. (Ik ben bang voor het donker.)Kłócimy się z bratem. (Wij maken ruzie met mijn broer.)On śmieje się z żartu. (Hij lacht om een grap.) |
Uitzonderingen!
- Sommige werkwoorden hebben in de wederkerende vorm een andere betekenis dan in de niet-wederkerende vorm, bv. Ona uczy polskiego vs Ona uczy się polskiego.
Oefening 1: Meerkeuze
Instructie: Kies het juiste antwoord
1. Rano ___ o 7:00, a potem wstaję i robię śniadanie.
's Ochtends ___ ik om 7:00 wakker, en daarna sta ik op en maak ik het ontbijt.)2. Po prysznicu myję zęby i ___ przed lustrem.
Na het douchen poets ik mijn tanden en ___ voor de spiegel.)3. Przed wyjściem do pracy szybko ___ i wychodzę z domu.
Voordat ik naar mijn werk ga, ___ ik me snel aan en ga ik de deur uit.)4. W nowym mieście ___ mówić po polsku przez telefon.
In de nieuwe stad ___ ik niet in het Pools te praten aan de telefoon.)Oefening 2: Herschrijf de zinnen
Instructie: Zet de zinnen zodanig om dat de werkwoorden in de wederkerige vorm met „się” staan (bijv. „Ja myję ręce.” → „Ja myję się.”).
-
⇒ _______________________________________________ ExampleRano myję się i potem piję kawę.(Rano myję się i potem piję kawę.)
-
⇒ _______________________________________________ ExamplePo pracy ubieram się, zakładam kurtkę i idę do domu.(Po pracy ubieram się, zakładam kurtkę i idę do domu.)
-
⇒ _______________________________________________ ExampleWieczorem czeszę się przed lustrem.(Wieczorem czeszę się przed lustrem.)
-
⇒ _______________________________________________ ExampleNie lubię ciemności. W nocy boję się ciemności.(Nie lubię ciemności. W nocy boję się ciemności.)
-
⇒ _______________________________________________ ExampleJa i brat często kłócimy się o komputer.(Ja i brat często kłócimy się o komputer.)
-
⇒ _______________________________________________ ExampleOn zawsze śmieje się z tego żartu.(On zawsze śmieje się z tego żartu.)
Oefening 3: Grammatica in actie
Instructie: Vertel in paren over jullie ochtendlijke routine en vergelijk de volgorde van de handelingen.
- O której godzinie budzisz się i wstajesz w dni robocze? (Hoe laat word je wakker en sta je op op werkdagen?)
- Co robisz kolejno od „budzę się” do „wychodzę”? Dlaczego tak robisz? (Wat doe je achtereenvolgens vanaf "ik word wakker" tot "ik ga weg"? Waarom doe je het zo?)
- Codziennie budzę się o… potem wstaję. (Elke dag word ik om ... wakker en daarna sta ik op.)
- Biorę prysznic i myję zęby. (Ik neem een douche en poets mijn tanden.)
- Ubieram się do pracy i czeszę się przed wyjściem. (Ik kleed me aan voor werk en kam mijn haar voordat ik vertrek.)
- budzę się / wstaję (ik word wakker / ik sta op)
- myję się / myję zęby (ik was me / ik poets mijn tanden)
- ubieram się / czeszę się (ik kleed me aan / ik kam mijn haar)
